SOSEXPO, czyli międzynarodowo o odpadach

W debatach poświęconych odpadom uczestniczyli przedstawiciele administracji państwowej i samorządowej, biznesu oraz sektora przemysłowego, a także naukowcy oraz praktycy, którzy na co dzień zajmują się składowaniem, utylizacją i odzyskiem odpadów komunalnych. Spotkanie zainaugurowały wystąpienia gości honorowych, m.in. Janusza Ostapiuka, podsekretarza stanu w Ministerstwie Środowiska, który podkreślił, że jego celem jest dążenie do rozwoju selektywnej zbiórki w Polsce oraz pomyślnego zakończenia budowy sześciu spalarni. Zdaniem ministra po przeprowadzeniu „rewolucji śmieciowej” przyszedł czas na dostosowanie się do nowych warunków i stabilizację. – Będę robił wszystko, żeby w roku 2015 w zakresie gospodarki odpadami komunalnymi nie było już żadnej nowelizacji, żadnej zmiany prawa – dodał. Nie wykluczył jednak, że poprawki zostaną wprowadzone w późniejszej perspektywie czasowej.

Kompleksowo o systemie

Swoje wystąpienie miała też m.in. Izabela Szadura, Dyrektor Departamentu Kontroli Rynku w Głównym Inspektoracie Ochrony Środowiska, która zauważyła, że choć systemy zbierania elektroodpadów i przetwarzania pojazdów wycofanych z eksploatacji funkcjonują już prawie od 10 lat, to nadal nie udało się uniknąć wielu nieprawidłowości z tym związanych. Zwróciła też uwagę na to, że zjawiska charakterystyczne dla innych branż przemysłu, tj. konkurencja działająca niezgodnie z przepisami prawa oraz dumpingowe ceny coraz częściej pojawiają się również na rynku gospodarowania tymi odpadami. Zdaniem Szadury największym wyzwaniem dla wszystkich organów administracji państwowej jest więc modyfikacja, a właściwie stworzenie od nowa efektywnego systemu gospodarowania odpadami.

Ponadto dyskutowano o konieczności zaktualizowania Wojewódzkich Planów Gospodarki Odpadami i podjęcia prac nad stworzeniem planów inwestycyjnych, systemie kontroli oraz monitoringu, a także efektach funkcjonowania systemów gospodarki odpadami w Szwecji i na Węgrzech.

Sporo mówiono o RIPOK-ach, a przede wszystkim wymogach prawnych i standardach technologicznych związanych z przetwarzaniem odpadów przez instalacje mechaniczno-biologicznego przetwarzania odpadów. Tematem rozmów stało się także wykorzystanie mocy istniejących już instalacji oraz funkcjonowanie strumienia odpadów w kontekście zmiany WPGO. Ostatnia sesja dotyczyła natomiast finansowania gospodarki odpadami – zarówno źródeł pozyskiwanych ze środków unijnych, NFOŚiGW i WFOŚiGW, jak również partnerstwa publiczno-prywatnego oraz pożyczek i kredytów bankowych. Samorządowcy oraz praktycy podjęli także dyskusję na temat roli finansowego wsparcia inwestycji i edukacji ekologicznej.

Recyklingowe problemy

O rozszerzonej odpowiedzialności producenta mówiono z kolei drugiego dnia forum – w kontekście idei włączenia do systemu gospodarki odpadami. Już podczas koncepcji tworzenia produktu powinno rozpatrywać się go pod kątem jego późniejszej przemiany w odpad z uwzględnieniem pełnego odzysku i recyklingu. Jednakże na głosy z sali, iż producenci skracają czas użytkowania wyrobów, oponował dr inż. Adam Mierzwiński z Wyższej Szkoły Ekologii i Zarządzania, tłumacząc że poprzez wydłużanie ich życia schładzalibyśmy gospodarkę. – Modyfikacja prawa unijnego zmierza w kierunku gospodarki odpadami w obiegu zamkniętym. Aby odpad był zasobem, a nie problemem – mówiła z kolei dr Beata Kłopotek z Ministerstwa Środowiska.

Podczas forum zastanawiano się także czy bodźce ekonomiczne mogą wspomóc likwidację szarej strefy w branży zajmującej się recyklingiem pojazdów wycofanych z eksploatacji? Zdania wśród prelegentów były podzielone, ze wskazaniem, że raczej byłaby to „proteza”, a nie kompleksowe rozwiązanie. Zwrócono uwagę, iż problem leży w przepisach i ich egzekucji. Na konieczność wprowadzenia sankcji (oraz edukacji mieszkańców) przy systemie rejestrowania i wyrejestrowania aut (aby trafiały one do stacji demontażu) wskazywała Izabela Szadura z GIOŚ. Dodała, że z roku na rok zwiększa się ilość kontroli, choć w kontekście słów Adama Małyszki z FORS, że firmy działające w szarej strefie działają pod szyldem legalnych stacji, nie napawa to optymizmem. Gorzkie słowa padały również odnośnie rządowego projektu ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych w eksploatacji. W opinii uczestników forum, obecne przepisy nie ograniczą szarej strefy.