Polskie miasta walczą o szwajcarskie miliony na rozwój

Symbolicznym początkiem drugiego etapu Polsko-Szwajcarskiego Programu Rozwoju Miast była konferencja „Start do sukcesu – Kompletna Propozycja Projektu”, która odbyła się 9 września w Warszawie. Spotkali się tam przedstawiciele 24 samorządów, Ministerstwa Funduszy i Polityki Regionalnej (MFiPR), Związku Miast Polskich (ZMP), Ambasady Szwajcarii oraz eksperci doradczych firm ENCO Energie-Consulting AG i Urbanplan SA.

Program pomocowy z przyszłością

Miasta mają czas do 17 listopada na złożenie Kompletnych Propozycji Projektów. – Będziemy oceniać wnioski według kolejności wpływu. Ci, którzy złożą je najwcześniej, mogą jeszcze w tym roku podpisać umowy i szybciej rozpocząć wdrażanie działań – podkreślała Małgorzata Zalewska, zastępca dyrektora Departamentu Programów Pomocowych w MFiPR.

Fabrice Filliez, Ambasador Szwajcarii w Polsce, zaznaczył, że program jest ambitnym wspólnym przedsięwzięciem rządu, ZMP i strony szwajcarskiej. – Doceniamy wysiłek miast i ich pomysły, które wyróżniły się w trudnej rywalizacji. Sukces programu może być ważnym argumentem w dyskusji o jego kontynuacji w przyszłości – mówił dyplomata, dodając, że liczy na trwałe partnerstwa polsko-szwajcarskie.

Andrzej Porawski, dyrektor Biura ZMP, podkreślał, że wszystkie zgłoszone propozycje mają wspólny mianownik – bezpieczeństwo rozumiane nie tylko jako obrona przed zagrożeniami, ale też jako stabilny rozwój i odporność miast. – Najważniejsza jest dobra współpraca z partnerami rządowymi, bo to rząd w dużym stopniu kształtuje warunki rozwoju miast – zaznaczył.

Kto walczy o środki?

Do opracowania Kompletnych Propozycji Projektów (KPP) zakwalifikowano:

• 19 miast-finalistów: Tarnów, Dębica, Siemianowice Śląskie, Chodzież, Jasło, Grudziądz, Włocławek, Kraśnik, Starachowice, Słupsk, Gniezno, Hrubieszów, Ostrołęka, Kędzierzyn-Koźle, Końskie, Krosno, Hajnówka, Jarosław, Ciechanów.
• 5 miast z listy rezerwowej: Świętochłowice, Żagań, Nowa Sól, Konin i Sandomierz.

Drużyny projektowe mają teraz przed sobą kilka intensywnych tygodni. Pomocą służą eksperci ZMP, MFiPR i doradcy ze Szwajcarii.

Warsztaty i wymiana doświadczeń

Konferencja miała praktyczny charakter – uczestnicy pracowali w warsztatach, brali udział w konsultacjach i spotkaniach indywidualnych. Dzięki temu poznali priorytety polskiego ministerstwa i oczekiwania strony szwajcarskiej, mogli korzystać z know-how ZMP oraz budować sieć kontaktów.

Duży nacisk położono na wymianę doświadczeń z partnerami szwajcarskimi. Polskie miasta interesują się m.in. systemem szkolnictwa zawodowego, efektywnością energetyczną i opieką zdrowotną w Szwajcarii. Z kolei sami Szwajcarzy chcą korzystać z polskich doświadczeń np. w rewitalizacji.

Kwoty wsparcia robią wrażenie

Kwoty, o które ubiegają się poszczególne samorządy, robią wrażenie – od 51 mln zł do ponad 80 mln zł na projekt. Wspólnym celem wszystkich propozycji jest zwiększenie atrakcyjności miast i zatrzymanie negatywnych trendów demograficznych.

Spektrum planowanych działań jest bardzo szerokie: edukacja, ochrona klimatu, transformacja energetyczna, termomodernizacja, gospodarka odpadami, rozwój zielono-niebieskiej infrastruktury, bezpieczeństwo, rewitalizacja, transport, turystyka i zdrowie.

Jak wyglądał nabór?

Program skierowano do 139 średnich miast zidentyfikowanych w Krajowej Strategii Rozwoju Regionalnego jako tracących funkcje społeczno-gospodarcze lub zagrożonych ich utratą.

Pierwszy etap zakończył się w styczniu 2025 r. Wnioski złożyło 119 miast, z czego 117 przeszło ocenę formalną. Najlepsze 19 projektów dostało zaproszenie do drugiego etapu, a 5 kolejnych znalazło się na liście rezerwowej.

O programie

Polsko-Szwajcarski Program Rozwoju Miast to część Szwajcarsko-Polskiego Programu Współpracy. Jego budżet to 327,9 mln franków szwajcarskich (ok. 1,5 mld zł), z czego 278,7 mln franków (1,28 mld zł) to wkład Szwajcarii, a 49,2 mln franków (226 mln zł) – wkład krajowy.

Program wspiera średnie miasta zagrożone marginalizacją i ma być impulsem dla ich rozwoju. Zarządza nim Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej.

Więcej informacji można znaleźć na:

• oficjalnej stronie Funduszy Szwajcarskich – https://www.programszwajcarski.gov.pl/,
• stronie Związku Miast Polskich,