Trzebiechów – jedyne takie wnętrze w Polsce. Sanatorium van de Velde pomnikiem historii

Sanatorium w Trzebiechowie (Lubuskie) zostało uznane za 132. pomnik historii Rozporządzeniem Prezydenta Rzeczpospolitej Polskiej, na wniosek Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego – poinformowała Patrycja Adamczyk z Narodowego Instytutu Dziedzictwa (NID).

Sanatorium z artystycznym rodowodem

Przez niemal sto lat budynek był znany z historyzującej, typowej dla przełomu XIX i XX w. architektury. „Dopiero w 2003 roku, podczas zorganizowanej w Trzebiechowie międzynarodowej konferencji »Ślad Henry’ego van de Velde w Polsce«, oficjalnie ogłoszono informację o odkryciu nieznanego dotąd dzieła projektu tego artysty, zidentyfikowanego na podstawie badań archiwalnych i konserwatorskich” – poinformował NID.

Henry van de Velde był zajmował się architekturą, sztuką dekoracyjną, malarstwem i teorią sztuki. Działał w rodzinnej Belgii oraz we Francji, Holandii, Szwajcarii i Niemczech. W swoich realizacjach propagował styl oszczędny, odstępujący od historyzmu na rzecz racjonalności, funkcjonalizmu i linearnej ornamentyki abstrakcyjno-florystycznej.

Pracę w Trzebiechowie van de Velde rozpoczął na przełomie 1902 i 1903 r. Wiadomo, że doglądał robót osobiście przynajmniej dwa razy. W zastanych wnętrzach miał zaprojektować kolorystykę, dekorację ścian, meble, stolarkę okienną i drzwiową, dobrać tapety i tkaniny.

Artysta współpracował z dobrze znanymi sobie – weimarską dworską stolarnią artystyczną Scheidemantela i artystyczną ślusarnią Otto Bergnera z Berka. Meble wykonały Warsztaty Drezdeńskie.

Od arystokratycznej fundacji po DPS

Sanatorium fizjoterapeutyczno-dietetyczne w Trzebiechowie powstało w latach 1902-05 z fundacji rodziny książęcej von Reuss. W 1906 r. zostało jednak zamknięte. Usiłowano je reaktywować, przekształcając w spółkę, ale w 1908 r. upadło. W 1920 roku budynki przejął w dzierżawę powiat sulechowsko-świebodziński i w tym samym roku działalność rozpoczęło tam sanatorium przeciwgruźlicze. Podczas remontu dostosowującego obiekt do nowego przeznaczenia i dokonano reorganizacji pomieszczeń. Zwiększono liczbę pokoi dla kuracjuszy, dzięki czemu sanatorium mogło jednorazowo przyjąć ponad stu chorych.

Po II wojnie światowej zespół został przejęty przez polski Skarb Państwa. Do 1965 r. działało w nim sanatorium przeciwgruźlicze. W latach 1966-73 funkcjonował tu Oddział Wojewódzkiego Szpitala Specjalistycznego w Zielonej Górze, a od 1974 r. – Dom Pomocy Społecznej (obecnie w zarządzie powiatu zielonogórskiego).

Dawne sanatorium Trzebiechów zostało uznane za pomnik historii rozporządzeniem Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z 31 lipca. Zabytek można zwiedzać po wcześniejszym uzgodnieniu telefonicznym. Szczegółowe informacje można znaleźć na stronie internetowej Domu Pomocy Społecznej w Trzebiechowie.