W jaki sposób można zakwestionować zapisy Wojewódzkiego Planu Gospodarki Odpadami? Czy w ogóle można zaskarżyć taką uchwałę do sądu? Na te pytania odpowiadają Daniel Chojnacki oraz Agnieszka Łoniewska z kancelarii Domański Zakrzewski Palinka.

12 sierpnia weszła w życie uchwała Rady Ministrów Nr 88 w sprawie Krajowego planu gospodarki odpadami 2022 (KPGO). Przyjęcie KPGO umożliwiło urzędom marszałkowskim podjęcie, dotychczas – w istocie rzeczy – zawieszonych, prac nad projektami aktualizacji poszczególnych wojewódzkich planów gospodarki odpadami (WPGO). Jest to więc czas, w którym wszystkie podmioty świadczące już usługi z zakresu gospodarowania odpadami komunalnymi lub zainteresowane wykonywaniem takiej działalności, powinny wykazać się dużą aktywnością.

W ciągu czterech lat, jakie minęły od przyjęcia ostatnich WPGO w polityce gospodarki odpadami zmieniło się bardzo wiele. Jednym z kluczowych założeń towarzyszących przyjmowaniu KPGO stał się postulat wdrażania gospodarki o obiegu zamkniętym. Pomimo że na poziomie Unii Europejskiej pakiet dyrektyw wdrażających wspomnianą koncepcję nie został jeszcze ostatecznie przyjęty, kierunek zmian jest przesądzony. Tym samym KPGO, a za nim poszczególne WPGO, muszą zakładać osiągnięcie w perspektywie najbliższych kilkunastu lat coraz ambitniejszych celów unijnych, w szczególności w zakresie selektywnej zbiórki odpadów, osiągnięcia coraz wyższych poziomów recyklingu i odzysku czy istotnego ograniczenia składowania odpadów.

Postanowienia KPGO przewidują w konsekwencji także ograniczenia co do dopuszczalności zwiększania mocy przerobowych instalacji MBP czy instalacji termicznego przekształcania odpadów. Nadto należy się spodziewać, że wpływ na treść aktualizowanych właśnie WPGO będą miały zmiany polskich przepisów, np. “otwarcie” definicji instalacji RIPOK czy też utrata mocy obowiązującej przez rozporządzenie dotyczące mechanicznego-biologicznego przetwarzania odpadów (MBP). Wszystkie powyższe czynniki powodują dużą niepewność co do ostatecznego kształtu WPGO.

Z uwagi na fakt, iż zgodnie z zamysłem ustawodawcy WPGO miało być jedynie dokumentem planistycznym, wyznaczającym kierunki gospodarki odpadami na poziomie wojewódzkim, nie nadano mu charakteru aktu prawa miejscowego. Okazuje się jednak, że mimo swego nomen omen, co do zasady planistycznego, a nie normatywnego charakteru, poszczególne WPGO zawierają postanowienia, które wpływają bezpośrednio na prawa i obowiązki jednostek. Przepisy ustawy o odpadach jednoznacznie przesądzają bowiem o tym, że ujęcie lub pominięcie danej instalacji zagospodarowującej odpady w WPGO powoduje daleko idące implikacje prawne.

Przykładem takiego unormowania jest choćby art. 38a ustawy o odpadach, zgodnie z którym “odmawia się wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, pozwolenia na budowę, pozwolenia zintegrowanego lub zezwolenia na przetwarzanie odpadów dla instalacji przeznaczonej” m.in. do “przetwarzania zmieszanych odpadów komunalnych, jeśli nie została ujęta w WPGO”. Innym – równie ważkim – przykładem, jest przepis art. 46 ust. 1 ustawy o odpadach stanowiący, iż “właściwy organ odmawia wydania zezwolenia na zbieranie odpadów lub zezwolenia na przetwarzanie odpadów, gdy zamierzony sposób gospodarowania odpadami jest niezgodny z planami gospodarki odpadami”.

Takie ukształtowanie przepisów nie pozostawia wątpliwości co do prawnego znaczenia wskazania danej instalacji w WPGO dla możliwości jej funkcjonowania. Rodzi się więc pytanie, czy i w jaki sposób zainteresowana jednostka może wpływać na treść WPGO.

Projekty aktualizacji WPGO opracowywane są przez zarządy poszczególnych województw oraz opiniowane przez organy wykonawcze gmin lub związków międzygminnych, a następnie ministra środowiska (z wyjątkiem załącznika do WPGO w postaci projektu planu inwestycyjnego, który przez Ministra Środowiska jest nie tyle opiniowany, co uzgadniany – co jest istotne dlatego, że o ile opinia formalnie nie wiąże zarządu województwa, to uzgodnienie lub jego brak jest już wiążące).

Opracowując projekty aktualizacji WPGO, władze województw zobowiązane są zapewnić udział społeczeństwa na zasadach określonych w ustawie o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko. To właśnie na tym etapie zainteresowane podmioty mogą zajmować stanowiska co do treści poszczególnych projektów, w szczególności składać uwagi i wnioski. Organy województwa nie są wprawdzie zobowiązane do uwzględnienia takich uwag lub wniosków, jednak powinny uzasadnić przyczynę ich pominięcia. Po zakończeniu postępowania z udziałem społeczeństwa aktualizacja WPGO przyjmowana jest w formie uchwały właściwego sejmiku województwa.

Czytaj więcej

Skomentuj