Smog w Polsce zabija ludzi i generuje olbrzymie koszty [RAPORT]

Dokument „Zewnętrzne koszty zdrowotne emisji zanieczyszczeń powietrza z sektora bytowo-komunalnego” przedstawiło w poniedziałek Ministerstwo Przedsiębiorczości i Technologii.

19 tys. osób zmarło przedwcześnie

Z raportu wynika, że w 2016 r. w miastach z powodu zanieczyszczenia powietrza wytworzonego przez niską emisję życie przedwcześnie straciło prawie 15 tys. osób, a na terenach pozamiejskich – nieco ponad 4 tys. Oznacza to, że w ciągu zaledwie roku przedwcześnie zmarło prawie 19 tys. mieszkańców naszego kraju, którzy łącznie utracili prawie 440 tys. lat życia.

Ministerstwo policzyło też koszty zdrowotne szkodliwej niskiej emisji i oceniło, że wyniosły one w 2016 r. między 12,8 mld euro a 30 mld euro. W przeliczeniu na mieszkańca Polski daje to kwotę 300 – 800 euro. Koszty wyliczono, sumując kwoty wydawane na zwalczanie chorób wynikających z zanieczyszczeń powietrza pochodzących z gospodarstw domowych, w tym koszt leków i wartość pieniędzy, które traci się podczas zwolnień lekarskich.

– Przygotowany na nasze zlecenie dokument jasno wskazuje na coś, o czym nie myślimy na co dzień – cena energii to nie tylko koszt paliwa, ale i koszty leczenia chorób wywołanych wdychaniem zanieczyszczonego powietrza – powiedziała Jadwiga Emilewicz, minister przedsiębiorczości i technologii.

Dlaczego ludzie umierają? Smog jest mieszanką wyjątkowo szkodliwych substancji zawieszonych w powietrzu. Negatywny wpływ na ludzkie zdrowie mają tu przede wszystkim związki takie jak: pyły zawieszone PM10 i PM2,5, benzo(a)piren, dwutlenek węgla i tlenki azotu, które występują choćby w dymie papierosowym. Smog ma więc taki wpływ na organizm człowieka jak palenie papierosów. Według WHO, gdyby ludzie nie palili, a powietrze byłoby wolne od smogu, można by uniknąć aż 80 proc. chorób sercowo-naczyniowych i 40 proc. nowotworów. Smog wywołuje także m.in. choroby dróg oddechowego takie jak astma.

Truje nas kiepski opał i śmieci

Jadwiga Emilewicz przypomniała że od dawna rząd wskazuje, że główną przyczyną występowania smogu w Polsce jest tzw. niska emisja, czyli zanieczyszczenia pochodzące z gospodarstw domowych, które ogrzewane są przez paliwa niskiej jakości paliw i śmieci. – Raport pokazuje, że takie ogrzewanie domu jest ogromnym zagrożeniem dla zdrowia jego właścicieli, ich bliskich i całego otoczenia. Zagrożenie to można opisać zarówno w postaci zatrważającej liczby utraconych przez Polaków lat życia, jak i ogromnych kosztów ponoszonych m.in. przez budżet państwa – powiedziała.

MPiT rozpoczęło już, wraz z Instytutem Łączności, Instytutem Ochrony Środowiska oraz Instytutem Chemicznej Obróbki Węgla i Polskim Alarmem Smogowym, prace nad projektem ZONE, czyli “zintegrowanym systemem wsparcia polityki i programów ograniczenia niskiej emisji”.

Jednym z programów badawczych tego projektu jest opracowanie lepszej, dokładniejszej metody pomiaru kosztów zdrowotnych niskiej emisji, co pomoże lepiej kształtować politykę publiczną w tym obszarze. MPiT w najbliższych dniach podpisze umowę z Narodowym Centrum Badań i Rozwoju w ramach inicjatywy Gospostrateg, po to aby rozpocząć i zrealizować ten projekt w ciągu półtora roku.

W ramach ścieżki badawczej dotyczącej kwestii zdrowotnych przeprowadzone zostaną między innymi badania płuc na bardzo szerokiej próbie 25 tys. osób zamieszkujących 9 polskich miejscowości ze znacznymi przekroczeniami stężenia szkodliwych substancji pochodzących z niskiej emisji.

Państwo pomoże w remontach

Minister Emilewicz podkreśliła, że jedną z najważniejszych przyczyn smogu pochodzącego z niskiej emisji jest problem ubóstwa energetycznego. Skuteczną walkę z tym zjawiskiem umożliwi m.in. nowelizacja ustawy o wspieraniu termomodernizacji i remontów. Jej projekt był rozpatrywany w trakcie ubiegłotygodniowego posiedzenia Stałego Komitetu Rady Ministrów i wkrótce trafi pod obrady rządu.

Nowelizacja pozwoli uruchomić pilotażowy program termomodernizacji jednorodzinnych budynków mieszkalnych i wymiany wysokoemisyjnych źródeł emisji. Obejmie osoby najbardziej potrzebujące z polskich miast umieszczonych przez Światową Organizację Zdrowia na liście europejskich miast z najbardziej zanieczyszczonym powietrzem.

Raport jest uzupełnieniem zapowiedzianego 7 czerwca tego roku przez premiera Mateusza Morawieckiego programu Czyste Powietrze, który realizowany będzie przez Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej we współpracy z szesnastoma wojewódzkimi funduszami ochrony środowiska. Program realizowany będzie w latach 2018-2029, a jego budżet wynosić będzie 103 mld zł.

Źródło: PAP Samorząd/Ministerstwo Przedsiębiorczości i Technologii