Korzystanie z odnawialnych źródeł energii jest bardzo ważne w każdej sferze życia. Poza spełnieniem formalnych zobowiązań międzynarodowych daje również ewidentne korzyści dla finansów publicznych, czyli naszych wspólnych. Jest to też korzyść dla środowiska, w którym będą żyły następne pokolenia.

Dziś część rozwiązań charakteryzuje się jeszcze dość wysokimi kosztami, ale w przyszłości, jak pokazują to liczne przykłady z różnych dziedzin życia, koszty te będą coraz mniejsze. Już jednak teraz, przy dobrym przygotowaniu przedsięwzięć inwestycyjnych, rozwiązania te w większości przypadków są korzystne finansowo. Pomagają w tym liczne oferty dotacji i preferencyjnych pożyczek z Narodowego oraz z wojewódzkich funduszy ochrony środowiska i gospodarki wodnej.

Dobry przykład najlepszą promocją

W popularyzacji konkretnych rozwiązań w każdej dziedzinie, w tym w instalacjach korzystających z odnawialnych źródeł energii, duże znaczenie ma etap testowania i pozyskiwania doświadczeń, z których mogą skorzystać przyszli użytkownicy. Ważne jest też danie przykładu. Wzorzec taki można traktować dwojako: po pierwsze, pokazuje on, że dane rozwiązanie w ogóle istnieje, a po drugie – że warto z niego korzystać. Dobry przykład jest najlepszą promocją.

Podmiotami dającymi wzór, będącymi liderami we wdrażaniu nowoczesnych rozwiązań, powinny być jednostki samorządu terytorialnego. Po pierwsze gmina, powiat czy też województwo to z definicji wspólnoty samorządowe, czyli ogół mieszkańców, więc korzyści są dla wszystkich. Po drugie, każdemu mieszkańcowi czy też przedsiębiorstwu łatwo obserwować działania zarządzających JST i brać z tych działań przykład. Po trzecie – władze samorządowe mają narzędzia do promocji takich działań.

Po czwarte wreszcie, organom takim, jako tworom politycznym, poddawanym cyklicznej weryfikacji przez wyborców, zależy na propagowaniu swoich sukcesów.

Ważne jest też pamiętanie o obowiązkach nakładanych ustawowo na JST. Jednym z nich są wytyczne zawarte w Ustawie z 11 stycznia 2018 r. o elektromobilności i paliwach alternatywnych, które mówią o obowiązku częściowego udziału wśród pojazdów je obsługujących tych o napędzie elektrycznym czy też innych zeroemisyjnych. Kwestia ta szczególnie dotyczy JST o liczbie mieszkańców większej niż 50 000 i w kolejnych latach nakłada wyższe limity procentowego udziału takich pojazdów.

Warto tutaj wspomnieć o skutecznym pozyskaniu przez kilka wielkopolskich samorządów dotacji w wysokości 85% na zakup kilkudziesięciu autobusów elektrycznych w ramach Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko 2014-202, działanie 6.1 Rozwój publicznego transportu zbiorowego w miastach.

Z kolei w przypadku posiadania floty pojazdów elektrycznych cenne jest wytwarzanie energii elektrycznej wykorzystywanej do ładowania samochodów i autobusów z odnawialnych źródeł, np. z użyciem instalacji fotowoltaicznych.

Obfite źródło energii

Co do instalacji fotowoltaicznych, to mają one tę zaletę, że korzystają z bardzo obfitego źródła energii, jakim jest Słońce, oraz że stwarzają bardzo małe konflikty przestrzenne, bo przecież mogą one funkcjonować nawet w miejscach stałego pobytu ludzi. Ze względu jednak na specyfikę śródrocznego zapotrzebowania na energię dla poszczególnych obiektów warto rozważyć możliwość korzystania również z innych form pozyskiwania energii z odnawialnych źródeł, w tym za pomocą pomp ciepła. Cenne w takich przypadkach jest rozpoznanie potrzeb generowanych np. przez szkoły oraz potencjału dawanego np. przez ciepło zawarte w ściekach. Trzeba też zwrócić uwagę na możliwości energetyczne, które daje retencja wody.

Gminy czy też inne jednostki w pierwszej kolejności odnawialne źródła energii powinny wykorzystywać w obiektach, w których wytwarzana energia konsumowana jest na bieżąco, a minimalizowane są koszty jej magazynowania lub oddawania do systemu dystrybucyjnego.

Inwestycje związane ze sferą gospodarczą powinny wyprzedzać nawet te związane ze szkołami, przedszkolami i żłobkami. Szczególnie ma to znaczenie przy instalacjach fotowoltaicznych, które najlepszy okres produkcyjny mają wtedy, kiedy placówki oświatowe i wychowawcze potrzebują najmniej energii. Natomiast w takich obiektach jak oczyszczalnie ścieków, punkty selektywnej zbiórki odpadów, remizy strażackie, bazy i dworce transportu publicznego, a także przy infrastrukturze drogowej, zapleczu administracyjnym, w placówkach służby zdrowia oraz ośrodkach sportu i rekreacji, na terenach zielonych i błękitnej infrastruktury energia z odnawialnych źródeł może być wykorzystywana na bieżąco.

Możliwe jest także wykorzystanie OZE w mieszkalnictwie komunalnym – czy to w ramach zaopatrzenia w ciepło przez pompy ciepła, czy to przez pozyskanie energii elektrycznej na potrzeby części wspólnych budynków.

W ramach funkcjonowania obiektów służących wypełnianiu swoich zadań przez jednostki samorządu terytorialnego warto stosować instalacje OZE. Wdrażając takie rozwiązania, można korzystać z dofinansowań oferowanych przez programy Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej oraz, w zależności od lokalizacji przedsięwzięcia, z poszczególnych wojewódzkich funduszy ochrony środowiska i gospodarki wodnej.

Lokalne inwestycje

Przykładami lokalnych inwestycji związanych z energooszczędnością mogą być projekty przedstawione przez wnioskodawców, wśród których dominowały gminy i spółki komunalne, w ostatnio przeprowadzonym przez Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Poznaniu „Naborze wniosków na przedsięwzięcia w zakresie efektywności energetycznej i ochrony powietrza w roku 2021”. Beneficjenci ubiegali się o przyznanie preferencyjnych, częściowo umarzalnych, pożyczek na przedsięwzięcia, wśród których dominowały: modernizacja źródła ciepła, termomodernizacja budynku, wymiana oświetlenia ulicznego i budowa instalacji OZE. Szczególnie ta ostatnia pozycja cieszyła się dużą popularnością. Zaproponowano zaopatrzenie w instalacje fotowoltaiczne takich obiektów jak: szkoły, urzędy gmin, starostwo powiatowe, biurowce, schronisko młodzieżowe, muzeum, centrum recyklingu, centrum sportowo-rekreacyjne, stacje uzdatniania wody, stok narciarski, dom seniora i kościoły. Ponadto wnioskowano też o dofinansowanie montażu pomp ciepła w obiekcie sportowym i w kościele.

W przybliżeniu oferty programowej i w sprawach doboru najkorzystniejszych rozwiązań chętnie pomagają Doradcy Energetyczni działający w ramach Projektu Doradztwa Energetycznego, którzy każdego dnia udzielają licznych porad i konsultacji zarówno w zakresie przygotowania wniosków, jak i w kwestiach technicznych. Kontakt dla terenu województwa wielkopolskiego to: doradztwo@wfosgw.poznan.pl. Dla innych województw dane kontaktowe znajdują się na stronie internetowej: doradztwo-energetyczne.gov.pl. Serdecznie zapraszamy do współpracy.

Marcin Lis

Doradca Energetyczny WFOŚiGW w Poznaniu