Eksperci: trening w smogu może pogarszać wyniki polskich sportowców

Na wyniki polskich sportowców, w tym m.in. na trwających zimowych igrzyskach olimpijskich, wpływa nie tylko gorszej jakości sprzęt, brak wysokiej klasy obiektów, ale też trenowanie w zanieczyszczonym powietrzu – oceniają eksperci kampanii „Twoja Dawka Smogu”.

Jak zauważyli, wdychanie smogu, który nad Polską wisi przez znaczną część roku, osłabia organizm i pogarsza wyniki sportowe.

Aktywni wchłaniają więcej zanieczyszczeń

– W okresie zimowym każdy z nas przyjmuje codzienną dawkę zanieczyszczonego powietrza. Często nie zdajemy sobie sprawy, jak duży ma to wpływ na nasze zdrowie, a jeszcze rzadziej – jak bardzo dotyczy to osób aktywnych – komentuje kardiolog sportowy prof. Łukasz Małek, ambasador kampanii „Twoja Dawka Smogu”.

Zaznacza, że osoby aktywne oddychają więcej i głębiej, a więc wchłaniają więcej zanieczyszczeń podczas wysiłku na zewnątrz. „To nie tylko niweczy efekty treningu – to realnie nam szkodzi” – podkreśla specjalista.

Wysokie stężenia = słabszy czas

Dowodów na to, że aktywność fizyczna na zewnątrz może zwiększać szkodliwe oddziaływanie smogu na nasze zdrowie i wydolność organizmu, dostarczają badania naukowe.

Na przykład naukowcy z Brown University School of Public Health (Providence, Rhode Island), którzy przeanalizowali wyniki ponad 2,5 mln uczestników maratonów w USA, wykazali istnienie bezpośredniej korelacji między jakością powietrza a tempem biegu. Okazało się, że każdy wzrost stężenia pyłów zawieszonych PM2.5 o 1 mikrogram na metr sześcienny powodował średnie wydłużenie czasu finiszu o 32 sekundy u mężczyzn i o 25 sekund u kobiet.

A skoro w styczniu 2026 r. w wielu miastach Polski średnie dobowe odczyty stężeń PM2.5 wynosiły od nawet 60-90 mikrogramów na m3, to – w świetle tych badań – w dni o gorszej jakości powietrza różnica w czasie pokonania maratonu mogłaby wynosić nawet kilkadziesiąt minut, wyliczyli eksperci kampanii „Twoja Dawka Smogu”.

W drugiej strefie treningu 10-krotnie przekroczona dawka szkodliwych pyłów

– Okres zimowy, to najtrudniejszy czas dla moich zawodników – stężenia pyłów często rosną przy mroźnej i bezwietrznej pogodzie. Kolarstwo to sport, w którym większość treningu odbywa się na zewnątrz, a zimą buduje się kluczowy fundament tlenowy pod sezon. Problem polega na tym, że podczas wysiłku rośnie wentylacja minutowa, czyli ilość wdychanego powietrza, więc rośnie też dawka wdychanych zanieczyszczeń – komentuje Rafał Górak, trener kolarstwa Międzynarodowej Unii Kolarskiej UCI, ambasador kampanii „Twoja Dawka Smogu”.

Zgodnie z jego wyliczeniami, jeśli danego dnia stężenia szkodliwych pyłów są np. 3–4 razy powyżej polskich norm, a druga strefa treningu (tzw. Z2) zwiększa wentylację 2-3-krotnie względem spokojnego marszu, to „dawka” szkodliwych pyłów dla sportowców może realnie przekraczać normy nawet 10 razy.

Suplementacja zanieczyszczeń

Celem kampanii „Twoja Dawka Smogu” jest zwiększenie świadomości negatywnego wpływu smogu na sportowców – zarówno tych profesjonalnych, jak i hobbystycznych. Jej twórcy porównali oddychanie powietrzem złej jakości przez wiele dni w roku do regularnego suplementowania zanieczyszczeń.

Zwrócili też uwagę, że zimą polski sportowiec ma często do wyboru zanieczyszczone powietrze na zewnątrz lub duszne i słabo klimatyzowane w hali. Z powodu braku odpowiedniej klasy obiektów treningowych w kraju nasi zawodnicy muszą wyjeżdżać na treningi za granicą.

Według ekspertów kampanii, aby móc trenować w zdrowym powietrzu, potrzeba wspólnych działań zmierzających do likwidacji smogu. „Budowanie zdrowej formy nie doprowadzi do rekordów, jeśli nie zmienimy jakości powietrza w Polsce” – podkreślili. W Polsce chodzi głównie o likwidację starych domowych pieców oraz ograniczenie zanieczyszczeń pochodzących z najbardziej emisyjnych samochodów.