starolasy-w-polsce-ochrona-lasy-2026

Na początku stycznia 2025 r. resort klimatu i środowiska informował na swojej stronie internetowej, że od 1 stycznia 2026 roku starolasy miałyby obejmować co najmniej 1 proc. powierzchni lasów w zarządzie Lasów Państwowych, a od 2027 r. ten udział miałby wzrosnąć do co najmniej 2 proc. Wiceszef MKiŚ Mikołaj Dorożała poinformował, że proces wyznaczania tych obszarów ma zakończyć się do końca czerwca br.

– Obecnie jesteśmy w „procesie” wyznaczania i do 30 czerwca go zakończymy. Starolasy obejmą co najmniej 2 proc. ogółu lasów w Polsce. Na gruntach Lasów Państwowych będzie to ok. 185 tys. ha. Dodatkowo w parkach narodowych ok. 80 tys. ha – powiedział.

Czym jest starolas? Kryteria są bardziej złożone, niż się wydaje

Pytany o sposób wyznaczania takich obszarów, Dorożała wyjaśnił, że podstawowym warunkiem uznania jakiegoś obszaru za starolas będzie obecność w składzie gatunkowym starych drzew, które mają ponad 100 lat (w przypadku jesiona, jawora, klonu, lipy, wiązu, olszy i graba). Natomiast w przypadku buka oraz świerka powyżej 120 lat, jodły i sosny 130 lat, a dębu ponad 140 lat.

Wiceminister zastrzegł, że nie oznaczać to będzie, iż każde drzewo mające powyżej 110 lat zostanie uznane za starolas. – Za starolas nie będziemy uznawali drzewostanów z pojedynczymi starymi drzewami. Przy ocenie, czy dany obszar zostanie uznany za starolas branych pod uwagę jest ponad 160 zmiennych – podkreślił.

Resort tłumaczy, że starolas powinien spełniać takie kryteria jak: drzewostan jest zbudowany z gatunków rodzimych i ma naturalną kompozycję gatunkową; występują w nim drzewa stare lub okazałe; martwe drewno występuje w nim w ponadprzeciętnej ilości i różnorodności. Starolas – zdaniem MKiŚ – powinien też mieć cechy zbliżone do lasu naturalnego. Taki obszar powinien mieć też zróżnicowaną strukturę oraz być bogaty w drzewa biocenotyczne, czyli takie, które zwiększają bioróżnorodność, stanowią schronienie np. dla ptaków.

Dorożała poinformował, że na obszarach starolasów nie będzie prowadzone „normalne” pozyskanie drewna, choć będzie realizowana gospodarka leśna ukierunkowana m.in. na ochronę przeciwpożarową oraz walkę z inwazyjnymi gatunkami obcymi.

Gdzie powstaną starolasy?

Obszary starolasów będą rozsiane po całej Polsce, choć w niektórych rejonach będzie ich więcej, a w innych mniej

– Naturalnym miejscem dla takich obszarów jest na pewno Puszcza Białowieska czy część Puszczy Karpackiej – podkreślił wiceminister.

Koniec standardowej gospodarki leśnej

Jak zapewnił przedstawiciel resortu klimatu i środowiska, do końca obecnej kadencji Sejmu – zgodnie z umową koalicyjną – 20 proc. obszarów leśnych Polski ma zostać objętych większą ochroną. Dorożała wyjaśnił, że 11 proc. ma być wyłączone z pozyskania drewna i w tej grupie znajdą się m.in. starolasy. Wiceminister zwrócił uwagę, że już dziś nie prowadzi się pozyskania drewna na ok. 7 proc. obszarów leśnych. Na pozostałych 9 proc. obszarów – jak przekazał wiceszef MKiŚ – gospodarka leśna będzie prowadzona w sposób zmodyfikowany – będzie ukierunkowana na wzmocnienie funkcji przyrodniczych i społecznych.

Ministerstwo tłumaczy, że w rozumieniu Unijnej Strategii na Rzecz Bioróżnorodności 2030 starolasy (old-growth forests) to fragmenty lasu tworzone przez rodzime gatunki drzew, które rozwijały się w dużej mierze naturalnie, bez intensywnej ingerencji człowieka. Oznaki przeszłej działalności ludzkiej mogą być widoczne, ale albo stopniowo zanikają, albo są zbyt ograniczone, by zakłócać naturalne procesy. Jeżeli w niektórych państwach UE lasy mające cechy starolasu nie przetrwały, to priorytetem powinno być odtworzenie takich cech w niektórych lasach. Starolasy stanowią również siedliska dla unikalnych gatunków roślin, grzybów i zwierząt, w tym wielu zagrożonych lub endemicznych. Takie lasy są również naturalnym magazynem wiążącym dwutlenek węgla przeciwdziałając zmianom klimatu.