Apteki kontra system kaucyjny. Ministerstwo odpowiada na obawy

– Nikt w aptekach nie będzie zbierał pustych butelek; duże apteki w galeriach handlowych mogą ustawić butelkomaty np. na parkingu galerii – wiceminister klimatu Anita Sowińska. Zaznaczyła, że system kaucyjny dotyczyć będzie tylko punktów sprzedających napoje w opakowaniach objętych kaucją.

Za niewiele ponad miesiąc, bo 1 października, w Polsce ruszy system kaucyjny. Duże sklepy, o powierzchni powyżej 200 mkw., będą musiały odbierać puste opakowania i oddawać klientom kaucję. Natomiast mniejsze sklepy będą pobierać kaucję, ale przystąpienie do systemu odbioru opakowań w ich przypadku będzie dobrowolne. System kaucyjny będzie dotyczył zatem również np. drogerii, aptek, sklepów sportowych i innych punktów sprzedających napoje w opakowaniach objętych kaucją. Wprowadzeniu systemu kaucyjnego do aptek sprzeciwiła się Naczelna Rada Aptekarska.

Duże apteki w galeriach i butelkomaty na parkingach

Podczas konferencji prasowej Sowińska przypomniała, że apteki – tak jak wszystkie inne punkty handlowe – będą musiały pobierać kaucję przy sprzedaży napojów w opakowaniach objętych kaucją, ale do przyjmowania pustych opakowań będą zobligowane tylko, jeśli mają powierzchnię handlową powyżej 200 mkw.

– Mówimy o powierzchni handlowej, czyli bez zaplecza, bez laboratoriów itd. Oczywiście takich aptek nie jest dużo w Polsce i najczęściej one są jednak usytuowane w galeriach handlowych. Zatem ten obowiązek można jak najbardziej wykonać dzięki podpisaniu umowy i postawieniu automatu do odbioru takich pustych opakowań, np. na parkingu w galerii. To można wykonać, dlatego żadna apteka nie będzie zbierała pustych butelek – przekonywała Sowińska.

Dodała, że bardzo ważnym jest, aby system kaucyjny był szczelny, dlatego w ustawie nie przewidziano wyjątku dla nikogo, w tym dla aptek.

Znaczenie systemu i doświadczenia innych krajów

Sowińska informowała, że z podobnych systemów korzysta już 180 mln Europejczyków. Zaznaczyła, że sprawdza się on we wszystkich krajach UE, które zdecydowały się już na jego wprowadzenie.

Według wiceszefowej MKiŚ, system ten wspomaga gospodarkę obiegu zamkniętego. – Dzięki temu systemowi mniej surowców pierwotnych będziemy zużywać, czyli oszczędzamy zasoby naszej planety, emitujemy mniej CO2. Ale także (…) będzie mniej śmieci w lasach i w parkach – tłumaczyła.

Dodała, że system kaucyjny pokaże społeczeństwu, że surowce, z których wykonane są opakowania, mają swoją wartość i warto je odzyskać. Podkreśliła, że surowce zebrane w sposób selektywny są bardzo wysokiej jakości i mogą być bezpiecznie używane do produkcji nowych opakowań, również tych na żywność.

Start operatorów i zachęty dla producentów napojów

Sowińska przypomniała też, że w ramach systemu kaucyjnego działać będzie siedmiu operatorów, ale od 1 października działalność rozpocznie pięciu z nich. Jak wskazała, firma „PolKa” Operator Systemu Kaucyjnego zacznie działać w systemie 23 października, a Eko-Operator zdecydował się przesunąć swoje wejście na 1 sierpnia 2026 r.

Pytana przez dziennikarzy, czy producenci napojów będą zmuszeni do wprowadzenia np. butelek objętych kaucją i tym samym udziału w systemie, stwierdziła, że będą do tego zachęcani finansowo. – W tym roku opłata produktowa jest minimalna, ponieważ tak to zostało zaplanowane, żeby ten pierwszy rok, pierwsze miesiące funkcjonowania systemu kaucyjnego były na to przygotowanie. Natomiast już od przyszłego roku ta opłata za plastik i za metal to złotówka za kilogram – wskazała.

Wyjaśniła, że jeśli producent napoju nie zdecyduje się na oznakowanie swojego produktu systemem kaucji, opłata będzie trzykrotnie większa, czyli 3 zł za kg. – Jest to system motywujący finansowo, natomiast oczywiście producent może zdecydować, że nie wchodzi w ten system – dodała.

Cele i zasady działania systemu

Celem systemu kaucyjnego jest zmniejszenie ilości zmieszanych odpadów komunalnych odbieranych przez gminy i zwiększenie poziomu recyklingu. Kaucja pobierana będzie od każdego wprowadzonego na rynek napoju w opakowaniu objętym tym systemem. Zwrot tej kaucji użytkownikowi końcowemu będzie następował również za pomocą systemu, bez konieczności okazywania paragonu nabycia napoju.

Nieodebrana kaucja zostanie przeznaczona na finansowanie systemu kaucyjnego. Kaucja ma zachęcić do zwrotu opakowań i zwiększyć ilość ponownie wykorzystanych i przetwarzanych surowców służących do wytworzenia opakowań. System obejmie trzy rodzaje opakowań: butelki plastikowe do 3 litrów, metalowe puszki do 1 litra, a także – od 1 stycznia 2026 r. – szklane butelki wielorazowego użytku do 1,5 litra.

Kaucja za butelki z tworzyw sztucznych i metalowe puszki będzie wynosiła 50 groszy za sztukę; za szklane butelki wielokrotnego użytku – 1 zł.

Apel samorządów i organizacji branżowych odrzucony. Start systemu kaucyjnego bez opóźnień