Recyklat z ZSEE trzy razy tańszy, a mimo to trudno go sprzedać

Jego zdaniem bez stworzenia realnego popytu na recyklaty ekonomika całego procesu zaczyna tracić sens. Zużyty sprzęt elektryczny i elektroniczny kojarzy się przede wszystkim z metalami. Stal, miedź, aluminium, metale szlachetne, surowce krytyczne – wszystko to można odzyskać z urządzeń, które zakończyły już swoje pierwsze życie. Nie można jednak zapominać o tworzywach sztucznych. I właśnie one stały się głównym tematem rozmowy Bartosza Kubickiego z Portalem Komunalnym podczas Forum Recyklingu w Lublinie.

Recykler zamiast dostać pieniądze, musi zapłacić

Problem nie polega na tym, że tworzyw nie można poddać recyklingowi. – Polimery, które są odzyskiwane przez naszą firmę, niestety nie mają rynku zbytu – powiedział Bartosz Kubicki.

W konsekwencji materiał, który powstaje w procesie recyklingu, zamiast stać się źródłem przychodu dla zakładu, może generować kolejny koszt. – Żeby zagospodarować polimery, które wytwarzamy, musimy za nie zapłacić – powiedział prezes Elektrorecyklingu.

To właśnie rozmówca określił jako ekonomiczny paradoks obecnego systemu. Podobny problem został podniesiony podczas szerszej debaty na Forum Recyklingu. Portal Komunalny relacjonował, że przedstawiciele branży wskazywali na głęboki kryzys rynku tworzyw i sytuację, w której firmy pobierają opłaty za przyjęcie materiału, zamiast zarabiać na jego sprzedaży.

Zobacz całą rozmowę z Bartoszem Kubickim

Problemem nie jest wyłącznie jakość

Czy przyczyną jest zbyt niska jakość recyklatu? Bartosz Kubicki przyniósł do studia dwie próbki tworzywa. Jedna powstała z materiału pierwotnego pochodzącego z petrochemii. Druga została wykonana niemal w całości z odzyskanego tworzywa – zawierała 98,5% regranulatu i 1,5% dodatków służących m.in. do uzyskania odpowiedniej barwy. Dla przeciętnego odbiorcy obie próbki wyglądają praktycznie tak samo.

– Nawet jeżeli przyjrzymy się bardzo dokładnie tym płytkom, to nie zauważymy żadnej różnicy – powiedział Bartosz Kubicki. Oczywiście podobny wygląd nie oznacza identyczności wszystkich parametrów technicznych materiału. Przykład miał jednak pokazać coś innego: przetwarzanie ZSEE pozwala uzyskać tworzywo, które może ponownie stać się surowcem produkcyjnym. Osiągnięcie odpowiedniej jakości nie jest proste, ponieważ tworzywa pochodzące ze zużytego sprzętu tworzą złożoną mieszaninę. Trzeba je wydzielić, posortować i przygotować do dalszego przetwarzania. Dopiero kolejne procesy pozwalają uzyskać materiał o właściwościach umożliwiających jego ponowne zastosowanie. Prezes Elektrorecyklingu przekonywał, że technologicznie branża jest już w stanie tego dokonać.

– Potrafimy przygotować polimery w taki sposób, że mogą trafić do procesów produkcyjnych różnych przedsiębiorstw – powiedział Bartosz Kubicki. Jest jednak jeden warunek, a mianowicie przedsiębiorstwo musi chcieć taki materiał kupić.

Według danych przedstawionych przez prezesa Elektrorecyklingu materiał oferowany przez jego przedsiębiorstwo może kosztować ok. 30% wartości porównywanego surowca pierwotnego. Oznaczałoby to, że produkt petrochemiczny jest blisko trzy razy droższy, a mimo to popyt na recyklat pozostaje niewystarczający.

Organizacja produkcji

Duże przedsiębiorstwo ma linie technologiczne ustawione z myślą o określonym materiale. Dla osoby odpowiedzialnej za produkcję najważniejsza jest stabilność procesu i wykonanie planu. Zmiana surowca może oznaczać konieczność przeprowadzenia prób, zmiany ustawień urządzeń czy ponownego dopracowania parametrów procesu. Nawet jeśli materiał wtórny jest tańszy, przedsiębiorstwo musi mieć wystarczający powód, żeby takiej zmiany dokonać. Zdaniem Bartosza Kubickiego, właśnie dlatego potrzebne są bodźce, które wyjdą poza prostą różnicę w cenie. Tutaj rozmowa dochodzi do rozszerzonej odpowiedzialności producenta.

Bartosz Kubicki wskazał, że sama produkcja wysokiej jakości recyklatu nie rozwiązuje problemu, jeżeli system nie generuje jednocześnie popytu na ten materiał. Potrzebne są  ekomodulacja, odpowiednie wymagania dla producentów lub inne instrumenty zwiększające opłacalność wykorzystywania materiałów pochodzących z recyklingu.

– Musimy stworzyć właściwe zachęty dla przedsiębiorstw miały w tym interes – podkreślił ekspert.  Opowiedział się przy tym za patrzeniem na ROP szerzej niż wyłącznie przez pryzmat opakowań. Rozszerzona odpowiedzialność producentów powinna pomagać tworzyć rzeczywisty obieg surowców także w przypadku innych produktów, z których po zakończeniu użytkowania odzyskiwane są wartościowe materiały.

Bartosz Kubicki zwrócił uwagę na ogromny potencjał odzysku metali, w tym materiałów krytycznych i strategicznych.

– Polska ma dzisiaj realne szanse na to, by stać się europejskim liderem w zakresie odzysku surowców strategicznych, metali krytycznych – powiedział prezes Elektrorecyklingu.

To podejście jest spójne z szerszą koncepcją „urban mining”, czyli traktowaniem produktów i odpadów zgromadzonych w miastach jako swoistego złoża surowców. Sam Bartosz Kubicki od lat promuje takie spojrzenie na zużyty sprzęt.