System kaucyjny bez filtrów. Co już działa, a co jeszcze nie?

Wydarzenie, organizowane przez Fundację RECAL i KIG, otworzyli prezes RECAL Jacek Wodzisławski oraz przewodniczący Komitetu Ochrony Środowiska KIG Krzysztof Kawczyński. W seminarium uczestniczyli przedstawiciele administracji, biznesu i organizacji branżowych.

Wśród uczestników znaleźli się m.in. Anita Sowińska (Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Klimatu i Środowiska), Gabriela Lenartowicz (Poseł na Sejm RP, Przewodnicząca Podkomisji Stałej ds. monitorowania gospodarki odpadami), a także eksperci z Brukseli: Andy Doran (Director Packaging Group, European Aluminium) oraz Sarah Cuvellier (Deputy CEO, Metal Packaging Europe).

Pierwsze miesiące systemu kaucyjnego pod lupą

Jednym z głównych tematów seminarium był bilans pierwszych miesięcy funkcjonowania systemu kaucyjnego w Polsce. Uczestnicy wskazywali na szereg wyzwań operacyjnych, w tym przede wszystkim niski poziom zaangażowania konsumentów oraz problemy komunikacyjne.

Dyskutowano również o modelu zbiórki opakowań. Pojawiły się pytania, czy obecny system – oparty głównie na handlu – nie ogranicza rozwoju alternatywnych punktów zbiórki. Istotnym wątkiem była także jakość surowca oraz straty wynikające z technologii stosowanych w procesie zbiórki i przetwarzania opakowań. 

W trakcie sesji zwracano uwagę na rosnący problem dezinformacji dotyczącej systemu kaucyjnego. W przestrzeni publicznej pojawia się coraz więcej nieprecyzyjnych lub nieprawdziwych informacji, które mogą wpływać na poziom uczestnictwa konsumentów.

Istotnym wyzwaniem pozostaje także brak jednolitych zasad selektywnej zbiórki. Jak wskazywano, w różnych gminach obowiązują odmienne wytyczne dotyczące segregacji odpadów – w efekcie ten sam odpad w jednej gminie może trafić do żółtego worka, a w innej już nie.

ROP musi być transparentny

Trzecia sesja seminarium została w całości poświęcona rozszerzonej odpowiedzialności producenta (ROP). W jej trakcie podkreślano konieczność takiego zaprojektowania systemu, aby nie zaburzyć obecnie funkcjonującego modelu gospodarowania odpadami.

Wśród kluczowych tematów znalazły się m.in. transparentność systemu i nadzór nad przepływem środków, kwestia wyboru modelu operatora (publiczny vs. reprezentujący wprowadzających), a także problem krzyżowego finansowania pomiędzy materiałami.

Dużo uwagi poświęcono również wyzwaniom wynikającym z wdrażania regulacji unijnych, w tym rozporządzenia PPWR, oraz braku przejrzystości w ustalaniu stawek opłat dla wprowadzających produkty w opakowaniach.

Część uczestników wyrażała również zastrzeżenia wobec aktualnej wersji projektu UC 100, wskazując na brak jego akceptacji przez interesariuszy reprezentujących producentów. Zastanawiano się dlaczego wcześniejszy projekt ustawy nie stał się tym obowiązującym. Przypomnijmy, że obecny kształt projektu znajduje z kolei poparcie wśród przedstawicieli samorządów oraz sektora przetwarzania odpadów komunalnych.