Nowe regulacje dot. opakowań i odpadów opakowaniowych w UE. Jakie zmiany wprowadzają i od kiedy?

Nowe unijne przepisy zastąpiły przestarzałą już dyrektywę opakowaniową z 1994 r.; jako że przyjęły formę rozporządzenia, będą stosowane tak samo w całej UE, a państwa członkowskie nie muszą dostosować ich do prawa krajowego. Rozporządzenie zastępuje starą dyrektywę, ale zacznie obowiązywać dopiero od 12 sierpnia 2026 r.

Cel? Zminimalizowanie ilości wytwarzanych opakowań i odpadów

Regulacje określają rodzaj opakowań, które można wprowadzać do obrotu w UE oraz sposób gospodarowania odpadami opakowaniowymi. Ich celem jest zminimalizowanie ilości wytwarzanych opakowań i odpadów.A tych – jak poinformowała we wtorek Komisja Europejska – w UE produkuje się ogromną ilość. I tak, w 2022 r. przeciętny Europejczyk wytworzył 186,5 kg odpadów, z czego gros stanowiły opakowania składające się, co gorsza, w 40 proc. z tworzyw sztucznych, w tym plastiku. Już połowa śmieci znajdowanych w morzach i oceanach, to zużyte opakowania.

Plastikowe opakowania żywności dominują. 40 proc. z nich można usunąć lub zastąpić

Ograniczenie opakowań jednorazowych

Nowe regulacje obejmują zarówno opakowania, jak i odpady po nich pochodzące z gospodarstw domowych, ale także sektora handlowego i przemysłowego. Przepisy ograniczają wykorzystywanie niektórych opakowań jednorazowych z tworzyw sztucznych, jak chętnie stosowane w hotelach, barach i restauracjach pojedyncze saszetki na przyprawy, sosy czy cukier.

Koniec z pakowaniem pojedynczych warzyw i owoców w folię

Regulacje zakazują też pakowania w plastikowe worki lub owijania folią pojedynczych sztuk owoców i warzyw; pakowane w ten sposób będą mogły być owoce i warzywa o wadze powyżej 1,5 kg. Przepisy zakładają też zmniejszenia wagi i objętości samych opakowań oraz unikanie zbędnych opakowań. Chodzi tu o uniknięcie sytuacji, kiedy np. niewielkie produkty pakowane są w duże, w połowie puste paczki.

Własne pojemniki mile widziane

Przepisy zobowiązują także firmy sprzedające np. żywność lub napoje na wynos umożliwienie klientom przyniesienie własnych pojemników bez ponoszenia przez nich dodatkowych kosztów. W praktyce oznacza to, że klient będzie mógł przyjść po kawę na wynos z własnym kubkiem.

Kolejne istotne zmiany od 2030 r.

Regulacje wprowadzają też wytyczne dotyczące minimalnej zawartości materiałów z recyklingu w opakowaniach oraz cel zapewnienia, że do 2030 r. wszystkie znajdujące się na unijnym rynku opakowania będą się nadawały do recyklingu.

Do dnia 1 stycznia 2030 r. wytwórca lub importer wprowadzając do obrotu opakowanie będzie zobowiązany do zapewnienia, że zostało ono zaprojektowane w taki sposób, aby jego masa i objętość były ograniczone do minimum niezbędnego do zapewnienia jego funkcjonalności, z uwzględnieniem jego kształtu i z materiału, z którego jest ono wykonane. Przepis ten dotyczy opakowań handlowych, zbiorczych i transportowych.

W założeniu oznacza to koniec stosowania np. podwójnych ścianek w opakowaniach, zbędnych warstw albo innych zabiegów, które mają zwiększyć wizualne postrzeganie produktu. Co istotne, od 2030 roku nie będzie możliwe wprowadzanie na rynek opakowań zbiorczych i transportowych oraz dla handlu elektronicznego, w których współczynnik pustej przestrzeni będzie przekraczać 50%.

Zminimalizować dopuszczalną zawartość substancji chemicznych w opakowaniach

I wreszcie, rozporządzenie minimalizuje dopuszczalną zawartość substancji chemicznych w opakowaniach oraz ogranicza stosowanie tych z wysoką zawartością związków potencjalnie niebezpiecznych, jak związki per- i polifluoroalkilowe (PFAS); te stosowane są często w detergentach.

Nowe przepisy zaczną w pełni obowiązywać 12 sierpnia 2026 r.