Nasiona buka zbierane w polskich lasach stają się mniejsze i częściej puste

Naukowcy z Instytutu Dendrologii PAN w Kórniku, Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu i Instytutu Badawczego Leśnictwa przeanalizowali wyniki rutynowych ocen nasion przez Stacje Oceny Nasion Lasów Państwowych. Było to ponad 13 tys. partii z 380 nadleśnictw, czyli z całego zasięgu buka w Polsce.

Badacze ci prześledzili niezależnie trzy cechy: masę tysiąca nasion, udział nasion pełnych (w pełni wykształconych i nieuszkodzonych przez konsumentów i patogeny) w tej puli oraz żywotność zarodków. Każda z tych cech wypadła inaczej – podsumowali naukowcy.

To nie zmiany klimatu

W badanym okresie masa tysiąca nasion spadała o niemal 1,5 g rocznie. Obserwowano to jednolicie we wszystkich nadleśnictwach. Mediana udziału nasion pełnych prawie się nie zmieniła, ale partie słabo wypełnione (poniżej 85% nasion pełnych) stały się kilkanaście razy częstsze. Żywotność natomiast pozostała stabilna – relacjonują badacze.

Paradoksalnie to właśnie żywotność była jedyną cechą wyraźnie zależną od pogody: sprzyjało jej ciepłe lato roku poprzedzającego zbiór i ciepła jesień, a szkodziła ciepła wiosna i lato roku zbioru. Tymczasem masa nasion i częstość pustych partii, czyli cechy, które realnie się zmieniły, z klimatem sezonowym związane były słabo. Badacze nie znaleźli też związku spadku masy nasion z historią obradzania ani z lokalnym tempem zaniku lat nasiennych. Przyczyny spadku masy nasion pozostają nieznane.

Będzie rewitalizacja wrocławskich Pól Osobowickich. Powodem wysychanie terenu

Praktyczny wymiar badań

Praca ma też wymiar praktyczny – podkreślają naukowcy. Jak przypominają, w chłodniach Lasów Państwowych żywotność nasion spadała z czasem przechowywania, a pogoda w okresie ich rozwoju wpływała na poziom żywotności, lecz nie na tempo jej utraty.

Nie wiadomo, czy lżejsze nasiona i częstsze puste partie pogorszą odnowienie buczyn.

„Mniejsze nasiona dają słabsze siewki, ale buk jest bardzo plastyczny. Rozstrzygnięcie wymaga połączenia danych o jakości nasion z obserwacjami produkcji nasion i przeżywania siewek na tych samych stanowiskach” – komentują autorzy badania.

Swoje wyniki opublikowali na łamach „Forest Ecology and Management”.