MKiŚ planuje test nowej technologii odsalania wód kopalnianych

Informację przekazała we wtorek wiceminister klimatu, Urszula Zielińska, podczas posiedzenia sejmowej komisji ochrony środowiska.

Za opracowanie technologii odpowiadają badacze z Uniwersytetu Wrocławskiego. Kluczowym elementem rozwiązania jest lokalne zatężanie solanek – czyli odparowywanie nadmiaru soli – z wykorzystaniem energii odnawialnej pochodzącej z ciepła atmosferycznego. Kolejnym etapem procesu jest krystalizacja soli, która może odbywać się na przykład w specjalnie przygotowanych stawach ewaporacyjnych. Taka metoda odsalania nie tylko obniża zużycie energii, ale także zmniejsza koszty związane z eksploatacją.

Nowe podejście bardziej efektywne i ekologiczne

Wiceminister Zielińska zaznaczyła, że nowa technologia jest znacznie bardziej energooszczędna w porównaniu do dotychczasowych rozwiązań, które były brane pod uwagę w planach inwestycyjnych opracowanych w 2024 roku. Tamte propozycje nie spełniały oczekiwań zarówno pod względem ekonomicznym, jak i środowiskowym – były drogie i nie gwarantowały osiągnięcia norm jakości wód.

– Koszty inwestycyjne były bardzo wysokie, podobnie jak operacyjne, a plan nie doprowadzał wód do wymaganego stanu środowiskowego – podkreśliła Zielińska.

Pilotaż ruszy w 2025 roku

Dotychczas technologię testowano jedynie na małą skalę, między innymi w oczyszczalniach ścieków. Resort planuje rozpoczęcie pilotażu przemysłowego w jednym z dużych zakładów przemysłowych pod koniec 2025 roku. Program testowy potrwa około półtora roku. Celem tego działania jest sprawdzenie efektywności systemu w warunkach przemysłowych i oszacowanie realnych kosztów jego wdrożenia.

Szacuje się, że rozłożone na 10 lat koszty inwestycyjne sięgną 5 miliardów złotych. Jednocześnie nowa technologia ma obniżyć koszty operacyjne dla przedsiębiorstw do poziomu uznawanego za „akceptowalny”.

Redukcja zasolenia – klucz do ochrony Odry

Celem działań MKiŚ jest znaczące ograniczenie zasolenia Odry – o 59% na Górnym Śląsku i aż o 83% na Dolnym Śląsku. Redukcja zasolenia ma pozwolić na osiągnięcie standardów środowiskowych oraz zapobieżenie kolejnym katastrofom ekologicznym, takim jak masowe śnięcie ryb w 2022 i 2024 roku. Naukowcy wskazują, że rozwój złotej algi (Prymnesium parvum), odpowiedzialnej za te incydenty, jest bezpośrednio związany z wysokim zasoleniem oraz zanieczyszczeniem wód azotem i fosforem.

– Problem będzie powracał, dopóki Odra pozostaje silnie zanieczyszczona – ostrzegła Zielińska.

Nadtlenek wodoru skuteczny w walce ze złotą algą

W 2024 roku przeprowadzono eksperyment z zastosowaniem nadtlenku wodoru (H₂O₂) na rzece Kłodnicy. Wyniki były obiecujące – liczebność złotej algi spadła o ponad 90%. Według raportu Instytutu Ochrony Środowiska, substancja nie miała długofalowego negatywnego wpływu na parametry wody ani na populację ryb, o ile była stosowana w zalecanych stężeniach.

W Kanale Gliwickim, gdzie również pojawiła się złota alga, udało się ją wyeliminować przy użyciu tego środka. W 2025 roku na tym obszarze odnotowano ok. 5 ton śniętych ryb, których śmierć była spowodowana zarówno przez wirusy, jak i przez działanie algi.

Kontrola pozwoleń wodnoprawnych

Podczas posiedzenia komisji Magdalena Żmuda, zastępca prezesa Wód Polskich, poinformowała o przeglądzie 824 pozwoleń wodnoprawnych dotyczących wprowadzania ścieków do wód zlewni Odry. W wyniku przeglądu cofnięto 13 pozwoleń, a w 32 przypadkach odstąpiono od ich odebrania ze względu na niewielkie naruszenia. Dodatkowo 24 sprawy przekazano do Ministerstwa Infrastruktury w celu dalszej analizy, a procedury ograniczenia lub cofnięcia pozwoleń mają ruszyć w sierpniu 2025 roku.