Podwyżki cen paliw uderzą w mieszkańców. Samorządy: „To może być katastrofa”

Samorządy w całej Polsce mierzą się z bezprecedensową presją kosztową wywołaną przez gwałtowny wzrost cen paliw. Hurtowe ceny oleju napędowego, które od lutego wzrosły o ponad 2400 zł za metr sześc., zmuszają włodarzy do drastycznych kroków: od czasowych podwyżek cen biletów komunikacji miejskiej, przez wzrost opłat za wywóz odpadów, aż po konieczność zaciągania obligacji na łatanie dziur budżetowych. Gminy ostrzegają, że bez systemowego wsparcia i waloryzacji umów z wykonawcami, realizacja kluczowych inwestycji publicznych w 2026 roku stanie pod znakiem zapytania.

Włodarze miast i gmin, z którymi rozmawiał Serwis Samorządowy PAP, nie mają wątpliwości – kryzys energetyczny bezpośrednio przełoży się na portfele mieszkańców.

Ryzyko wzrostu cen usług komunalnych i inwestycji

Zdaniem burmistrza Proszowic i prezesa Unii Miasteczek Polskich Grzegorza Cichego, pogarszająca się sytuacja na rynku paliw może doprowadzić do wzrostu cen usług komunalnych oraz stawek oferowanych przez wykonawców inwestycji publicznych.

– Obawiamy się, że w trakcie realizacji zamówień wzrosną ceny materiałów budowlanych i wszystkiego, co jest potrzebne do realizacji np. remontów cząstkowych dróg czy innych rzeczy. Wtedy pojawi się kwestia, czy możliwe będzie aneksowanie umów o te wzrosty kosztów materiałów i robocizny – powiedział w rozmowie z Serwisem Samorządowym PAP burmistrz Proszowic.

Zdaniem Cichego sytuacja na rynku cen paliw może też doprowadzić w niektórych samorządach do podwyżek cen biletów komunikacji miejskiej.

– Jeżeli ileś paliwa dziennie zużywa autobus, a na tankowaniu jednego autobusu jest np. tysiąc zł więcej niż było dwa miesiące temu, no to musi być z czegoś pokryte. Ten wzrost jest więc nieunikniony – ocenił Cichy.

Konieczne korekty w budżetach samorządowych

Prezes Unii Miasteczek Polskich nie wykluczył też ryzyka korekt w tegorocznych budżetach samorządów. Jak podkreślił, presja kosztowa wynika nie tylko z cen paliw, ale i zjawisk pogodowych.

– Korekty na pewno się pojawią ze względu na wysokie koszty utrzymania zimowego i konieczne naprawy dróg zniszczonych przez mrozy. Przykładowo, w gminie Proszowice wzięliśmy prawie półtora miliona złotych obligacji, z czego milion przeznaczymy dodatkowo na remonty dróg, wodociągów i inne konieczne prace – powiedział burmistrz.

Zapytany, jak można przeciwdziałać dalszym skutkom wzrostu cen paliw, Grzegorz Cichy stwierdził, że samorządy powinny gromadzić zapasy paliwa, a rząd powinien rozważyć czasowe zawieszenie niektórych opłat dla samorządów jak VAT, czy akcyza.

– Rozwiązaniem mogłyby być też systemowe ulgi dla gmin w gospodarce odpadami, specjalne taryfy na prąd dla samorządów lub możliwość kupowania paliwa po niższej cenie, bez obecnych obciążeń – wyjaśnił prezes Unii Miasteczek Polskich.

Pierwsze waloryzacje umów w powiatach

Z pierwszymi skutkami rosnących cen paliw mierzy się już powiat miński. W rozmowie z Serwisem Samorządowym PAP starosta Remigiusz Górniak poinformował, że wykonawca jednej z największych inwestycji powiatu zwrócił się niedawno z wnioskiem o waloryzację umowy. – Będziemy ją teraz analizować – zapowiedział starosta.

Dodał też, że Powiatowo-Gminny Związek Transportu Publicznego Powiatu Mińskiego zdecydował o czasowej podwyżce cen biletów autobusowych linii P13. Wśród powodów tej decyzji Górniak wskazał konieczność pokrycia zwiększonych kosztów funkcjonowania linii związanych z uruchomieniem dodatkowych kursów bez dofinansowania z Funduszu Rozwoju Przewozów Autobusowych oraz rosnące ceny paliw.

Transport i odpady: “Ukryte” koszty samorządów

Paweł Kownacki, wójt podwarszawskiego Wieliszewa spodziewa się, że wzrost cen ropy i gazu dotknie samorządy pośrednio m.in. poprzez wzrost cen za wywóz odpadów, usług remontowych i budowlanych.

– Przedsiębiorcy startujący w przetargach nie mają takich zapasów materiałów ropopochodnych, by oferować nam niskie ceny. W samej gminie na transport kołowy (bez kolei) wydajemy około 8 milionów złotych – powiedział. Na pytanie, czy możliwe są korekty budżetów, podkreślił, że dla wielu gmin takie podwyżki „mogą być katastrofą”.

– Wieliszew jest w specyficznej sytuacji – mamy kłopoty dużej gminy podwarszawskiej, ale też większe wpływy podatkowe, które stanowią pewien bufor. Jednak dla wielu innych gmin takie podwyżki mogą być katastrofą. My musimy zachować ostrożność i czekać na wyniki najbliższych przetargów, które zweryfikują nasze plany – wyjaśnił wójt.

Jego zdaniem sytuacja na rynku paliw może wymusić podwyżki cen biletów w niektórych samorządach. Zaznaczył jednak, że takie podwyżki „nie zapewnią dużego dochodu”. Bardziej niepokojące są koszty ukryte: gospodarka śmieciowa, budowy i remonty dróg. Przykładowo, opłaty za śmieci w Wieliszewie wzrosły już z 29 zł na 39 zł.

Perspektywy dla jednostek komunalnych

Michał Rudzki, burmistrz Karczewa (woj. mazowieckie) powiedział, że obecnie miasto odczuwa wzrost cen paliw głównie w zakresie funkcjonowania jednostek komunalnych i komunikacji autobusowej.

– Na podstawie rozstrzygniętych przetargów na ten moment nie widzimy, aby wzrost cen paliw rzutował na wzrost ofert potencjalnych wykonawców. Spodziewamy się jednak, że niebawem sytuacja może się zmienić, gdy wykonawcy będą już sami otrzymywali wyższe faktury za paliwo czy energię – ocenił Rudzki.

Skalę problemu obrazują dane hurtowe. Według Orlenu, cena oleju napędowego Ekodiesel wzrosła z 4809 zł do 7258 zł za metr sześc., co stanowi ogromne obciążenie dla taboru komunikacji miejskiej i pojazdów służb komunalnych.