Kraków: Władze miasta ponownie starają się o uznanie Nowej Huty za pomnik historii

Pierwsze próby uznania Nowej Huty za pomnik historii zostały podjęte ponad dziesięć lat temu. Wtedy wniosek dotyczył obszaru tzw. starej Nowej Huty, czyli najstarszej architektonicznie części robotniczej dzielnicy – powiedział PAP Robert Piaskowski, pełnomocnik prezydenta Krakowa ds. kultury.

Rozszerzony wniosek

“Dziedzictwo to nie tylko architektura, dlatego poszerzamy nasz wniosek i odwołujemy się do dziedzictwa kulturowego i historii Nowej Huty. W zaktualizowanym wniosku uwzględnimy nie tylko XX-wieczną architekturę, ale też 800-letnie dzieje opactwa w Mogile i wsi Krzesławice” – mówił Piaskowski.

Zgodnie z ustaleniami ekspertów miejsce wskazane do uznania za pomnik historii to “krajobraz kulturowy Nowej Huty z Opactwem Cystersów w Mogile i częścią Krzesławic”. Obecnie trwa aktualizowanie wniosku.

“Marzymy o tym, żeby Nowa Huta została uznana za pomnik historii. I żeby stało się to do sierpnia 2022 roku, kiedy planowane są uroczystości związane z 800-leciem Mogiły” – powiedział Piaskowski.

Wpisów na listę pomników historii, na wniosek ministra kultury, dokonuje w drodze rozporządzenia prezydent kraju.

Park kulturowy już jest

W 2020 roku część Nowej Huty została objęta ochroną w ramach parku kulturowego. Obszar ten ma 376 ha i obejmuje m.in. wpisany do rejestru zabytków układ urbanistyczny Nowej Huty, postmodernistyczne osiedle Centrum E, tereny wokół Zalewu Nowohuckiego i Nowohuckiego Centrum Kultury, część dawnej wsi Krzesławice wraz z posiadłością dworską należącą niegdyś m.in. do Hugona Kołłątaja i Jana Matejki, a także gotycki drewniany kościół pw. św. Bartłomieja z XV w. oraz Opactwo Cystersów w Mogile.

Nowohuckie Laboratorium Dziedzictwa

W zeszłym roku w Ośrodku Kultury im. Cypriana Kamila Norwida powstało Nowohuckie Laboratorium Dziedzictwa zajmujące się dziedzictwem kulturowym i przyrodniczym wschodniej części Krakowa. Laboratorium we współpracy z Opactwem Cystersów w Mogile realizuje m.in. projekt “Aptularz, czyli spraw przednowohuckich opisanie”, który ma na celu przypomnienie przemian życia codziennego, kulturalnego i gospodarczego terenów Nowej Huty oraz pokazanie, jak daleko sięga ich historia.

Od kilku lat prowadzona jest też sukcesywna odnowa Nowohuckiego Centrum Kultury wraz z otoczeniem, a w tym roku Teatr Łaźnia Nowa oddał do użytku Dom Utopii – Międzynarodowe Centrum Empatii. Trwają prace nad utworzeniem Parku Edukacyjnego “Branice” ze skansenem prezentującym zabudowę drewnianą Krakowa i okolic, realizowane przez Spółkę Kraków Nowa Huta Przyszłości

Uznanie Nowej Huty za pomnik historii może w przyszłości utorować wpis na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO, co jest możliwe poprzez tzw. wpis seryjny z miastami modernistycznymi czy socrealistycznymi. Rozmowy na ten temat od kilku lat toczą się wśród ekspertów UNESCO.