Oceanolog: mamy wybór, czy z naszą planetą będzie źle, czy tragicznie

Międzynarodowa Inicjatywa Klimatyczna Kriosfery (International Cryosphere Climate Initiative, ICCI) przeanalizowała najnowsze badania dotyczące lodu na Ziemi. Na ich podstawie w grudniu ubiegłego roku opublikowała raport “Stan kriosfery. Utracony lód, globalne szkody”.

Kriosfera to część hydrosfery obejmująca wody w postaci niezanikającego lodu lodowcowego, morskiego i gruntowego.

Raport wskazuje, że obecny wzrost temperatury o 1,2 st. C powyżej poziomu sprzed epoki przemysłowej spowodował znaczne spustoszenia w kriosferze. Prognozy przewidują, że nawet przy niskich emisjach znaczna część lodowców zniknie do 2100 r., a skutki tego zjawiska będą odczuwalne przez wiele pokoleń.

Dwa scenariusze przyszłości Ziemi

Prof. Jacek Piskozub, kierownik Zakładu Dynamiki Morza Instytutu Oceanologii Polskiej Akademii Nauk, wskazuje dwa możliwe scenariusze dla Ziemi:

1. Utrzymanie średniej globalnej temperatury na poziomie 1,5 st. C powyżej temperatury sprzed epoki przemysłowej.
2. Przekroczenie tej temperatury, co prowadzi do dramatycznych konsekwencji klimatycznych.

Oba scenariusze wymagają osiągnięcia neutralności węglowej do 2050 roku, a nawet usuwania dwutlenku węgla w drugiej połowie stulecia. Jednak brak woli politycznej oraz odpowiednich technologii sprawia, że realizacja tych celów wydaje się mało prawdopodobna.

Największym zagrożeniem związanym ze zmianami klimatycznymi jest możliwy rozpad części lądolodu Antarktydy Zachodniej. Jeśli to nastąpi, poziom morz w ciągu kilku stuleci może wzrosnąć o kilka metrów, co będzie miało katastrofalne skutki dla ludzkości.

Zakwaszenie oceanów

Wzrost ilości CO2 w atmosferze powoduje rozpuszczanie się dwutlenku węgla w wodach powierzchniowych, tworząc kwas węglowy i obniżając pH oceanów. Spadek pH prowadzi do trudności w budowie i utrzymaniu wapiennych muszli oraz szkieletów organizmów morskich, takich jak małże, kraby czy koralowce.

ICCI zauważa, że zmienia się cyrkulacja termohalinowa, czyli globalny system prądów oceanicznych, który utrzymuje równowagę klimatyczną. Wzrost ilości słodkiej wody w Atlantyku osłabia ten mechanizm, co może prowadzić do załamania cyrkulacji. Ponadto, raport wskazuje na osłabienie prądu okołobiegunowego napędzanego przez wiatry.

Zmniejszająca się ilość lodu morskiego wpływa na cyrkulację wodną w oceanach. Wody opadające na dno transportują tlen, ale wraz ze spadkiem lodu morskiego proces ten słabnie, co negatywnie wpływa na organizmy morskie.

Wpływ topnienia wiecznej zmarzliny

Wieczna zmarzlina, coraz częściej określana mianem wieloletniej zmarzliny, to ziemia skuta lodem przez co najmniej dwa lata, a w niektórych miejscach od ostatniej epoki lodowej. Jej topnienie uwolni znaczne ilości dwutlenku węgla i metanu do atmosfery, co pogorszy sytuację klimatyczną.

Podwodna zmarzlina u wybrzeży Syberii także ulega rozmarzaniu. W epoce lodowej poziom morza był tam o 100 metrów niższy niż obecnie, a metan uwięziony w klatratach może w przyszłości uwolnić się do atmosfery, zwiększając efekt cieplarniany.

Nasza przyszłość zależy od dzisiejszych działań

Prof. Jacek Piskozub podsumowuje, że skutki zmian klimatycznych przełożą się bezpośrednio na nasze życie. Możemy spodziewać się podnoszenia poziomu wód, susz oraz zagrożenia dla kolejnych gatunków. “Mamy tylko wybór, czy w niedalekiej przyszłości z naszą planetą będzie źle, czy tragicznie” – ostrzega oceanolog.