Infrastruktura komunalna w 2008 r.: Odpady i recykling

Około 10 036,4 tys. ton odpadów komunalnych zostało zebranych w Polsce w roku 2008, co stanowi 0,5% spadek w stosunku do 10 082,6 tys. ton zebranych w roku 2007. W roku 2008 zebranych zostało około 263 kg odpadów komunalnych na 1 mieszkańca. Oszacowane ilości odpadów komunalnych wytworzonych przypadające na 1 mieszkańca są na poziomie zdecydowanie wyższym – około 320 kg.

Około 57,7% odpadów komunalnych w 2008 zostało zebranych przez prywatne firmy oczyszczania (56,9% w 2007 roku) a pozostałe 42,3% przez firmy z sektora publicznego (43,1% w 2007 roku). W 2008 roku większość (około 68,7%) zmieszanych odpadów komunalnych została zebrana z gospodarstw domowych. Następnym znaczącym  źródłem (około 25,7%) był handel, mały biznes, biura i instytucje. Odpady z usług komunalnych, takich jak czyszczenie ulic lub utrzymanie parków czy cmentarzy to 5,6% ogólnej masy zebranych odpadów. W roku poprzednim było to odpowiednio 70%, 24,5% i 5,5%.

Udział odpadów komunalnych umieszczonych na składowiskach odpadów spadł z 90,2% w 2007 do 86,6% w roku 2008. Natomiast faktyczna masa odpadów unieszkodliwionych w ten sposób spadła z 9 098,4 tys. ton w 2007 roku do 8 693,2 tys. ton w 2008 roku. Na koniec roku 2008 funkcjonowało 879 czynnych kontrolowanych składowisk przyjmujących odpady komunalne, zajmujących około 3 000 ha.

Składowanie odpadów

Gaz składowiskowy, powstający w wyniku rozpadu biomasy na składowiskach odpadów, jest jednym z największych  źródeł emisji metanu do atmosfery. Uwolniony metan jest zarówno groźnym gazem cieplarnianym jak też stanowi zagrożenie wybuchem migrując pod ziemią do okolicznych budynków.

W Polsce jednak znacząca większość (81%) z 340 kontrolowanych składowisk z instalacją służącą do odgazowywania to takie, w których ujmowany gaz składowiskowy uchodzi do atmosfery. Kolejne 16% to składowiska, gdzie ujmowany gaz jest używany do produkcji energii odnawialnej (cieplnej lub elektrycznej), a pozostałe 3% to takie, gdzie gaz jest spalany w pochodni bez odzysku energii (następuje przekształcanie metanu w dwutlenek węgla).

Dzikie składowiska

Rosnąca liczba przypadków dzikiego składowania odpadów jest wciąż poważnym problemem gospodarki odpadami w Polsce, jako że proceder ten jest powodem szkód powstających w środowisku naturalnym i wpływa niekorzystnie na estetykę otoczenia. Na koniec 2008 roku w Polsce istniało 3 481 dzikich wysypisk, o 23% więcej niż w roku poprzednim. Dzikie składowanie odpadów miało miejsce zarówno w miastach, jak i na obszarach wiejskich. Na koniec 2008 roku około 68,7% istniejących dzikich wysypisk zlokalizowanych było na obszarach wiejskich, podczas gdy około 31,3% w miastach. W roku 2007 było to odpowiednio 70,4% i 29,6%. Liczba dzikich składowisk w miastach w 2008 r. wzrosła o 30,1% a na obszarach wiejskich o 20,2% w porównaniu do roku 2007. Do terenów najczęściej dotkniętych dzikim składowaniem zalicza się miejsca w pobliżu zakładów gospodarki odpadami, nieużytki, pobocza dróg, boczne drogi, tereny prywatne (szczególnie na obrzeżach miast) i cieki wodne. W ciągu 2008 roku zlikwidowanych zostało w Polsce około 9 705 dzikich wysypisk, z czego 7 684 (79,2%) w miastach a 2 021 (20,8%) na obszarach wiejskich.

Przetwarzanie odpadów

W 2008 r. około 62,7 tys. ton odpadów komunalnych zostało przekształconych termicznie, o 52,9% więcej niż w roku 2007. Natomiast ilość odpadów przekształconych termicznie w stosunku do ogólnej masy odpadów pozostała w zasadzie niezmieniona na poziomie poniżej 1%.

W 2008 roku około 385,6 tys. ton odpadów komunalnych zostało poddanych biologicznym i mechaniczno-biologicznym procesom przetwarzania. Były to głównie odpady zielone z ogrodów, parków i cmentarzy, odpady z targowisk, biodegradowalne odpady kuchenne i odpady z gastronomii. Udział odpadów poddanych takiej obróbce w ogólnej ilości zebranych odpadów komunalnych wzrósł nieznacznie w porównaniu do poprzedniego roku do poziomu 3,8%.

Selektywna zbiórka odpadów

W 2008 roku selektywna zbiórka odpadów była prowadzona w 2 290 gminach, w tym odpady biodegradowalne były zbierane już w 834 gminach, podczas gdy w roku 2007 tylko w 252 gminach. W 188 gminach nie zorganizowano selektywnej zbiórki odpadów (w 2007 w 312 gminach). 

Udział odpadów zebranych selektywnie w ogólnej ilości zebranych odpadów komunalnych wzrósł z 5,1% w roku 2007 do 6,8% w roku 2008. Całkowita waga zebranych selektywnie odpadów wzrosła z około 513,0 tys. ton w roku 2007 do około 682,5 tys. ton w roku 2008. Około 335,5 tys. ton surowców przeznaczonych do recyklingu zostało wysortowanych ze zmieszanych odpadów komunalnych, co stanowiło ponad dwukrotny wzrost w porównaniu do 152,6 tys. ton wysortowanych w roku poprzednim.

Zebrano selektywnie z przeznaczeniem na recykling 174,9 tys. ton szkła (25,6% ogółu). Natomiast ilość zebranego selektywnie papieru i tektury wzrosła do 144,5 tys. ton (21,2%). Ilość zebranych odpadów biodegradowalnych kształtowała się na poziomie 123,1 tys. ton (18,0%) a tworzyw sztucznych wyniosła 82,9 tys. ton (12,1%). Biorąc pod uwagę najpowszechniej poddawane recyklingowi surowce, ilość zebranego szkła wzrosła o 29,0% od roku 2007, ilość papieru i tektury wzrosła o 28,6%, a tworzyw sztucznych o 23,2%.

Ilość zebranych odpadów metali w 2008 roku wykazała wzrost o 32,1% w stosunku do roku poprzedniego. W 2008 roku zebrano 9,5 tys. ton odpadów metali, przy 7,2 tys. ton w roku 2007. Mimo że ilość zebranych odpadów metali odpowiada małemu udziałowi wagowemu (1,4%) w ogólnej ilości odpadów zebranych selektywnie z przeznaczeniem na recykling, to istnieją szczególnie istotne przesłanki w poddawaniu tych odpadów recyklingowi (jak zmniejszenie zużycia surowców energetycznych).

źródło: B. Różańska, M. Sobczyk, "Infrastruktura komunalna w 2008 r.", Główny Urząd Statystystyczny, stat.gov.pl