Recykling tekstyliów nadal w powijakach? Pobierz Raport "Punkt Zero Recyklingu w Polsce 2.0"

Dane, jakie płyną do nas z rynku są zadziwiające: przeciętny Europejczyk wytwarza aż 16 kg odpadów tekstylnych rocznie. Polskie statystyki pokazują, że przed wprowadzeniem obowiązku selektywnej zbiórki tekstyliów, przeciętnie tylko 1/4 zużytych tekstyliów trafiała do specjalnych pojemników na odzież. Reszta lądowała zapewne w odpadach zmieszanych, skąd później jechała na składowiska lub do spalarni pod postacią paliw alternatywnych.

Tylko 1% ubrań wprowadzanych na rynek zawraca do gospodarki jako odzież z recyklingu. Przeczytaj Raport “Punkt Zero Recyklingu w Polsce 2.0” i dowiedz się, dlaczego!

Odpady tekstylne najdroższe w historii

Ministerstwo Klimatu i Środowiska, wprowadzając obowiązek selektywnej zbiórki tekstyliów z początkiem 2025 r. zakładało, że dzięki temu więcej tego typu odpadów zyska szanse na drugie życie. Czy tak się stało? Przykład Polskiego Czerwonego Krzyża, którego kontenery zalał ogromny strumień tekstylnych śmieci pokazuje, że prawdopodobnie nie. Fundacja w efekcie reformy i jej następstw musiała wycofać swoje pojemniki z ulic polskich miast.

Z kolei instalacje komunalne, które zajmują się tekstyliami zebranymi na PSZOK-ach alarmują, że koszty ich zagospodarowania wzrosły w ciągu roku… nawet kilkunastokrotnie! Z jednej strony jest ich kilkakrotnie więcej niż było, a z drugiej firmy, które mogą zająć się zużytymi tekstyliami, windują ceny od czasu wejścia w życie nowelizacji autorstwa MKiŚ. W efekcie koszty są już tak wysokie, że taniej byłoby wrzucić tekstylia do odpadów zmieszanych (często uznawanych za najdroższy w zagospodarowaniu strumień).

Czy jednak doczekamy się momentu, w którym po stronie branży modowej i producentów odzieży pojawi się popyt na selektywnie zebrane tekstylia?

Ile kosztuje gospodarka odpadami? Odpowiada Daniel Stawecki z GPK Głogów i Rady RIPOK [WIDEO]

Jedna nitka na sto

Ewa Janczukowicz-Cichosz reprezentująca LPP ma w tej sprawie zasadniczą wątpliwość. – Kluczową barierą pozostaje ekonomia. Włókna pierwotne, produkowane głównie poza Europą, są istotnie tańsze niż włókna z recyklingu. Zakłady produkujące odzież z surowca pierwotnego działają przy relatywnie niskich kosztach pracy, często bez pełnego odzwierciedlenia kosztów środowiskowych, a efekty skali obniżają jednostkowy koszt najpopularniejszych surowców – pisze ekspertka na łamach Raportu “Punkt Zero Recyklingu w Polsce 2.0”. 

Z kolei producenci włókien i odzieży z recyklingu działają w zgoła odmiennych realiach: przy wysokich kosztach pracy, restrykcyjnych regulacjach środowiskowych i konieczności ponoszenia bardzo dużych nakładów inwestycyjnych. To sprawia, że recykling włókien nadal jest nie tylko skomplikowaną, ale i drogą operacją.

– Dobrym przykładem jest poliester, który odpowiada za ok. 59% globalnej produkcji włókien. Niemal cały recyklat poliestrowy stosowany w przemyśle tekstylnym nadal pochodzi z butelek PET. Włókna z tekstyliów pokonsumenckich stanowią mniej niż 1% rynku – wylicza Janczukowicz-Cichosz.

Posłuchaj podcastu towarzyszącego premierze Raportu “Punkt Zero Recyklingu w Polsce 2.0”. 

Co zmieni ROP w tekstyliach?

Gdzie szukać nadziei na odmianę tej sytuacji? Coraz więcej osób i firm zerka na Brukselę, gdzie niedawno zakończyły się prace nad Dyrektywą wprowadzającą mechanizm rozszerzonej odpowiedzialności producenta w tekstyliach. – Pierwszym praktycznym obszarem, w którym ROP może przynieść widoczny efekt, jest poprawa jakości zbiórki: modernizacja infrastruktury, lepsza logistyka odbiorów i prosty dla użytkownika system, który minimalizuje ryzyko degradacji materiału – przewiduje Janczukowicz-Cichosz. Drugim korzystnym efektem może być sfinansowanie zautomatyzowanego sortowania i budowa nowych mocy przerobowych przygotowanych do obowiązkowej zbiórki tekstyliów i przyszłych celów dotyczących zawartości recyklatu. To dlatego, że producenci będą musieli pokryć koszty zbiórki, zagospodarowania i recyklingu tekstyliów oraz odpadów tekstylnych. ROP ma też promować zrównoważoną oraz ułatwiającą recykling i ponowne użycie produkcję tekstyliów.

Wciąż nie wiemy jednak, jaką formę przyjmą krajowe przepisy stworzone na podstawie unijnej Dyrektywy. – Dla marek działających na wielu rynkach oznacza to realną trudność w zbudowaniu spójnej, wieloletniej strategii. W odpowiedzi wiele firm podejmuje działania dobrowolne: testuje włókna z recyklingu textile-to-textile, inwestuje w rozwijające się technologie, uczestniczy w pilotażach i konsorcjach – uważa ekspertka.

Nadchodzi koniec kontenerów Polskiego Czerwonego Krzyża [WYWIAD]

Raport o stanie branży

Raport “Punkt Zero Recyklingu w Polsce 2.0” to jednak nie tylko trudne pytania, gorzkie diagnozy i publicystyczne tezy. To inspiracja i kompendium wiedzy niezbędnej do działania: bo recykling musi działać!

Polecamy go uwadze polityków, samorządowców, recyklerów, pracowników instalacji komunalnych, przedstawicieli świata biznesu i wszystkich tych, którym na sercu leży dobro środowiska.

Wierzymy, że publikacja, która jest nie tylko podsumowaniem, ale też rozszerzeniem tematów omawianych podczas Forum Recyklingu, będzie wskazówką dla czytelników na temat tego, czym powinniśmy się zająć w pierwszej kolejności, by sprawniej zawracać surowce do gospodarki.

Mamy też nadzieję, że stanie się zachętą do tego, by w 2026 r. ponownie wziąć udział w dyskusji o tym, jak uzdrowić polski recykling.