1 / 8

Zakład Unieszkodliwiania Odpadów Komunalnych Spytkowo to nie tylko instalacja obsługująca 130 tys. mieszkańców, ale też zakład stawiający na rozwiązania z zakresu edukacji mocno odbiegające od schematów. Z jego prezesem, Pawłem Lachowiczem, rozmawia Szymon Pewiński.

W jaki sposób  ZUOK Spytkowo przyczynia się do ochrony przyrody Mazur?

Kluczową rolę w funkcjonowaniu instalacji odgrywa właśnie ochrona unikalnych walorów Mazur. To bardzo odpowiedzialne zadanie. Nasz Zakład stanowi najważniejszy element kompleksowego systemu gospodarki odpadami w regionie północno-wschodnim województwa warmińsko-mazurskiego. Ochrona unikalnych walorów tego pięknego regionu jest głównym celem całego przedsięwzięcia.

Obecnie obsługujemy około 130 tys. mieszkańców z 13 mazurskich gmin, choć nasza instalacja została przygotowana do obsługiwania nawet 150-tysięcznej populacji. Od 2013 r. realizujemy zadania dotyczące gospodarki odpadami i ich utylizacji, ale też prowadzimy działania z zakresu zaangażowania społecznego i edukacji.

Paweł Lachowicz, prezes ZUOK Spytkowo

Dlaczego edukacja jest tak ważna?

Ponieważ ważna jest segregacja odpadów u źródła. Wymaga ona dodatkowego zaangażowania mieszkańców. Z naszych doświadczeń wynika, że w większości uważają oni, że ta praca ma sens, bo dzięki lepszej selektywnej zbiórce nie tylko żyją w czystszym środowisku, ale też mają swój udział w tym, żeby utrzymać je w dobrym stanie dla przyszłych pokoleń. Interesujące jest, że najbardziej naturalnie do segregacji odpadów podchodzą dzieci i młodzież. Nasz Zakład można odwiedzić i na własne oczy przekonać się, jak funkcjonuje. Szczególnie gorąco zapraszamy szkoły i placówki edukacyjne, oferujemy też spacer ścieżką edukacyjną. Wspólnie z Mazurskim Związkiem Międzygminnym – Gospodarka Odpadami organizujemy mazurskie warsztaty komunalne REKO-EKO, które przybliżają pracę Zakładu oraz kształtują dobre nawyki z zakresu postępowania z odpadami wśród dzieci i młodzieży. Dorosłych też da się do selektywnej zbiórki przekonać, ale potrzeba do tego jasnej komunikacji na temat recyklingu. Takiej wiedzy staramy się im dostarczać, zapraszając również do wspólnych projektów sąsiednie gminy.

Skąd wiedza na temat tego, czy mieszkańcy są zadowoleni z Państwa usług?

W 2015 r. zrealizowaliśmy badania przeprowadzone przez agencję public relations. Zostały one zrealizowane w formule tzw. grup focusowych, czyli dyskusji w małych grupach. Mieszkańcy biorący udział w dyskusjach nie odpowiadali na pytania zawarte w ankiecie, ale prowadzili swobodną rozmowę z osobą prowadzącą badania i pozostałymi uczestnikami. Dzięki takie formule mieliśmy okazję poznać szczere opinie, które, ku naszemu zadowoleniu, okazały się pozytywne. Nie wyobrażam sobie dalszego rozwoju spółki bez szukania wspólnych rozwiązań z mieszkańcami w oparciu o szczere, krytyczne opinie.

W ochronie środowiska istotne są też techniczne aspekty instalacji.

Cały czas udoskonalamy procesy zachodzące wewnątrz Zakładu, co bezpośrednio przekłada się na naszą wydajność. Wdrażanie nowoczesnych rozwiązań przynosi wymierne efekty. Z naszej analizy, przeprowadzonej w 2018 r., wynika, że efektywność recyklingu wzrosła w instalacji aż o 30% w ciągu dwóch lat i stawia to nas w gronie liderów recyklingu w Polsce. Działalność takiej instalacji wiąże się nieprzerwanie z rozwojem naszych pracowników, dlatego inwestujemy w zespół m.in. poprzez szkolenia typu Kaizen. Wdrożenie tego systemu prowadzi do ciągłej optymalizacji wszystkich wewnętrznych procesów zachodzących w naszej firmie.

Zastosowanie najnowocześniejszych technologii sprawia, że najbliższe otoczenie nie odczuwa uciążliwości związanych z pracami prowadzonymi na terenie Zakładu, co jest kluczowe i zarazem nietypowe w branży gospodarki odpadami.

Właściciele zakładów borykają się z koniecznością inwestycji. Czy ZUOK Spytkowo tym zadaniom podołał?

Prowadzimy regularne analizy efektywności funkcjonowania ZUOK, aby nie tylko utrzymać obecny stan, ale także dążyć do jego wzrostu. Niezwykle ważnym aspektem naszych działaniach rozwojowych jest również realizacja inwestycji związanych z poprawą bezpieczeństwa pożarowego oraz modernizacja systemu monitoringu wizyjnego CCTV.

Dzięki dotacji UE, z Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej oraz dobrej współpracy samorządowców z gmin wchodzących w skład Mazurskiego Związku Międzygminnego – Gospodarka Odpadami inwestycja działa bezpiecznie i sprawnie. Już teraz wykorzystujemy nowoczesne technologie (BAT), które ograniczają do minimum szkodliwe oddziaływanie odpadów na środowisko.

Rozwój jest bardzo potrzebny z uwagi na rosnącą ilość odpadów. Aby dążyć do gospodarki obiegu zamkniętego, należy skupić się na nowoczesnych rozwiązaniach i wspólnie, jednolicie – co jest tutaj kluczowe – realizować przyjęte założenia dotyczące m.in. poziomów recyklingu i odzysku. Chcielibyśmy też rozszerzyć bazę naszych klientów o kolejne gminy. Dlatego prowadzimy analizy w kierunku rozwinięcia naszej instalacji o urządzenie małej skali do termoutylizacji odpadów, połączonej z wysoko sprawną kogeneracją.

Położenie ZUOK Spytkowo pozwala na poszukiwanie dofinansowań ze źródeł niedostępnych dla innych zakładów.

Rzeczywiście trochę tak jest. Wraz z gminą Giżycko i rosyjskim partnerem – Administracją Okręgu Miejskiego Sowieck ubiegamy się o dofinansowanie rozbudowy m.in. sieci kanalizacyjnej w gminie Giżycko oraz podczyszczalni ścieków w Spytkowie. Wspólny projekt został złożony w ramach naboru wniosków o dofinansowanie w Programie Współpracy Transgranicznej Polska-Rosja 2014-2020. Program ten jest jednym z programów Europejskiej Współpracy Terytorialnej (EWT), a finansowany jest ze środków unijnych oraz z budżetu władz rosyjskich. Rozstrzygnięcie na programy transgraniczne nastąpi w tym roku.

ZUOK Spytkowo znany jest także z co najmniej dwóch nietypowych projektów.

Przybliżamy działalność w zakresie ochrony środowiska poprzez działalność artystyczną. By skuteczniej przyciągnąć uwagę lokalnej społeczności do niepopularnego tematu odpadów, a samych mieszkańców na teren zakładu w Spytkowie, w budynku biurowym w 2014 r. rozpoczęła działalność Galeria na Śmieciach. To przedsięwzięcie było wcześniej zaplanowane i dobrze przemyślane. Zależało nam, aby edukacyjny i kulturalny wymiar działań Zakładu nabrał realnych kształtów, a nie pozostał tylko w fazie koncepcji i planów. Przybliżamy mieszkańcom sylwetki artystów, którzy w dużej mierze pochodzą lub tworzą na terenie Mazur, a także regularnie organizujemy ekspozycje artystyczne i wystawy. Gościliśmy znanych artystów polskich i zagranicznych, ale też dzieci i młodzież. Obcowanie ze sztuką uwrażliwia na postrzeganie piękna otaczającego nas świata, ale jest też okazją do pokazania gościom, jak funkcjonuje ZUOK Spytkowo, pozwala „odczarować śmieci”. Udział w wernisażu często łączony jest ze zwiedzaniem instalacji, która robi na gościach niezwykłe wrażenie.

Drugim nietypowym pomysłem była konferencja ornitologiczna.

Pomysł organizacji konferencji ornitologicznej oraz zajęć z tej tematyki dla młodzieży szkolnej też nie był dziełem przypadku. Zastanawialiśmy się, co daje nam położenie naszego Zakładu na terenie Krainy Wielkich Jezior Mazurskich. Specjalistyczne badania naukowe potwierdziły, że nasz Zakład nie stwarza żadnych zagrożeń dla środowiska naturalnego, a wiele gatunków zwierząt i roślin żyjących w otoczeniu Zakładu włączyło jego teren do swojego obszaru występowania. Nasza uwaga skupiła się na ptakach, których teren składowiska jest miejscem żeru i odpoczynku, a obecność ludzi i ogrodzenia w znacznym stopniu ogranicza niebezpieczeństwa ze strony drapieżników. Współpraca z miłośnikami przyrody oraz ornitologami potwierdziła nasze spostrzeżenia: na terenie instalacji występuje wiele fascynujących gatunków ptaków. Chcieliśmy podzielić się tą wiedzą oraz zaprosić do współpracy specjalistów, którzy pomogą ją poszerzać. Od kilku lat współpracujemy z Młodzieżową Grupą Badawczą Ptaków Wysypisk „Kania”. Głównym celem współpracy jest prowadzenie stałych, systematycznych i długotrwałych obserwacji ornitologicznych na terenie ZUOK Spytkowo, umożliwiających dostrzeżenie sezonowych zmian zachodzących w przyrodzie oraz długofalowych tendencji, zbieranie danych i informacji oraz dokumentowanie przebiegu procesu badawczego. Edukacja ornitologiczna została połączona z problematyką odpadów, założeniami i zasadami gospodarki odpadami, procesem recyklingu, przetwarzania i wykorzystywania odpadów.

ZUOK Spytkowo istnieje już 10 lat. Podejmowane przez Państwa decyzje są doceniane nie tylko przez mieszkańców.

Przez te 10 lat doceniono nas m.in. w konkursie „Kreator miejsc pracy”, organizowanym przez ministra pracy i polityki społecznej. To pierwszy konkurs dla firm, w którym oceniana była liczba utworzonych miejsc pracy oraz warunki, jakie pracownikom tworzy pracodawca. ZUOK Spytkowo zwyciężył w kategorii mikro i małych przedsiębiorstw.

W Konkursie „Puchar Recyklingu” ZUOK Spytkowo był nagradzany wielokrotnie: w 2016 r. spółka otrzymała wyróżnienie, a w 2017 r. zdobyła nagrodę główną w kategorii „Zielona Bateria”. W roku kolejnym w kategorii głównej „Liderzy Recyklingu” do ZUOK Spytkowo powędrowało natomiast wyróżnienie w kategorii „Rekordowy Karton”. W roku 2019 w kategorii „Zielona Bateria” spółka otrzymała główną nagrodę. Zauważono również nasze działania na rzecz regionu.  Za zaangażowanie w zakresie gospodarki odpadami zostaliśmy laureatem nagrody ufundowanej przez marszałka województwa warmińsko-mazurskiego.

Jesteśmy też wdzięczni za wyróżnienie Ekostrateg 2019. Dostrzeżenie i docenienie naszych działań przez specjalistów z branży, wśród tak wielu prężnie działających przedsiębiorstw, motywuje do dalszych skutecznych działań na rzecz ochrony Krainy Wielkich Jezior Mazurskich. Na sukces składa się praca wielu osób, dlatego podziękowania należą się również moim współpracownikom oraz mieszkańcom.

Przez te lata dominującą działalnością naszej firmy było i jest przyjmowanie, a następnie zagospodarowanie odpadów komunalnych poprzez ich sortowanie, kompostowanie, składowanie i magazynowanie. Jesteśmy stosunkowo młodym zakładem, start naszej działalności nastąpił w momencie, gdy dostępne były już nowoczesne rozwiązania dla branży gospodarki odpadowej.

Powstawanie odpadów zawsze wpływa na środowisko. Dzięki nietypowym projektom, ale też codziennej, rzetelnej działalności i ciężkiej pracy w ZUOK Spytkowo staramy się jednak, żeby ta działalność była jak najmniej uciążliwa, a nasze hasło „Chronimy Mazury” nie było pustym sloganem, lecz pokazywało szerokie spektrum działań w celu ochrony unikalnych walorów naszego regionu.

Dziękuję za rozmowę.