Dziś Dzień Motyla. W Polsce występuje blisko 3200 gatunków, większość to ćmy

– Proces przeobrażenia motyla, od gąsienicy poprzez poczwarkę aż po dorosłego osobnika, doskonale odzwierciedla ideę przemiany i doskonalenia siebie. Gąsienica to przede wszystkim “maszyna” do zdobywania energii z pożywienia, poczwarka stanowi swego rodzaju kapsułę, w której zachodzą niezwykłe przemiany, a finalnie z tej niepozornej formy wyłania się piękny, delikatny motyl. Ta niezwykła metamorfoza od wieków inspirowała ludzi, stając się symbolem ewolucji i możliwości ciągłego rozwoju – podkreślił dr Jacek Wendzonka z Wydziału Biologii Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, cytowany w komunikacie uczelni.

Ponad 160 motyli dziennych

Naukowiec przypomniał, że symbol motyla inspiruje i pojawia się w różnego rodzaju przekazach od wieków. W mitologii pojawił się np. motyw Psyche, pięknej dziewczyny o skrzydłach motyla, której upór i pracowitość stały się dla ludzi symbolem odrodzenia i przemiany. Nie tylko fizycznej transformacji, ale przede wszystkim duchowego rozwoju.

Dr Wendzonka wskazał, że w Polsce występuje blisko 3200 gatunków motyli, z czego ponad 160 to motyle dzienne. Większość to jednak tzw. motyle nocne, czyli ćmy.

– Choć podział ten jest umowny i nie zawsze ścisły, ćmy stanowią znaczącą część naszej fauny i wśród nich również można znaleźć niezwykle efektowne gatunki. Przykładem jest zmierzchnica trupia główka – największy i najcięższy motyl w naszej faunie, osiągający rozpiętość skrzydeł nawet do 14 cm. Jego larwy żerują na roślinach z rodziny psiankowatych, takich jak ziemniaki, często więc znaleziska tych owadów w Polsce były związane właśnie z wykopkami. Mimo że zmierzchnica jest gatunkiem ciepłolubnym, a nasze zimy często bywają dla nich zabójcze, co roku obserwujemy ich migracje. Mogą dotrzeć z Afryki aż po koło polarne – opisano w komunikacie.

Dr Wendzonka zaznaczył, że motyle nie zawsze są tylko pożytecznymi organizmami. Ze względu na ich zdolność do składania dziesiątek, a nawet setek jaj, z których wykluwają się “żarłoczne gąsienice”, niektóre gatunki mogą stanowić zagrożenie dla roślin.

Gatunki inwazyjne

– Problem często pojawia się w przypadku motyli, które dopiero pojawiają się na danym terenie – określamy je wtedy jako gatunki inwazyjne. W nowym środowisku nie napotykają swoich naturalnych wrogów, takich jak pasożyty i drapieżniki regulujące ich liczebność – podano w komunikacie.

Jednym z przykładów takiego inwazyjnego gatunku jest szrotówek kasztanowcowiaczek.

– Kasztanowiec, znany jako drzewo symboliczne dla maturzystów, został sprowadzony do Polski ze względu na swoje piękne kwiaty i atrakcyjny pokrój jako drzewa parkowego i alejowego. Za nim pojawił się ten drobny motyl, którego biologia jest bardzo ciekawa – jego gąsienice żerują wewnątrz blaszki liściowej, wygryzając korytarze, co nazywamy minowaniem. W efekcie drzewa już latem są mocno osłabione, a ich liście brunatnieją i przedwcześnie opadają. Z czasem w Polsce zaczęli pojawiać się naturalni wrogowie szrotówka, co daje nadzieję na stopniowe ograniczenie jego populacji. Trzeba tu zaznaczyć, że sam kasztanowiec jako gatunek obcy, rozsiewający się i dziczejący jest w tym przypadku także gatunkiem inwazyjnym – podkreślił dr Wendzonka.

Motyle można obserwować w zasadzie wszędzie. Dr Wendzonka przypomniał jednak, że same kwiaty dla motyli to nie wszystko. – Motyle potrzebują również roślin żywicielskich dla swoich gąsienic. Często są to niepozorne chwasty, takie jak osty czy pokrzywy, dlatego jeśli chcemy przyciągnąć więcej motyli do naszych ogrodów, warto zadbać o różnorodność roślinności – podkreślił biolog.