RPO wnioskuje o zmianę prawa w sprawie opłat w strefach płatnego parkowania

Do RPO wpływają skargi kierowców na brak możliwości zapłaty za parkowanie gotówką. Tacy kierowcy obciążani są później opłatami dodatkowymi. Dotyczy to np. warszawskiej i poznańskiej strefy płatnego parkowania, w których ograniczono liczbę parkomatów gotówkowych.

„Kierowcy, którzy nie mają karty płatniczej lub dostępu do systemu płatności mobilnych, nie są w stanie wnieść opłaty za parkowanie niezwłocznie, ponieważ w wielu miejscach strefy nie można płacić gotówką. Naraża to ich na tzw. opłatę dodatkową” – ocenił RPO.

Wykluczenie cyfrowe i obowiązek publicznoprawny

Jego zdaniem zainstalowanie parkomatów bezgotówkowych prowadzi do nieuzasadnionego wyłączenia z użytkowników strefy kierowców, którzy nie mają możliwości wnoszenia opłat w inny sposób (karty płatnicze, aplikacje do płatności mobilnych na smartfonach), bo np. nie potrafią się nimi posługiwać.

„Skoro zgodnie z ustawą o drogach publicznych (art. 13 ust. 1 pkt 1) użytkownik dróg publicznych jest obowiązany do opłaty za postój auta w strefie, to należy stworzyć taki system jej wnoszenia, aby każdy miał faktyczną możliwość jej uiszczenia” – podkreślił rzecznik.

Status kierowcy a ustawa o usługach płatniczych

Zaznaczył, że kierowca, który uiszcza opłatę za postój pojazdu w strefie płatnego parkowania, nie jest konsumentem (nie dokonuje czynności prawnej z przedsiębiorcą), lecz wykonuje obowiązek publicznoprawny, którego podstawą prawną są przepisy ustawy o drogach publicznych, a nie umowa o charakterze cywilnym.

Dodał, że z tego też względu ustawa o usługach płatniczych, na którą powołują się zarządcy stref płatnego parkowania, nie ma zastosowania do sposobu wnoszenia opłat za postój auta w strefie.

Przekraczanie kompetencji przez zarządców stref

Formy płatności za postój określa uchwała przyjęta przez radnych. W Warszawie opłaty należy wnosić monetami lub kartą płatniczą lub też za pomocą systemu płatności mobilnych.

„Gdy zarządca strefy instaluje parkomaty nieobsługujące płatności gotówkowych, to w istocie decyduje o sposobie wnoszenia tych opłat. Dochodzi zatem do faktycznej modyfikacji sposobów wnoszenia opłat. W ten sposób zarządca strefy wchodzi – wbrew prawu – w kompetencje rady gminy” – ocenił RPO.

Naruszenie zasady zaufania obywateli do państwa

Według niego taka praktyka może prowadzić do naruszenia konstytucyjnej zasady zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa. Kierowcy są przekonani, że mogą zapłacić gotówką, a tymczasem część parkomatów jej nie przyjmuje, co prowadzi do niemożności zapłaty za parkowanie.

Propozycja zmian w prawie

„Likwidacji parkomatów przyjmujących gotówkę lub montowania urządzeń nieprzystosowanych do płatności gotówkowych nie można zaskarżyć do sądu administracyjnego. Jedynym sposobem zagwarantowania prawa do równego traktowania przysługującego użytkownikom strefy płatnego parkowania, którzy nie mają możliwości wnoszenia opłat w inny sposób niż gotówką, jest zmiana przepisów ustawy o drogach publicznych” – wyjaśnił RPO.

Dlatego Marcin Wiącek zwrócił się do ministra infrastruktury o przygotowanie projektu nowelizacji ustawy o drogach publicznych w celu ograniczenia swobody prawodawczej rady gminy w zakresie ustalania sposobów wnoszenia opłat za postój pojazdu w strefie płatnego parkowania. Znowelizowane przepisy powinny zapewniać kierowcom możliwość uiszczania gotówką opłat w całej strefie.