Kampania informacyjna o systemie kaucyjnym ruszy za kilka dni

Anita Sowińska oceniła podczas posiedzenia sejmowej Komisji Gospodarki i Rozwoju, że w pierwszych trzech miesiącach opłata produktowa za niezrealizowane poziomy selektywnej zbiórki opakowań będzie „stosunkowo niska”. – Szacujemy, że system będzie rozwijał się stopniowo – stwierdziła. Odbiór opakowań ma ruszyć od 1 października. Kaucja wyniesie 50 gr za opakowania plastikowe i metalowe oraz 1 zł za opakowania szklane.

Obecnie działania ministerstwa koncentrują się na kontroli wdrażania systemu przez operatorów – siedem podmiotów, z których pięć rozpocznie działalność od 1 października, a jeden od 23 października. Siódmy operator zapowiedział start dopiero od sierpnia 2026 r. Operatorzy stworzyli już wspólną bazę danych. Wyłoniono też wykonawcę kampanii informacyjnej, która będzie prowadzona w telewizji, radiu oraz w kinach.

Sklepy i apteki w systemie

Sowińska podkreśliła, że apteki nie będą zobowiązane do zbierania opakowań. W większych obiektach, zwłaszcza w galeriach handlowych, zbiórkę przejmą automaty zlokalizowane m.in. na parkingach. W pierwszym okresie funkcjonowania systemu Główny Inspektor Ochrony Środowiska będzie mógł odstąpić od nakładania kar na sklepy, które nie zrealizują wymaganych poziomów zbiórki, o ile podejmą działania naprawcze.

Przedstawiciele branży handlowej wskazują jednak na rosnące koszty i problemy organizacyjne. Renata Juszkiewicz z Polskiej Organizacji Handlu i Dystrybucji podkreśliła, że komunikacja z klientami jest kluczowa. – Klienci są pogubieni, boimy się nawałnicy po 1 października, której nie zdołamy opanować – mówiła. Wiele sklepów będzie musiało przejść na zbiórkę manualną, a część z nich rozbudowuje powierzchnie, ale nie zdąży z tym przed startem systemu.

Niska wiedza społeczeństwa

Zdaniem Michała Płatka z Izby Branży Komunalnej, aż 80 proc. Polaków nie zna zasad systemu kaucyjnego. Nie wiedzą oni również, że obejmie on wyłącznie butelki oznakowane specjalnym symbolem. Eksperci ostrzegają, że brak wiedzy może wywołać chaos i niezadowolenie konsumentów.

Z kolei Dariusz Lizak z Krajowej Izby Gospodarczej Przemysłu Rozlewniczego zwrócił uwagę na różnice między systemami dla opakowań jednorazowych i wielokrotnego użytku. – W przypadku jednorazowych mamy do czynienia z odpadem, natomiast butelki wielokrotnego użytku wymagają ochrony przed uszkodzeniem podczas zbiórki i transportu – tłumaczył. Ostrzegł, że skomplikowana logistyka może skłonić firmy do rezygnacji z opakowań wielorazowych na rzecz jednorazowych, co byłoby sprzeczne z celem reformy.

Zasady funkcjonowania systemu

Od 1 października wszystkie duże sklepy o powierzchni powyżej 200 m kw. będą musiały odbierać puste opakowania i zwracać klientom kaucję. Mniejsze punkty handlowe będą jedynie pobierały kaucję, a ich udział w odbiorze opakowań pozostanie dobrowolny. System obejmie trzy rodzaje opakowań: butelki plastikowe do 3 litrów, metalowe puszki do 1 litra oraz – od 1 stycznia 2026 r. – szklane butelki wielorazowego użytku do 1,5 litra.

Z systemu wyłączone pozostają szklane butelki jednorazowego użytku, za które nie będzie pobierana kaucja. To, czy dana butelka jest jednorazowa czy wielorazowa, ustala producent napoju. Przedstawiciele handlu apelują do resortu klimatu i środowiska o wprowadzenie okresu przejściowego, który ułatwiłby wdrożenie nowych przepisów i uniknięcie problemów w pierwszych miesiącach działania systemu.