Gdańsk jest nieformalną stolicą rowerową Polski. Ma 605 kilometrów tras rowerowych, w tym 463 z nawierzchnią asfaltową, czyli najwięcej w przeliczeniu na jednego mieszkańca wśród dużych miast. Jednak i w innych miejscowościach powstaje ich także coraz więcej. Czy pozycja lidera może być zagrożona?

Sieć gdańskich ścieżek rowerowych, jedną z najbardziej rozbudowanych w kraju, przedstawiono w tabeli. Najważniejsze kierunki i zasady polityki transportowej Gdańska określa program operacyjny „Mobilność i Transport”, będący częścią gdańskich „Programów Operacyjnych 2023” – instrumentu wdrażania dokumentu pn. „Gdańsk 2030 Plus Strategia Rozwoju Miasta”. Jednak wiele innych miast również stawia na rozwój polityki rowerowej. W poniższym zestawieniu zaprezentowane zostały przykłady miast, które intensywnie rozbudowują w ostatnich latach sieć tras rowerowych, jednakże wciąż różnie interpretowane jest co wchodzi w ich zakres. Przedstawione zostały też najważniejsze aspekty związane z budową tras rowerowych w miastach, m.in. ich długość czy rodzaj stosowanej nawierzchni. Dopełnieniem prezentowanych informacji jest krótki opis, w którym przedstawiono zakres odpowiedzialności związany z polityką rowerową, a także koszty i główne bariery występujące podczas realizacji inwestycji.

Bydgoszcz

Długość tras rowerowych: 81,67 km
Rodzaj nawierzchni:
42,55 km bitumiczna
27,11 km kostka betonowa
12,01 km gruntowe
Stosunek ciągów pieszo-rowerowych do dróg rowerowych:
59,13 km drogi rowerowe
21,64 km ciągi pieszo-rowerowe
0,90 km pozostałe
Za politykę rowerową w mieście odpowiada zespół do spraw polityki rowerowej. W jego skład wchodzą przedstawiciele środowiska rowerzystów oraz Zarządu Dróg Miejskich i Komunikacji Publicznej. Bydgoskie drogi rowerowe w latach 2015-2016 zostały wybudowane w ramach większych inwestycji drogowych i dlatego określenie ich kosztów jest utrudnione. Barierą utrudniającą budowę infrastruktury rowerowej w mieście są rozbieżności między oczekiwaniami rowerzystów a możliwościowi technicznymi i finansowymi ZDMiKP.

CCJ 300 x 250

Tczew

Długość tras rowerowych: 18,6 km
Rodzaj nawierzchni:
6,8 km – bitumiczna
4,4 km – kostka fazowana
7,4 km – kostka bezfazowa
Stosunek ciągów pieszo-rowerowych do dróg rowerowych:
4,6 km – drogi rowerowe
10,6 km – ciągi pieszo-rowerowe – osobny ruch pieszy i rowerowy
3,4 km – ciągi pieszo-rowerowe – wspólny ruch pieszy i rowerowy

W Tczewie jest oficer rowerowy, który ma swoją siedzibę w dwóch miejscach – wydziale rozwoju miasta oraz Miejskim Zarządzie Dróg w Tczewie. Problemem w budowie ścieżek rowerowych są zbyt wąskie ulice i wysoki koszt budowy wydzielonych dróg rowerowych w stosunku do innych potrzeb inwestycyjnych. Wcześniej problemem była też duża ilość ulic w gestii innych zarządców dróg (głównie drogi powiatowe). Koszt budowy ścieżek rowerowych w ostatnim roku wyniósł ponad 900 tys. zł, jednak kwota ta nie dotyczy inwestycji, w ramach których drogi dla rowerów są częścią przebudowy ulic (1,8 km dróg dla rowerów stanowi ok. 1,2 mln zł) W ramach przetargów na remont, przebudowę lub budowę drogi wraz z drogą dla rowerów wykonawcy nie wskazują odrębnej kwoty za same ścieżki rowerowe.

Warszawa

Długość tras rowerowych: 480 km
Rodzaj nawierzchni:
290 km – bitumiczna
190 km – kostka/płyty
Stosunek ciągów pieszo-rowerowych do dróg rowerowych:
380 km – drogi rowerowe
58 km – ciągi pieszo-rowerowe
42 km – pasy rowerowe

Za budowę ścieżek rowerowych odpowiada pełnomocnik prezydenta m.st. Warszawy ds. komunikacji rowerowej, który jest jednocześnie dyrektorem Zarządu Dróg Miejskich. Podlega mu zespół kilkunastu osób – wydział zrównoważonej mobilności ZDM. Wydział dysponuje budżetem w wysokości ok. 2 mln zł rocznie z przeznaczeniem na bieżącą działalność. Większe inwestycje są realizowane w ramach odrębnej puli. W latach 2016-2018 na inwestycje rowerowe zapisano w budżecie ok. 130 mln zł. Większość tej kwoty to przedsięwzięcia zgłoszone do dofinansowania ze środków unijnych w ramach Zintegrowanych Inwestycji Terytorialnych. Jeśli wniosek zostanie zaakceptowany, to stolica otrzyma ok. 73 mln zł. Kosztowny jest też system roweru publicznego Veturilo – w ciągu czterech kolejnych lat na ten cel zarezerwowano łącznie ok. 50 mln zł.

Ze względu na specyfikę Warszawy (podział na 18 dzielnic) ZDM współpracuje z innymi jednostkami. Nowe trasy powstają także przy okazji rozmaitych inwestycji, np. budowy dróg. Rolą pełnomocnika jest koordynacja działań wszystkich jednostek miejskich w zakresie ruchu rowerowego. Celem Warszawy jest dalsze zwiększanie udziału ruchu rowerowego w podróżach po mieście (w 2015 r. udział osiągnął 3,8%).
Obecnie Warszawa ma 480 km oznaczonych tras rowerowych, ok. 70 km nieoznaczonych (np. szlak wzdłuż Wisły) i ok. 450 km ulic o ruchu uspokojonym – razem zatem jest to ok. 900 km.

Wrocław

Długość tras rowerowych: 642 km
Rodzaj nawierzchni:
409 km – nawierzchnia bitumiczna
167km – nawierzchnia betonowa
66 km – nawierzchnia kamienna
Stosunek ciągów pieszo-rowerowych do dróg rowerowych:
155 km – drogi rowerowe
65,5 km – ciągi pieszo-rowerowe
23 km – pasy rowerowe

We Wrocławiu trasami rowerowymi zarządza oficer rowerowy. Oprócz oficera w urzędzie trzy dodatkowe osoby pracują na rzecz ruchu rowerowego. Działania na rzecz rozwoju miejskiego ruchu rowerowego prowadzone są od lat 90,jednak po 2010 r. zdecydowanie przyspieszyły. Uchwalona przez Radę Miejską polityka rowerowa wyznaczyła bardzo ambitny cel, polegający na osiągnięciu 15% udziału ruchu rowerowego w ogólnej liczbie wykonywanych podróży w mieście do 2020 r. Trasy rowerowe zaczęły powstawać nie tylko przy okazji inwestycji drogowych, ale również jako dedykowane zadania mające na celu spięcie tras w jeden spójny system. Dzięki temu sieć obecnie liczy 255 km wraz z 387 km dróg funkcjonuje jakostrefa „Tempo30” (przy 1063 km dróg publicznych w mieście). Dodatkowo rowerzyści mogą korzystać z blisko 100 km tras na wałach przeciwpowodziowych. W 2015 r. na budowę ścieżek rowerowych miasto wydało 17,3 mln zł. Z kolei przewiduje się, że w 2016 r. będzie to ok. 20 mln zł.

Olsztyn

Długość ścieżek rowerowych: 75 km
Rodzaj nawierzchni:
32,8 km – bitumiczna
42,2 km – kostka betonowa
Stosunek ciągów pieszo-rowerowych do dróg rowerowych:
30 km – drogi rowerowe
42,6 km – ciągi pieszo-rowerowe
2,4 km – pasy rowerowe

Sprawami rowerzystów w Olsztynie zajmuje się (zatrudniony na pół etatu w wydziale rozwoju miasta i budownictwa) pełnomocnik prezydenta ds. rozwoju systemu komunikacji rowerowej. Oprócz dróg rowerowych i pasów ruchu dla rowerów wydzielonych z jezdni pilotażowo wprowadzono kontrapasy – 0,1 km oraz kontraruch – ok. 3 km. Infrastruktura rowerowa powstaje w ramach większych inwestycji, dlatego niemożliwe jest określenie kwoty przeznaczonej ściśle na te działania. W ubiegłym miesiącu przeznaczono 1,1 mln zł na opracowanie projektów budowlanych dla dziesięciu priorytetowych dróg dla rowerów. Główną barierą w budowie ścieżek rowerowych w Olsztynie jest ograniczony budżet na ten cel. Przeszkodami są też wciąż zbyt skromna baza krajowych dobrych praktyk, a także niejednoznaczność obowiązujących przepisów i niewystarczający poziom wiedzy wśród kadr odpowiedzialnych za wdrażanie nowych rozwiązań.

Toruń

Długość tras rowerowych: 102 km
Rodzaj nawierzchni
83,5 km – bitumiczna
18,5 km – kostka betonowa
Stosunek ciągów pieszo-rowerowych do dróg rowerowych:
84 km – drogi rowerowe
16 km – ciągi pieszo-rowerowe
2 km – pasy rowerowe

W Toruniu w Urzędzie Miasta zostały wyznaczone specjalisty odpowiedzialnego za realizację polityki rowerowej. Przy Prezydencie Miasta Torunia od wielu lat działa też Zespół do spraw koordynacji działań w zakresie rozwoju komunikacji rowerowej miasta Torunia. Trasy rowerowe powstają nie tylko w ramach prowadzonych remontów i inwestycji drogowych, ale także jako odrębne zadania realizowane w oparciu o program rozwoju komunikacji rowerowej. Wszystkie drogi wybudowane w ostatnich latach są asfaltowe. W mieście montowane są stojaki rowerowe (ponad 1000 sztuk). Powstały też zadaszone parkingi dla rowerów oraz sześć bezpłatnych, samoobsługowych stacji naprawczych. Dodatkowo wyznaczone zostały śluzy rowerowe i kontrapasy, a od kilku lat na czerwono malowane są przejazdy rowerowe przez jezdnię. W tym roku przygotowywany jest program, który ma zwiększyć bezpieczeństwo rowerzystów. Przygotowany raport kompleksowo wskaże, jakie prace zostaną jeszcze podjęte. W ubiegłym roku na budowę ścieżek Toruń przeznaczył 1,4 mln zł, natomiast w tym – 2,1 mln zł. Niezależnie od tego budowane są ścieżki w ramach realizowanych w mieście inwestycji i remontów.

Szczecin

Długość tras rowerowych: 126,6 km
Rodzaj nawierzchni:
63,6 km – bitumiczna
56,4 km – kostka betonowa
Stosunek ciągów pieszo-rowerowych do dróg rowerowych:
96,1 km – drogi dla rowerów
10,8 km – ciągi pieszo-rowerowe
13,1 km – pasy rowerowe
4,2 km – chodniki z dopuszczonym ruchem rowerów
2,4 km  (co najmniej) – ulice ruchu uspokojonego

Koordynatorem polityki rowerowej jest pełnomocnik prezydenta miasta ds. rozwoju systemu komunikacji rowerowej. Infrastruktura rowerowa powstaje zarówno przy okazji dużych inwestycji, jak i w ramach oddzielnych zadań, dedykowanych rozbudowie tras rowerowych. W ścisłym śródmieściu barierą bywa głównie istniejąca zabudowa. Czasem problemem są stare zapisy planów miejscowych. Problemy pojawiają też na etapie uzgadniania projektów. Na budowę niektórych inwestycji uzyskiwano dofinansowanie ze środków unijnych. W skali roku wydatki na infrastrukturę rowerową wynoszą kilka mln zł, przy czym roczne nakłady na transport i komunikację to ok. 300 mln zł.

Sieć tras rowerowych w Gdańsku

Skład tras rowerowych w Gdańsku Długość [km]
Wydzielone drogi rowerowe

117,9

Ciągi pieszo-rowerowe z pierwszeństwem pieszych

17,2

Chodniki z dopuszczonym ruchem rowerów (od ciągu pieszo-rowerowego różnią się tym, że rowerzysta nie jest zobowiązany z nich korzystać)

29

Pasy rowerowe w jezdni

7,3

Pasy autobusowo-rowerowe

0,7

Ciągi pieszo-jezdne (drogi bez chodnika i pobocza, z ograniczonym ruchem pojazdów mechanicznych)

12,2

Ulice z uspokojonym ruchem, o dopuszczalnej prędkości maksymalnej nie większej niż 30 km/h (odsetek całkowitej długości dróg publicznych)

420,6 (52,4%)

Ulice jednokierunkowe z dopuszczonym ruchem rowerów „pod prąd”

46,9 (202 ulice)

UDOSTĘPNIJ

Czytaj więcej

Skomentuj