Zainteresowanie pompami ciepła wzrasta z roku na rok. Możliwość pozyskania energii z odnawialnych źródeł do ogrzewania domu i przygotowania ciepłej wody użytkowej coraz bardziej wpisuje się w zakres inwestycji powstających budynków.

Wzrost zainteresowania inwestorów instalacjami pomp ciepła wynika z chęci ponoszenia jak najniższych kosztów eksploatacyjnych wynikających z użytkowania budynku, z możliwości wytwarzania ciepła i chłodu oraz dostępnych form wsparcia finansowego inwestycji.

Według danych opublikowanych przez Polską Organizację Rozwoju Technologii Pomp Ciepła, w roku 2020 odnotowano 52-procentowy wzrost sprzedaży urządzeń. Największy wzrost liczby zamontowanych urządzeń nastąpił w segmencie pomp ciepła typu powietrze/woda. Wzrost ten wyniósł w 2020 roku 108% w porównaniu do roku 2019. Spadek sprzedaży wystąpił jedynie w segmencie gruntowych pomp ciepła i wyniósł 15% w analizowanym okresie w latach 2019 oraz 2020. Gruntowe pompy ciepła, ze względu na konieczność pozyskania dolnego źródła ciepła, są najdroższą technologią w całym segmencie.

Wciąż jednak barierami ograniczającymi stosowanie tej technologii ogrzewania i chłodzenia budynku na szeroką skalę są brak znajomości przez inwestorów zasad działania pomp ciepła oraz wysoka cena urządzeń. Ważnym czynnikiem natury technicznej stosowania technologii pomp ciepła jest rodzaj instalacji grzewczej, zwłaszcza w modernizowanych budynkach. Pompy ciepła najefektywniej pracują na niskich parametrach cieplnych z instalacją ogrzewania płaszczyznowego. W budynkach termomodernizowanych często nie ma możliwości zastosowania ogrzewania płaszczyznowego. Jest to jedna z głównych przeszkód w zastosowaniu pomp ciepła w budynkach podlegających termomodernizacji, które mogą uzyskać wsparcie w ramach najpopularniejszego obecnie programu priorytetowego „Czyste Powietrze”, dofinansowującego termomodernizację budynków jednorodzinnych.

Szacuje się, że budynki w Unii Europejskiej odpowiadają za około 40% zużycia energii. Od 1 stycznia 2021 roku obowiązują wymagania energetyczne Warunków Technicznych (WT 2021) określające energię pierwotną już na etapie projektowania nowych budynków. Warunki techniczne budynków wymuszają projektowanie izolacji cieplnej i technologii ogrzewania w podwyższonym standardzie, w wyniku czego budynek wymaga niższego nakładu energii pierwotnej (EP) niż to było dotychczas. Maksymalny poziom EP został obniżony z 95 do 70 kWh/(m2∙rok). Zmiana ta wprowadza wymagania w zakresie nie tylko stosowanej termoizolacji budynku, ale również stosowanych źródeł zasilania budynku w energię. Źródłami ciepła i chłodu mogącymi sprostać tym wymaganiom są właśnie pompy ciepła.

Jednak WT 2021 nie narzucają stosowania tych urządzeń, określają jedynie zapotrzebowanie budynku na energię. Wymaganiom tym można sprostać, stosując odpowiedni system termoizolacji budynku.

Niemniej jednak należy stwierdzić, że wykorzystanie technologii pomp ciepła wzrasta. W nowych budynkach system ogrzewania płaszczyznowego, tzw. podłogowego, jest najczęściej wybierany przez inwestorów. System ogrzewania płaszczyznowego jest osobnym zagadnieniem, któremu warto poświęcić odrębne opracowanie.

Dofinansowanie inwestycji

W ramach programu priorytetowego „Czyste Powietrze” inwestorzy indywidualni, właściciele lub współwłaściciele budynków mieszkalnych jednorodzinnych mogą skorzystać z dofinansowania na zakup i montaż pompy ciepła wraz ze zbiornikiem akumulacyjnym oraz zbiornikiem na ciepłą wodę użytkową z wymaganym osprzętem i automatyką sterującą pracą urządzenia.

Pompa ciepła powietrze/woda w programie „Czyste Powietrze” o temperaturze zasilania 55°C musi spełniać Wymagania techniczne w odniesieniu do ogrzewania pomieszczeń klasy efektywności energetycznej minimum A+, natomiast pompa ciepła powietrze/woda o podwyższonej klasie efektywności energetycznej musi spełniać w odniesieniu do ogrzewania pomieszczeń wymagania minimum A++.

W naszym klimacie pompy ciepła czerpiące energię z powietrza osiągają niższą efektywność niż gruntowe pompy ciepła. Jednak ze względu na niższą cenę i łatwiejszy montaż powietrzne pompy ciepła są częściej wybierane prze inwestorów. W celu osiągnięcia najlepszego efektu ekonomicznego i ekologicznego instalację pompy ciepła, ze względu na pobór energii elektrycznej, należy wspomóc montażem instalacji fotowoltaicznej.

Nabór wniosków w ramach programu priorytetowego „Czyste Powietrze” odbywa się w trybie ciągłym. Wnioski można składać indywidualnie poprzez Portal Beneficjenta, portal gov.pl oraz za pośrednictwem gmin, które zawarły z WFOŚiGW Porozumienie dotyczące wspólnej realizacji programu.

Na terenie województwa wielkopolskiego w blisko 200 gminach zostały uruchomione Punkty Konsultacyjno-Informacyjne, w których beneficjenci mogą uzyskać informacje o programie oraz złożyć wnioski o dofinansowanie termomodernizacji budynków. Aktualną listę gmin można znaleźć na stronie WFOŚiGW w Poznaniu.

Kolejnym programem wsparcia rozwoju wykorzystania odnawialnych źródeł energii jest „Agroenergia”. Nabór w zakresie dofinansowania montażu pomp ciepła, mikroinstalacji fotowoltaicznych oraz magazynów energii prowadzony będzie przez WFOŚiGW.

Celem programu jest zwiększenie produkcji energii ze źródeł odnawialnych w sektorze rolniczym. Dofinansowanie w ramach programu „Agroenergia” jest dedykowane budowie instalacji hybrydowych, tj. instalacji pompy ciepła wraz z mikroinstalacją fotowoltaiczną lub elektrowni wiatrowej wraz z pompą ciepła, sprzężonej w jeden układ instalacyjny. Beneficjentami końcowymi programu mogą zostać osoby fizyczne będące właścicielami lub dzierżawcami nieruchomości rolnych o łącznej powierzchni użytków rolnych zawierającej się w przedziale od 1 do 300 ha, które co najmniej rok przed złożeniem wniosku prowadziły osobiście gospodarstwo rolne. Szczegółowy zakres wykonywanej działalności opisany został w regulaminie programu. Wysokość dofinansowania w formie dotacji wynosi do 20% kosztów kwalifikowanych dla towarzyszących magazynów energii, przy czym koszt kwalifikowany nie może wynosić więcej niż 50% kosztów źródła wytwarzania energii – np. pomp ciepła. Warunkiem udzielenia wsparcia na magazyn energii jest zintegrowanie go ze źródłem energii, które będzie realizowane równolegle w ramach projektu.

Nabór wniosków w programie „Agroenergia” odbywać się będzie w trybie ciągłym, a ogłoszenie o naborze będzie opublikowane przed rozpoczęciem naboru przez wojewódzkie fundusze ochrony środowiska i gospodarki wodnej.

W ramach wsparcia finansowego inwestorów WFOŚiGW w Poznaniu oferuje pożyczkę do wysokości 100% kosztów na inwestycje w odnawialne źródła energii. Nabór wniosków odbywa się w trybie ciągłym. Zgodnie z definicją naboru, beneficjentami są jednostki samorządu terytorialnego oraz ich związki, inne osoby prawne, a także jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, którym ustawa przyznaje zdolność prawną, oraz osoby fizyczne, w tym osoby prowadzące działalność gospodarczą.

Na rynku dostępne są również kredyty i coraz częściej wybierana przez inwestorów forma leasingu na zakup oraz montaż ekologicznych urządzeń, jakimi są instalacje pomp ciepła.

Projekt Doradztwa Energetycznego

Informacje o aktualnych możliwościach finansowania budowy instalacji odnawialnych źródeł energii, jakimi są np. pompy ciepła, można uzyskać, kontaktując się z Doradcami Energetycznymi, którzy w ramach „Ogólnopolskiego systemu wsparcia doradczego dla sektora publicznego, mieszkaniowego oraz przedsiębiorstw w zakresie efektywności energetycznej oraz OZE” udzielą niezbędnych informacji również w zakresie rozwiązań technicznych.

Projekt Doradztwa Energetycznego powstał z inicjatywy Ministerstwa Infrastruktury i Rozwoju oraz Ministerstwa Gospodarki przy współpracy Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. Wdrażany jest w ramach Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko na lata 2014-2020. Celem ogólnym inicjatywy jest wsparcie projektów przyczyniających się do realizacji pakietu klimatyczno-energetycznego UE 20/20/20 poprzez uruchomienie ogólnopolskiego projektu wsparcia doradczego dla sektora publicznego, mieszkalnictwa, przemysłu oraz osób fizycznych.

Dla poszczególnych województw dane kontaktowe znajdują się na stronie doradztwo-energetyczne.gov.pl. Potencjalnych zainteresowanych inwestorów z terenu województwa wielkopolskiego zapraszamy do kontaktu pod adresem doradztwo@wfosgw.poznan.pl.

Marek Korcz

Doradca Energetyczny WFOŚiGW w Poznaniu