1 / 2

Analizując dane z raportu Agencji Rynku Energii z końca czerwca 2021 r., można stwierdzić, że fotowoltaika – a konkretnie energetyka prosumencka, w której mikroinstalacja fotowoltaiczna to instalacja o mocy nominalnej nieprzekraczającej 50 kW – przeżywa swój rozkwit. Liczba prosumentów w Polsce na początku br. wynosiła ponad 500 tys., a na koniec czerwca br. było to już ponad 602 tys.

Prosumenci produkowali energię elektryczną we własnych instalacjach PV o łącznej mocy zainstalowanej 3982,5 MW. W czerwcu br. prosumenci wprowadzili do sieci łącznie 433 312,9 MWh energii, natomiast w okresie od stycznia do czerwca br. wolumen ten wyniósł 1 222 247,9 MWh. Na koniec września br. zanotowano 750 tys. prosumenckich instalacji fotowoltaicznych. Z pewnością takiemu wzrostowi pomógł program dotacyjny „Mój Prąd”, którego trzeci nabór zakończył się na początku października. Nie bez znaczenia są również spadek cen instalacji PV oraz duża konkurencja wśród firm sprzedających i montujących je. Ceny energii elektrycznej w Polsce wzrastają, co sprawia, że koszty życia również rosną. Jednym ze sposobów na zmniejszenie tych kosztów i uniezależnienie się od podwyżek cen energii i dodatkowych opłat jest inwestycja w system fotowoltaiczny.

Jak dobrać odpowiednią moc instalacji PV do naszych potrzeb?

Obliczenie optymalnej mocy instalacji PV na pokrycie naszych potrzeb możemy wykonać samodzielnie. Wystarczy spojrzeć i przeanalizować nasze rachunki za ostatni rok, a najlepiej za ostatnie dwa lata – aby mieć wiarygodne porównanie. Zużycie energii elektrycznej (kWh) z faktur wskaże nam, jakiej mocy potrzebujemy. Dla przykładu: na każde zużyte przez nas 1000 kWh energii będziemy potrzebowali 1,25 kWp mocy zainstalowanej w PV. Z kolei na każde wydane 100 zł na miesięcznym rachunku należy dobrać 2,5 kWp mocy instalacji. Oczywiście, te obliczenia dadzą nam ogólny obraz mocy oraz ewentualnych kosztów instalacji. Analizując możliwe zużycie w przyszłości, do poboru, jaki uzyskamy, należy dodać planowane zwiększenie zużycia prądu, które może wynikać ze zmiany sposobu ogrzewania wody lub domu na elektryczne czy też zakupu nowych urządzeń elektrycznych. W kolejnym etapie ważne będzie przeprowadzenie symulacji rozmieszczenia paneli na dachu w specjalistycznym programie, uwzględniając ewentualne zacienienie.
Taką symulację powinna wykonać firma, która będzie wykonywać instalację.

Przeprowadźmy teraz przykładowe wyliczenie dla naszego prosumenta

Małżeństwo z dwójką dzieci, które mieszka w domu jednorodzinnym typu kostka z płaskim dachem pokrytym papą. Roczne zużycie energii w ich gospodarstwie domowym wynosi 3500 kWh.

Nasz prosument planuje również zakup klimatyzacji o mocy maks. 5 kW i zużyciu 700-1000 kWh, którą należy uwzględnić. Zatem przyjmujemy łączne zużycie na poziomie 4300 kWh. Należy mieć także na uwadze sposób rozliczania z OSD (Operatorem Systemu Dystrybucyjnego), w którym każdą kWh oddaną do sieci odbieramy w stosunku 1 : 0,8. Im większa autokonsumpcja, tym lepiej, ponieważ wykorzystujemy 100% wytworzonej energii. Im więcej energii będzie oddawane do sieci i rozliczane w ramach systemu opustów, tym niższy będzie efekt ekonomiczny z zastosowania instalacji fotowoltaicznej. W przypadku, gdy dużą ilość energii oddajemy do sieci, należy liczyć się z tym, że jej część (20% lub 30% w zależności od mocy systemu) zostanie utracona.

Przy założeniu 30-procentowej autokonsumpcji 70% niewykorzystanej energii magazynujemy w sieci i możemy ją odebrać w ciągu roku. Uwzględniając powyższe, na pokrycie naszych potrzeb energetycznych potrzebna będzie instalacja o mocy 5,38 kW (4300 kWh x 1,25). Liczba paneli PV będzie wynosić 14 sztuk (14 x 370 W = 5,18 kW mocy). Przy takiej mocy instalacji zakładamy produkcję z 1 kWp na poziomie 950-1017 kWh, zatem nasza prosumencka elektrownia wyprodukuje w ciągu roku 4921 kWh (przyjęto min. 950 kWh). 30% z tego, czyli 1476 kWh, zużyjemy bezpośrednio i zaoszczędzimy w ciągu roku 885,6 zł (przyjmując, że 1 kWh = 60 gr). Reszta energii, czyli 3445 kWh, trafi do sieci (każda wyprodukowana i niezużyta kWh trafia do sieci publicznej). Dlatego pobór naszej zmagazynowanej energii będzie wynosił 3445 x 0,8 = 2756 kWh. Uzysk finansowy czy też nasza oszczędność będzie wynosić 2756 kWh x 60 gr = 1653 zł. Podsumowując, koszt instalacji wyniósł naszego prosumenta 21 000 zł, czyli za 1 kWp zapłaci 4054 zł. Oszczędności wyniosą rocznie 885,6 zł + 1653 zł = 2538 zł. Zwrot inwestycji w takim wypadku będzie wynosił ok. 8,3 lat (dokładnie 8,27). Odnosząc to do rachunków, jakie by płacił nasz prosument wg jego zużycia (4300 kWh x 0,6 zł = 2580 zł), widzimy, że nasza instalacja niemalże w całości pokrywa koszty energii, jakie byśmy ponieśli, płacąc rachunki i nie mając instalacji fotowoltaicznej. Zakładana moc instalacji powinna pokryć w całości zapotrzebowanie na energię elektryczną w ciągu roku i być na tyle dobrze dobrana, aby nie oddawać zbyt wiele energii do sieci, za którą i tak nie otrzymamy środków finansowych. Należy także pamiętać, że im większa moc instalacji w kW, tym więcej zapłacimy za jej zakup.

W ogólnym rozrachunku na rentowność instalacji fotowoltaicznej wpływają głównie trzy zmienne wartości: ceny prądu dla odbiorcy końcowego, ceny instalacji fotowoltaicznej oraz uzysk z 1 kWp (zmienny, zależny od natężenia promieniowania słonecznego).

Programy dofinansowań

Obecnie trwają nabory w dwóch programach dofinansowań, z których mogą skorzystać prosumenci: program priorytetowy „Czyste Powietrze”, skierowany do właścicieli budynków jednorodzinnych, oraz program „Agroenergia”, skierowany do osób fizycznych oraz prawnych prowadzących gospodarstwo rolne.

Z programu „Czyste Powietrze” można uzyskać na instalację PV do 50% kosztów kwalifikowanych przedsięwzięcia, maksymalnie 5 tys. zł. Beneficjentami programu są właściciele lub współwłaściciele mieszkalnych budynków jednorodzinnych. Warunkiem otrzymania dotacji na PV jest równoczesne ubieganie się o wymianę źródła ciepła w przedmiotowym budynku. Moc instalacji, jaką możemy zainstalować z dotacji z „Czystego Powietrza”, to między 2 a 10 kW.

Beneficjenci programu „Agroenergia” mogą natomiast liczyć na dotację dla instalacji o mocach 10-50 kW. Wysokość dotacji jest uzależniona od zaplanowanej do realizacji mocy instalacji. W przypadku mocy pomiędzy 10 a 30 kW dotacja wynosi do 20% kosztów kwalifikowanych planowanego przedsięwzięcia, maksymalnie 15 000 zł. Z kolei w przypadku instalacji o mocy pomiędzy 30 a 50 kW dotacja wynosi do 13% kosztów kwalifikowanych przedsięwzięcia – maksymalnie 25 000 zł. Należy pamiętać, że dofinansowaniu nie podlegają projekty polegające na zwiększeniu mocy już istniejącej instalacji ani (w przypadku programu „Agroenergia”) rozpoczęte przed dniem złożenia wniosku o dofinansowanie. Dodatkowo, montując panele fotowoltaiczne, mamy możliwość skorzystania z ulgi od podatku dochodowego, która przysługuje od 1 stycznia 2019 roku. W zakres ulgi wchodzi koszt paneli fotowoltaicznych wraz z osprzętem oraz montażem instalacji (do 53 000 zł). Dokładne wyjaśnienie terminu „przedsięwzięcie termoizolacyjne” znajduje się w art. 2 pkt 2 Ustawy z 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów. Dzięki uldze instalacja staje się o ok. 20% tańsza. Rolnicy mogą odliczyć koszt instalacji od podatku rolnego. Ulga termomodernizacyjna łączy się z dofinansowaniem typu „Czyste Powietrze” i „Mój Prąd”, z tym że odliczana jest od kosztów ponoszonych z własnej budżetu, a nie od kosztów całej instalacji.

Projekt Doradztwa Energetycznego

Informacje o aktualnych możliwościach finansowania budowy instalacji odnawialnych źródeł energii, jakimi są np. instalacje fotowoltaiczne, można uzyskać, kontaktując się z doradcami energetycznymi, którzy w ramach „Ogólnopolskiego systemu wsparcia doradczego dla sektora publicznego, mieszkaniowego oraz przedsiębiorstw w zakresie efektywności energetycznej oraz OZE” udzielą niezbędnych informacji również w zakresie rozwiązań technicznych.

Projekt Doradztwa Energetycznego powstał z inicjatywy Ministerstwa Infrastruktury i Rozwoju oraz Ministerstwa Gospodarki przy współpracy Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. Wdrażany jest w ramach Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko na lata 2014-2020. Celem ogólnym inicjatywy jest wsparcie projektów przyczyniających się do realizacji pakietu klimatyczno-energetycznego UE 20/20/20 poprzez uruchomienie ogólnopolskiego projektu wsparcia doradczego dla sektora publicznego, mieszkalnictwa, przemysłu oraz osób fizycznych.

Dla poszczególnych województw dane kontaktowe znajdują się na stronie doradztwo-energetyczne.gov.pl. Potencjalnych zainteresowanych inwestorów z terenu województwa wielkopolskiego zapraszamy do kontaktu pod adresem doradztwo@wfosgw.poznan.pl.

Maciej Kołowski
Doradca Energetyczny WFOŚiGW w Poznaniu