Warmia i Mazury remontują bunkry dla nietoperzy

Poprawa warunków zimowania nietoperzy na Warmii i Mazurach to główne założenie projektu realizowanego przez Regionalną Dyrekcję Ochrony Środowiska w Olsztynie (RDOŚ). Ssaki te zimują często w dawnych piwnicach przydomowych, tzw. ziemiankach, w bunkrach lub schronach z okresu wojen oraz w innych opuszczonych obiektach, gdzie są warunki sprzyjające hibernacji.

Rzeczniczka RDOŚ w Olsztynie Justyna Januszewicz poinformowała, że w 2025 r. dzięki zgodom właścicieli piwnic przydomowych udało się przeprowadzić niezbędne remonty i przystosować dwa obiekty do potrzeb nietoperzy. Zamontowano drzwi albo uzupełniono cegłami schronienia do zimowania. Poprawa warunków termicznych i wilgotnościowych w piwnicach będzie sprzyjać zimowaniu nietoperzy w kluczowym dla nich okresie hibernacji trwającym od listopada do końca marca.

Kolejne schronienia w przygotowaniu

Obecnie trwają jeszcze prace remontowe w 15 obiektach. RDOŚ nie ujawnia dokładnych lokalizacji miejsc, w których trwają prace remontowe. Odwiedzanie takich obiektów jest bardzo dużym zagrożeniem dla hibernujących nietoperzy. Adaptacje prowadzone są w gminach: Olsztyn, Olsztynek, Jedwabno, Nidzica, Gołdap i Dubeninki. Prace zakończono na terenie gmin Gołdap i Dubeninki.

Zimą nietoperze, z uwagi na brak pożywienia (owadów), obniżają temperaturę swego ciała do temperatury otoczenia i spowalniają procesy życiowe. Ważne, aby w tym czasie nie niepokoić ich, gdyż każde wybudzenie ze snu powoduje ogromny wydatek energetyczny ich organizmu. Zużywają one zgromadzone jesienią zapasy tłuszczu i mogą nie mieć dość energii, aby obudzić się ze snu na wiosnę.

Nietoperze pod ścisłą ochroną

Wszystkie gatunki nietoperzy są w Polsce objęte ścisłą ochroną gatunkową. Prawo zabrania – bez zezwolenia regionalnego dyrektora ochrony środowiska – ich płoszenia i niepokojenia, chwytania, przetrzymywania, zabijania oraz niszczenia ich siedlisk i kryjówek. Zabroniona jest także obserwacja, fotografowanie czy filmowanie tych ssaków, które może spowodować ich niepokojenie, co jest kluczowe zwłaszcza w okresie hibernacji. Za złamanie tych zakazów grozi odpowiedzialność karna.

W Polsce potwierdzono występowanie 27 gatunków nietoperzy. Na Warmii i Mazurach spotyka się 16 gatunków tych ssaków. Na świecie znanych jest 1500 gatunków.

Największe zimowiska

Największym zimowiskiem nietoperzy na Warmii i Mazurach jest jeden z olsztyńskich kanałów burzowych o długości ok. 2,0 km. W ubiegłych latach zanotowano w nim ponad 4 tys. hibernujących nietoperzy. Wśród nich były takie gatunki, jak: nocek Natterera, nocek rudy, gacek brunatny, a nawet mopek zachodni.

Kolejne duże zimowisko nietoperzy jest w tunelu pod Olsztynem. Stwierdzono tam zimowanie prawie 550 nietoperzy, w tym ponad 300 osobników mopka zachodniego. Jest to gatunek umieszczony m.in. na czerwonej liście IUCN jako gatunek bliski zagrożenia. Poza tym gatunkiem stwierdzono także nocki Natterera, nocki rude i gacki brunatne.

Trzecie, bardzo liczne zimowisko nietoperzy, zlokalizowane jest w jednym z obiektów powojennych w okolicach Gołdapi. Zimuje tam ponad 300 nietoperzy, głównie mopków zachodnich. Stwierdzono tam także hibernację mroczków pozłocistych, nocków Natterera i nocków rudych.