Magazyny energii to jedyna droga? Polski lider transformacji wykorzystuje je na potęgę

Niestety w tym temacie wciąż wypadamy blado na przykład na tle naszych zachodnich sąsiadów. W Niemczech działają już… 2 miliony domowych magazynów energii. Skąd taka dysproporcja? Barbara Adamska ocenia, że temat magazynów pojawił się w polskiej debacie publicznej dopiero na przestrzeni dwóch ostatnich lat. Trzeba jednak przyznać, że sektor radzi sobie coraz lepiej. Niedawno Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej dostał 630 wniosków na 28 mld zł w naborze na dofinansowanie magazynów energii elektrycznej. Budżet programu to 4,15 mld zł.

Wiele do zrobienia

To cieszy Barbarę Adamską, która jednocześnie zauważa, że wciąż mamy bardzo wiele do zrobienia. To dlatego, że na przestrzeni ostatnich kilkunastu lat niezwykle szybko rozwinął się rynek pogodozależnych odnawialnych źródeł energii, które w tym momencie nie dają się w żaden sposób kontrolować. Niejednokrotnie instalacje muszą wstrzymywać produkcję energii wtedy, kiedy mogłyby jej wytworzyć najwięcej. Powód? Obawa przed przeciążeniem sieci. Całym założeniem magazynów energii jest to, żeby wyłapać ją, kiedy produkcja jest najbardziej efektywna, a zużyć wtedy, kiedy potrzebuje jej społeczeństwo.

Co więcej, to właśnie dziś może być najlepszy czas na rozwój kolejnych źródeł OZE, ponieważ ceny instalacji znacząco spadły, a wciąż mamy do dyspozycji np. środki z KPO. – Jeszcze 4 lata temu budowa instalacji PV o mocy 1 MW kosztowała ok. 3,5 mln złotych, a teraz jest to już tylko 1,5 mln – zauważył współorganizator konferencji Andrzej Jeżewski, prezes zarządu Promet-Plast. Niewiele zresztą wskazuje na to, żeby boom na OZE miał się zatrzymać, a jednocześnie stan polskich sieci elektroenergetycznych pozostawia wiele do życzenia. Ich modernizacja w kolejnych latach może kosztować setki miliardów złotych. Rozwiązaniem części naszego problemu mogą być zatem wspomniane magazyny energii.

Odpowiedź na wahania cen

Magazyny energii powstały na terenie Energetycznego Klastra Oławskiego w Gaju Oławskim, który mieli okazję obejrzeć uczestnicy konferencji. Spółka Promet-Plast (pod jej skrzydłami działa Klaster) prowadzi działalność produkcyjną w sektorze medycznym. Kiedy kilkanaście lat temu miała problem z konkurowaniem z oferującymi tanie produkty firmami chińskimi, jej kierownictwo postanowiło jak najbardziej obniżyć koszty energii niezbędnej do zasilenia maszyn. Tak właśnie zaczęła się jej droga w kierunku OZE.

Magazyny o pojemności 3,8 MW stanęły w bezpośrednim sąsiedztwie zbudowanych przez Promet-Plast wiatraków o mocy od 3 do 4 MW. Są one odpowiedzią na szybko wahające się ceny energii, które w krótkim czasie potrafią wzrosnąć z poziomów ujemnych do 2000 zł/MWh. Magazyny są połączone ze sobą systemem informatycznym, który nie tylko na bieżąco śledzi produkcję prądu z OZE, ale też pobiera dane dotyczące prognozy pogody i przewidywanych cen na rynku energii. Dzięki temu system automatycznie decyduje, czy napełnić magazyny, czy wysłać prąd do sieci elektroenergetycznej.

To o tyle kluczowe, że również produkcja energii silnie waha się w zależności od tego, z jaką prędkością wieje wiatr. Widzieliśmy to na własne oczy, kiedy odczyt pokazał, że przy prędkości 6,4 m/s wiatrak produkował 400 KW energii. Przy 8 m/s produkcja skoczyła do 1500 KW.

Pomysły rodem z sci-fi

Klaster jednak na tym nie poprzestaje, ponieważ po zainstalowaniu wiatraków poszedł w stronę fotowoltaiki. Zbudował niezwykłą instalację PV na… gruncie rolnym. Została ona zawieszona na specjalnej konstrukcji kilka metrów nad ziemią i, co najciekawsze, przepuszcza na tyle dużo światła, iż można pod nią prowadzić uprawy. To przełomowa technologia Agro Hydro Energy, którą opracował właśnie Energetyczny Klaster Oławski. Sama instalacja posiada zainstalowaną moc 9,5 MWp.

Klaster zaczął produkować tak dużo energii elektrycznej, że musiał szukać kolejnych sposobów jej magazynowania. Stąd zakup elektrolizera o mocy 5 MW, w którym produkuje w pełni zielony wodór. Zasila nim m.in. maszyny, którymi uprawia pole znajdujące się pod instalacją fotowoltaiczną. Przede wszystkim paliwo wodorowe wykorzystywane jest w procesie kogeneracji, a dzięki niemu zakład jest samowystarczalny energetycznie. Kolejnym niezwykłym pomysłem jest produkcja… śniegu! Klaster magazynuje wodę i w sezonie zimowym zasila nią armatki śnieżne. Śnieg także trafia na pola uprawne, dzięki czemu udaje się stworzyć obieg wody na terenie zakładu.

To jednak blednie przy planach wybudowania gigantycznego (to określenie nie jest w żadnym stopniu przesadą) grawitacyjnego magazynu energii. Zasadą działania ma on przypominać elektrownię szczytowo-pompową, w której zasysa się wodę w momencie nadwyżki energii, żeby później spuścić ją na turbiny i wyprodukować prąd, kiedy jest najbardziej potrzebny. Tu woda zostanie zastąpiona betonowymi blokami, które mają o wiele większą gęstość, a tym samym masę. Najbardziej imponująca jest jednak skala projektu – Klaster chce wybudować wieżę o wysokości 212 metrów i szerokości 76 m. Projekt rodem z filmów sci-fi ma przypominać wyglądem wrocławski wieżowiec Sky Tower. Autorzy projektu szacują, że taka instalacja odzyskiwałaby nawet 93% załadowanej do niej energii, co na dzisiejsze warunki wydaje się wynikiem niezwykłym. Co ciekawe, to technologia opatentowana przez Promet-Plast.

– Energetyczny Klaster Oławski to “Mekka” polskiej energetyki rozproszonej – tymi słowami prezentację zakładu podsumował poseł PiS i były wiceminister klimatu Ireneusz Zyska. 

Poseł Zyska (PiS) chciałby przekonać prezydenta do podpisania nowej ustawy wiatrakowej

Co z bateryjnymi magazynami?

Taki projekt byłby ewenementem na skalę przynajmniej europejską, jednak trzeba przyznać, że w dzisiejszych warunkach za przyszłość magazynowania uważa się instalacje bateryjne. Jakie są ich perspektywy rozwoju w Polsce? Barbara Adamska z PSME ocenia, że dość dobre – przecież już w tym roku mamy się doczekać polskich instalacji o mocy 50 MW stawianych przez prywatnych inwestorów. To nawet 10-krotny wzrost wydajności w porównaniu z magazynami, które dotychczas królowały na polskim podwórku.

Są jednak i przeszkody – jak chociażby zaproponowana niedawno nowelizacja prawa budowlanego, podług której magazyny zainstalowanie magazynu o pojemności powyżej 20 kWh wymagałoby pozwolenia na budowę. – To jest w oczywisty sposób absurdalne, ponieważ mówimy tutaj o naprawdę małych magazynach. Wstawienie tak małych baterii do domu przypomina raczej montaż pralki lub zmywarki, a nie budowę, która wymagałaby pozwolenia – przekonuje Barbara Adamska. Warto w tym miejscu zaznaczyć, że kilkukrotnie większą pojemność mają dziś baterie montowane w samochodach elektrycznych.

Prezes PSME zauważa jednak, że takie przykłady, jak Energetyczny Klaster Oławski, muszą nastrajać optymistycznie. – Kiedy europejski przemysł traci na konkurencyjności, a o wysokich cenach energii mówią wszyscy, wydaje się, że nie ma innej drogi, niż produkcja zielonego prądu połączona z jego magazynowaniem. Oczywiście nie każdy może sobie pozwolić na własną produkcję, ale takie miejsca, jak to udowadniają, iż dziś nie jest to już melodia przyszłości – podsumowuje Adamska.  

O konferencji „Zielona Energia w Służbie Przedsiębiorczości” 

Konferencja „Zielona Energia w Służbie Przedsiębiorczości” zorganizowana przez Polskie Stowarzyszenie Magazynowania Energii w Energetycznym Klastrze Oławskim w dniach28–29 sierpnia 2025 r. w Gaju Oławskim odbywa się pod patronatem medialnym miesięcznika “Energia i Recykling”.