Ustawa o elektrośmieciach - nadzieja na poprawę?

– Oceniamy ten projekt jako dobry, a zawarty w nim kierunek zmian jako pozytywny. Jesteśmy przekonani, że przyjęte w nim rozwiązania wpłyną na poprawę obecnego systemu zbiórki i gospodarowania elektroodpadami – mówi Mirosław Baściuk, prezes Związku Pracodawców Branży Elektroodpadów ELEKTRO-ODZYSK.

Branża: To właściwy kierunek

W opinii członków ZPBE ELEKTRO-ODZYSK na podkreślenie zasługuje m.in. pomysł wprowadzenia standardów dla procesów przetwarzania, mających na celu wyeliminowanie sytuacji, w której podmiot uprawniony do wydawania zaświadczeń w rzeczywistości nie dysponuje technologią konieczną do prawidłowego przetworzenia zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego. Przedsiębiorcy chwalą również przyjęte w projekcie rozwiązanie, polegające na zmianie klasyfikacji zużytego sprzętu. Jego przyjęcie zwiększy, ich zdaniem, poziom zbierania i przetwarzania sprzętu najbardziej problematycznego z punktu widzenia ochrony środowiska. Tworząc grupy wymagające jednorodnej technologii przetwarzania i wprowadzając obowiązkowe, zewnętrzne audyty zakładów przetwarzania i organizacji odzysku, wyeliminuje się zjawisko przetwarzania sprzętu tańszego w przetwarzaniu w miejsce sprzętu, którego recykling wymaga wyższych nakładów.

– Z kolei wprowadzenie obowiązkowego – bezpłatnego odbioru zużytego sprzętu w miejscu dostawy, to rozwiązanie odpowiadające na zapotrzebowanie konsumentów i pozwalające na skanalizowanie strumienia odpadów w rękach wyspecjalizowanych podmiotów. Konsument będzie mógł od razu, już w momencie zakupu nowego sprzętu, pozbyć się starego, zużytego, nie ponosząc przy tym żadnych kosztów – mówi Aleksander Traple, wiceprezes Związku.

Depozyt na wymianę

Członkowie ZPBE ELEKTRO-ODZYSK są przekonani, że wbrew temu, co zapowiadają przeciwnicy wprowadzenia obowiązku odbioru zużytego sprzętu w miejscu dostawy, ceny nowych pralek, lodówek, telewizorów i innego sprzętu elektronicznego nie wzrosną. – Już dziś wielu sprzedawców odbiera zużyty sprzęt wielkogabarytowy bezpłatnie od klientów w momencie zakupu nowego. Aby upowszechnić tę praktykę i znaleźć środki na sfinansowanie darmowego odbioru zużytego sprzętu proponujemy wprowadzenie do ustawy mechanizmu depozytu na wymianę. Dzięki niemu odpad, jakim jest dziś zużyty sprzęt elektryczny staje się wartościowym towarem, który dostawcy będą sprzedawać zakładom przetwarzania, rekompensując sobie z nadwyżką koszty zbiórki starego sprzętu – dodaje Aleksander Traple.

Mechanizm depozytu na wymianę polegać ma na obowiązku oddania zużytego sprzętu przez konsumenta, w zamian za co sprzedawca za darmo będzie zobowiązany odebrać od niego zużyty sprzęt w momencie dostarczenie nowego. Jeśli konsument nie zwróci zużytego urządzenia, uiszczać będzie 20 złotowy depozyt. Mechanizm ten dotyczyć ma jedynie dużego AGD.

– Depozyt na wymianę, powiązany z obowiązkiem bezpłatnego odbioru w miejscu dostawy, to zespół rozwiązań przyjaznych konsumentowi. Wykorzystuje zachęty ekonomiczne i naturalne zachowania ludzkie, prowadząc do samoregulacji rynku bez konieczności budowy systemu kontroli. To także rozwiązanie, które w krótkim czasie przyniesie duży impuls środowiskowy, likwidując szarą strefę i kierując strumień elektrośmieci do wyspecjalizowanych zakładów – dodaje Mirosław Baściuk.

Jak wynika z badań przeprowadzonych w czerwcu 2014 r. przez firmę ARC Rynek i Opinia – konsumenci bardzo rzadko decydują się na samodzielne oddawanie zużytego sprzętu do sklepów lub punktów zbiórki. Jednak – jak wynika z ich deklaracji – 95% zrobiłoby to, jeśli sklep odebrałby stary sprzęt z ich domu.

 Członkowie związku uważają, że do projektu ustawy wprowadzić należy także rozwiązania, które ujednolicą klasyfikację sprzętu oświetleniowego. – Obecnie zastosowane przepisy w projekcie Ustawy nie precyzują, w ramach której grupy powinny być rozliczane zużyte źródła świtała w postaci diod LED. Spowoduje to przedłużenie dotychczasowej patologii systemu polegającej na unikaniu finansowania właściwego przetwarzania, odzysku i recyklingu zużytych świetlówek poprzez nieusprawiedliwioną klasyfikację wprowadzanych na rynek diod LED do innej kategorii sprzętu oświetleniowego. Stan ten stanowi przeszkodę dla osiągnięcia celów wyznaczonych przez Dyrektywę 2012/19/UE i jako taki, stanowi naruszenie prawa UE – dodaje mec. Daniel Chojnacki z Kancelarii Prawnej DZP