MKiŚ: 1,7 tys. gmin bez opinii ws. planów ogólnych i ochrony złóż

Główny Geolog Kraju, podsekretarz stanu w Ministerstwie Klimatu i Środowiska Krzysztof Galos poinformował w środę podczas konferencji prasowej, że spotkał się z samorządowcami w sprawie ochrony złóż kopalin w Polsce w procesie planowania przestrzennego.

Podkreślił, że ochrona złóż kopalin to interes publiczny, który powinien być ważony m.in. z interesem samorządów lokalnych. – Ochrona złóż ma charakter długoterminowy i nie może się opierać jedynie na aktualnym stanowisku władz lokalnych – zaznaczył minister.

Zwrócił uwagę, że zwłaszcza teraz, w czasie opiniowania planów ogólnych zagospodarowania przestrzennego, potrzebny jest dialog z samorządami w tej sprawie.

Ponad 1700 gmin bez wniosku o opinię

– Ponad 1700 gmin nie zwróciło się do nas o zaopiniowanie i uzgodnienie planu ogólnego. Mamy też taką informację, że część przyjęła plany ogólne nie występując o opinie – przekazała zastępca dyrektora w departamencie geologii MKiŚ Magdalena Piątkowska.

Zaznaczyła, że gminy przygotowując plany ogólne oraz miejscowe muszą uwzględniać racjonalną gospodarkę zasobami środowiska, w szczególności złoża kopalin. – Złoże kopalin powinno być ujawnione, uwzględnione w planie ogólnym i miejscowym. Zmiany te powinny być uwzględnione w odpowiednich terminach. To jest tak ważne, że wojewoda może wydać zarządzenie zastępcze. Ma ono taki skutek jak uchwalenia planu ogólnego czy miejscowego – powiedziała Piątkowska.

Dodała, że gminy nie zawsze uwzględniają występowanie kopalin, ponieważ chcą się rozwijać i przeznaczać tereny pod zabudowę mieszkaniową.

Piątkowska zauważyła również, że w tej kwestii gminy wykazują większe zapotrzebowanie na tereny niż wynikałoby to z aktualnych prognoz demograficznych.

Blisko 15 tys. udokumentowanych złóż w Polsce

Jak wskazała dyrektor, w Polsce jest 14 918 udokumentowanych złóż kopalin. W tym znajduje się 837 złóż objętych własnością górniczą, zastrzeżoną dla Skarbu Państwa, które – jak oceniła – należą do najcenniejszych. Wśród nich jest 91 złóż węgla brunatnego.

Piątkowska przypomniała również, że kontrola Najwyższej Izby Kontroli z 2017 r. wykazała, iż nie zrealizowano kluczowych działań dotyczących identyfikacji złóż kopalin.

– Prawie 70 proc. kontrolowanych gmin nie ujawniało złóż. Kontrola z ubiegłego roku stwierdziła poprawę, jeśli chodzi o ochronę złóż kopalin – dodała.

Podczas konferencji przedstawiciele MKiŚ poinformowali także, że obecnie toczy się 65 postępowań o uznanie złóż kopalin za strategiczne. Chodzi o złoża mające podstawowe znaczenie dla gospodarki lub interesu surowcowego państwa, charakteryzujące się ponadprzeciętną wielkością oraz unikalnymi parametrami. Takie złoża podlegają szczególnej ochronie.

Jak powinny wyglądać zapisy w planach miejscowych

Ministerstwo wskazało, że w związku z ochroną złóż kopalin w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego powinna być podana nazwa złoża i rodzaj kopaliny, a także ujęte granice złoża na mapie. MPZP powinien obejmować cały obszar udokumentowanego złoża.

Jak poinformowała Piątkowska, resort odmawia uzgodnienia planu miejscowego, jeżeli przewiduje on zabudowę, która trwale wyłączy możliwość wydobycia kopalin, np. zabudowę mieszkaniową, przemysłową czy usługową.

Zaznaczyła również, że w 2025 r. ministerstwo odmówiło uzgodnień w przypadku:
– 1,6 proc. miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego,
– 5,4 proc. planów ogólnych,
– 3 proc. decyzji o warunkach zabudowy,
– 0,9 proc. uzgodnień inwestycji celu publicznego.

Sporządzenie planów ogólnych ma kluczowe znaczenie dla gmin, które w przyszłości będą chciały uchwalać miejscowe plany zagospodarowania przestrzennego oraz wydawać decyzje lokalizacyjne – zarówno o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego, jak i o warunkach zabudowy.

Jeśli gmina nie będzie miała uchwalonego planu ogólnego, podejmowanie takich decyzji planistycznych będzie niemożliwe. Ostateczny termin uchwalenia planów ogólnych początkowo wyznaczono na 1 stycznia 2026 r., jednak został on wydłużony o sześć miesięcy.