COP24: Innowacyjne technologie pomogą wdrażać GOZ

Mapa drogowa to rodzaj instrukcji obsługi kolejnych etapów wprowadzania w Polsce gospodarki obiegu zamkniętego. To również dokument strategiczny na rzecz odpowiedzialnego rozwoju.

– Na COP24 chcemy rozmawiać o tym, jak sprawić, by do GOZ przekonać biznes i konsumentów; ten model gospodarki to jedno z największych gospodarczych wyzwań Polski, Europy i odpowiedzialnego świata – powiedziała minister Emilewicz.

Zapewniła, że Polska włącza się w światowy trend transformacji w kierunku gospodarki o obiegu zamkniętym (GOZ), tym samym realizując Porozumienie Paryskie. Kluczową rolę w tym procesie odgrywają innowacje. Zmiana ta wymaga zaangażowania, oprócz administracji publicznej, m.in. także przemysłu i organizacji pozarządowych.

Polska na drodze do GOZ-u

Gospodarka o obiegu zamkniętym oznacza odstąpienie od działania na zasadzie „weź, wyprodukuj, wyrzuć”. W modelu GOZ surowce wykorzystywane są w gospodarce możliwie jak najdłużej, ich wartość jest maksymalizowana, ilość generowanych odpadów i emisji – minimalizowana, a – jeśli już powstaną – zagospodarowywane są w sposób optymalny, z punktu widzenia gospodarczego i środowiskowego. Dostają “drugie życie”.

W tym celu MPiT przygotowało “Mapę drogową transformacji w kierunku gospodarki o obiegu zamkniętym”. Jej priorytety to zrównoważona produkcja przemysłowa oraz konsumpcja, biogospodarka i nowe modele biznesowe. Ich realizacji służyć będą odpowiednie warunki, m.in. prawne, dla funkcjonowania przedsiębiorstw w modelu GOZ. Administracja publiczna wprowadzi je w najbliższych latach. Towarzyszyć temu będzie szeroko pojęta edukacja i promocja zagadnienia GOZ wśród polskiego społeczeństwa.

Nie da się ukryć, że konkretnych działań realizujących idee GOZ jest w Polsce niewiele. “Jaskółką” nowego jest pilotażowy program obejmujący pięć gmin na terenach niezurbanizowanych. W jego ramach gminy otrzymają w sumie 45 mln zł na promocję i wdrażanie zasad circular economy. Jedną z ich jest Wieluń, gdzie zaczął działać Motywacyjny System Gospodarki Odpadami. Recyklomaty (na zdjęciu) w zamian za plastik i aluminium przyznają punkty dające możliwość wygrania nagród.

Program motywacyjny w Wieluniu ma wzmocnić segregację odpadów “u źródła”, czyli wśród mieszkańców, zmienić na lepsze ich dotychczasowe przyzwyczajenia. Pomóc w tym ma system nagród dla najwyższego wyniku w segregacji odpadów opakowaniowych.

Innowacje kluczem do GOZ-u

Kluczową rolę w transformacji w kierunku GOZ odegrają innowacyjne technologie. Dlatego Ministerstwo Przedsiębiorczości i Technologii zainicjowało utworzenie Krajowej Inteligentnej Specjalizacji dotyczącej gospodarki o obiegu zamkniętym. Wskazuje ona preferencyjne obszary wsparcia prac badawczych, rozwojowych i innowacyjnych (B+R+I).

– Obecnie jedna osoba w UE konsumuje rocznie średnio 16 ton surowców mineralnych, z czego 6 ton staje się odpadem. Dlatego kluczową kompetencją gospodarki XXI wieku jest ekoprojektowanie (ecodesign) – podkreśla minister Emilewicz.

Jak wynika z przygotowanego przez Polski Komitet Energii Elektrycznej raportu o innowacjach, jeszcze w 2014 roku polski sektor energetyczny wydawał na innowacje ok. 40% średniej dla całej gospodarki. PKEE informuje, że dziś spółki z tzw. wielkiej czwórki (PGE, Tauron, Energa, Enea) mają budżety na badania i rozwój w wysokości niemal 200% średniej dla gospodarki (w przeliczeniu na pracownika).

Wśród najbardziej perspektywicznych w nadchodzących latach technologii są te związane z farmami wiatrowymi offshore, magazynowaniem energii, usługami cyfrowymi dla konsumentów czy energetyką prosumencką.

Wdrażanie GOZ-u w Polsce

Główne założenia GOZ, z jakimi przyjdzie nam się zmierzyć to m.in. osiągnięcie wymaganych poziomów recyklingu. W ramach przygotowań do ponownego wykorzystania i recyklingu odpadów komunalnych państwa członkowskie zobligowane są do 2025 r. przetwarzać 55 proc. odpadów komunalnych, do 2030 r. – 60 proc., a do 2035 – 65 proc. Polska w tym momencie ma recykling na poziomie niespełna 27 proc.

– By to osiągnąć, konieczna jest zmiana naszej mentalności, musimy zacząć patrzeć na odpady jako na wartościowe surowce – mówiła podczas Kongresu Envicon Environment Joanna Darska z Ministerstwa Środowiska. Przypomniała, że pakiet odpadowy regulują opublikowane w czerwcu dyrektywy, które weszły w życie w lipcu tego roku. Podała, że w resorcie środowiska trwają wzmożone prace nad wprowadzaniem transpozycji – państwa członkowskie mają na to dwa lata.

– W związku z zaimplementowaniem pakietu GOZ ustawę o odpadach w przyszłości czeka kolejna nowelizacja – powiedziała Darska. To samo dotyczy ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi.

Znane są także założenia tzw. agendy miejskiej, która określa metody wprowadzania circular economy w Europie. Plan działania w ramach agendy skupia się na trzech głównych obszarach – polepszaniu regulacji, usprawnianiu finansowanie i poszerzaniu wiedzy. Agenda kładzie nacisk na promowanie miejskich centrów surowców, czy opracowanie kompleksowych działań dla ekonomi współdzielenia.

Źródło: MPiT, COP24