Jednym z sztandarowych rozwiązań Ustawy z 11 września 2019 r. Prawo zamówień publicznych było wprowadzenie katalogu klauzul abuzywnych, tj. takich, które nie mogą być zastrzegane przez zamawiających w umowach o zamówienie publiczne. W temacie abuzywności KIO wypowiedziała się w 2021 r. kilkukrotnie. 

Dwunastomiesięczny okres wpływania przez ustawę Prawo zamowień publicznych na procesy zakupowe podmiotów publicznych daje podstawy do analizy, jak ukształtowała ona rzeczywistość zamówieniową. 

Symptomy abuzywności

Przepis art. 433 P.z.p. przewiduje cztery sfery abuzywności klauzul kontraktowych. Za abuzywne uznaje się postanowienia umowy, które przewidują:

odpowiedzialność wykonawcy za opóźnienie (chyba że jest to uzasadnione okolicznościami lub zakresem zamówienia), naliczanie kar umownych za zachowanie wykonawcy niezwiązane bezpośrednio lub pośrednio z przedmiotem umowy lub jej prawidłowym wykonaniem, odpowiedzialność wykonawcy za okoliczności, za które wyłączną odpowiedzialność ponosi zamawiający, możliwość ograniczenia zakresu zamówienia przez zamawiającego bez wskazania minimalnej wartości lub wielkości świadczenia stron.

Odpowiedzialność za zachowania niezwiązane z przedmiotem zamówienia

Wyrokiem z 23 listopada 2021 r. (sygn. akt KIO 3277/21) Izba nie uznała za abuzywne poddanych ocenie klauzul kar umownych. Jak wskazała Izba: „(…) przewidziane we wzorze umowy kary umowne są związane z prawidłowym wykonaniem umowy. Chodzi bowiem o stawiennictwo i obecność kierownika budowy i kierownika robót elektrycznych na budowie w przypadku zaistnienia sytuacji, w których obecność tych osób na budowie z uwagi na obowiązek czuwania nad prawidłowym przebiegiem realizacji umowy będzie konieczna. Osoby te...