W artykule opublikowanym na łamach „Przeglądu Komunalnego” nr 5/2017 pt. „Formy organizacyjno-prawne działalności komunalnej gmin” Zygmunt Jerzmanowski omówił stan przekształceń w gospodarce komunalnej od 1990 r. do dziś. Przekształcenia przedsiębiorstw ciągle postępują, aczkolwiek ich największa fala przypadła na lata 1997 i 2010/2011, kiedy wymusiły ją zmiany ustawodawcze. Bardzo wiele przekształconych niegdyś przedsiębiorstw komunalnych to w tej chwili dynamiczne i nowoczesne spółki prawa handlowego, realizujące wielomilionowe projekty infrastrukturalne i będące prawdziwymi liderami gospodarki. Po drugiej stronie mamy przedsiębiorstwa niewielkie, funkcjonujące ciągle w anachronicznych formach organizacyjno-prawnych, pozbawione możliwości dynamicznego rozwoju (wskutek bądź konkretnych uwarunkowań geopolitycznych, bądź określonej polityki stosowanej w poszczególnych gminach).

Wzmacnianie siły rynkowej

Po tym, jak w 1990 r. doszło do komunalizacji mienia państwowego (a poszczególne gminy stały się właścicielami tych części mienia należącego do przedsiębiorstw państwowych, które leżały w ich granicach administracyjnych), nastąpiła kompletna dezintegracja wszystkich branż komunalnych. Poszczególne gminy, otrzymując majątek wodociągowo-kanalizacyjny, ciepłowniczy czy inny, zobowiązane zostały do samodzielnej organizacji systemu świadczenia usług komunalnych. W konsekwencji doszło do znacznego rozdrobnienia przedsiębiorstw oraz zróżnicowania stanu organizacji gminnej gospodarki komunalnej. Czasy takiego rozdrobnienia powoli się kończą. Naturalnym procesem zachodzącym w rozwiniętych gospodarkach jest to, że małe przedsiębiorstwa stopniowo się rozrastają, gromadząc coraz więcej składników majątkowych, które albo samemu wytwarzają lub nabywają, albo...