Wyzwania branży recyklingu

Czy grozi nam upadek branży recyklingu tworzyw sztucznych? Takie pytanie zadała Katarzyna Błachowicz z Klastra Gospodarski Cyrkularnej i Recyklingu, która przytoczyła dane dotyczące wytwarzania odpadów w Europie. W samym 2021 r. wywieźliśmy poza Unię ok. 33 mln ton. To o 77% więcej niż w 2004 r. Powstaje zatem pytanie, jaki wpływ na europejski recykling mają wprowadzone hurtowo przepisy. Jednocześnie 22 mln ton tworzyw sztucznych trafiło do gleb, rzek i oceanów.

Trudna przyszłość recyklingu tworzyw sztucznych

Polska nie jest tutaj wyjątkiem – w 2024 r. zapłacimy 2,3 mld zł podatku od plastiku, a nasze poziomy recyklingu wynoszą ok. 27%. Jakie są zatem najważniejsze wyzwania dla branży recyklingu tworzyw sztucznych? Katarzyna Błachowicz odwołała się do badań wykonanych przez Klaster. Przedstawiciele branży narzekali w nim na wysoki wzrost kosztów prowadzenia działalności oraz kosztów zatrudnienia i zatory płatnicze.

– Dzisiaj pojawiło się pytanie, czy koszty odbioru odpadów wzrosną. Biorąc pod uwagę te dane można stwierdzić, że nie mogą nie wzrosnąć – stwierdziła Błachowicz. Z badania wynika, że ponad 60% firm recyklingowych w Polsce działa poniżej zysku. Jednocześnie nie otrzymały one systemowego wsparcia. Niezmiennie kłopotem jest też brak rozszerzonej odpowiedzialności producenta. Branża zareagowała na swoje problemy naturalnie – musiała postawić na redukcję etatów (aż o 20%!), wspierała się kredytem i wstrzymywała linie produkcyjne.

Jakie są z kolei perspektywy na przyszłość? Dla rozwoju branży konieczna jest redukcja kosztów energii. Ekspertka czeka też na stabilne i jasne prawo. Pomóc może obniżenie stóp procentowych. Błachowicz sugerowała też, że korzystnie zadziałałaby obniżka VAT na produkty pochodzące z recyklingu oraz tworzenie norm jakości tworzyw sztucznych.

Zmiany, zmiany, zmiany…

Tomasz Siewierski z BOO Organizacji Odzysku Opakowań i Odpowiedzialności Producenta podjął temat kierunku zmian w zakresie gospodarki opakowaniami. – Pierwsza zmiana jest taka, że temat opakowań zyskuje na znaczeniu – zauważył Siewierski. Dodawał, że branża ma sporo do zrobienia w temacie zrównoważonej gospodarki odpadami. Najważniejsze wyzwania i trendy to wzrost popytu na opakowania i zmieniające się potrzeby konsumentów. Wielokrotnie jako klienci sklepów wybieraliśmy atrakcyjne wizualnie opakowania, które jednak nie były przyjazne środowisku. Teraz preferencje konsumenta coraz częściej przesuwają się w kierunku ekologii.

Zmienia się też prawo. To między innymi nowelizacja ustawy o gospodarce opakowaniami i rozporządzenia dotyczące opakowań. – Zmieniło się podejście, natomiast przed nami jeszcze sporo wyzwań i regulacji, które będą stanowić wyzwanie – mówił Siewierski. Przyznawał, że wśród wyczekiwanych zmian jest rozszerzona odpowiedzialność producenta. – Przedsiębiorca będzie ponosił odpowiedzialność za opakowanie od etapu produkcji do etapu recyklingu. Dlatego będzie mu się opłacało tworzyć opakowania przyjazne środowisku – dodawał. Tomasz Siewierski przyznawał jednak, że ROP budzi duże emocje, a poszczególne sektory branży nie potrafią dojść do porozumienia, jak te przepisy powinny wyglądać.

Potrzebna jest też dalsza zmiana w edukacji obywateli. – Sam odwiedzałem zakład, w którym pracownicy odnaleźli drukarkę w pojemniku na szkło – kończył ekspert BOO Organizacji Odzysku Opakowań i Odpowiedzialności Producenta.

ROP, kaucja i kryzys. Trwa 16. Konferencja “Selektywna zbiórka, segregacja i recykling odpadów”

Tekstylia zanieczyszczają planetę

Nowy rok przyniósł też zmiany w zbiórce odpadów tekstylnych. Przypomnijmy, że od 1 stycznia nie możemy wyrzucać ich już do pojemników na odpady zmieszane. Nowa regulacja ma pomóc w opanowaniu rynku, który w ogromnym stopniu zanieczyszcza środowisko, komentował dr inż. Wojciech Hryb z Politechniki Śląskiej. – Wyrzucanie odzieży jest bardzo szkodliwe dla środowiska. Powinniśmy wprowadzać używaną odzież do drugiego obiegu. Odzież używana, która nie jest eksportowana, w większości zostaje spalona – zauważył Wojciech Hryb.

– Średnio w Europie każda osoba kupuje 26 kg ubrań rocznie. Pojedyncza sztuka odzieży jest noszona od 7 do 10 razy, zanim trafi do kosza na śmieci. W związku z tym w Unii Europejskiej w 2020 r. powstało ok. 7 mln ton odpadów tekstylnych. – mówił dr Hryb. Polska nie jest pod tym kątem wyjątkiem. Naukowiec stwierdził wręcz, że Polska jest śmietnikiem tekstylnym oraz pośrednikiem w transporcie odzieży do Afryki. Tam jedynie niewielka część tekstyliów jest sprzedawana, a większość z nich trafia na dzikie wysypiska śmieci.

Jednocześnie selektywna zbiórka tekstyliów nie wpłynie w dużym stopniu na poprawę poziomów recyklingu w Polsce. Przede wszystkim w naszym kraju brakuje infrastruktury. Również Wojciech Hryb uważa, że sytuacja nie zmieni się bez rozszerzonej odpowiedzialności producenta. – Nie eksportujmy ubrań do Afryki. Potrzebujemy taniej energii z odpadów, a tekstylia dobrze się do tego nadają. Brakuje jednak elektrociepłowni, które mogłyby wykorzystać takie paliwo – podsumował dr Hryb.

Ważne doświadczenia samorządów

Swoje doświadczenia z selektywną zbiórką odpadów komunalnych opisał Robert Lewusz z Komunalnego Związku Gmin Regionu Leszczyńskiego. Jego zdaniem kluczem do uszczelnienia systemu są edukacja, kontrole i infrastruktura. Region leszczyński wprowadził na przykład system tzw. żółtej kartki przyczepianej na pojemnik w przypadku braku selektywnej zbiórki odpadów. Takie rozwiązanie pojawiło się już ponad dekadę temu. Liczne kontrole wykazały, że do pojemników trafiało wszystko, co mogło się w nim zmieścić.

– System się sprawdził. Wśród mieszkańców trwały dyskusje o tym, kto otrzymał żółtą kartkę. Do urzędników odezwał się nawet ksiądz, który poskarżył się na przyznane upomnienie, ponieważ stało się ono tematem rozmów parafian – wspominał Robert Lewusz. Kolejne lata przyniosły zmiany prawa, a leszczyńscy urzędnicy wprowadzili także kartkę czerwoną (brak segregacji i w konsekwencji kara finansowa) oraz białą (dla odpadów, które nie podlegają odbiorowi). Od 2019 roku wszczęto 723 postępowania dotyczące nieprawidłowej segregacji odpadów.

Kolejne doświadczenia samorządowców nasi czytelnicy będą mogli poznać podczas Forum Regionalnej Gospodarki Komunalnej, które odbędzie się 12 i 13 lutego w Wejherowie.