Odczarować „śmieciarza”. Gospodarka odpadami potrzebuje fachowców

Sektorowa Rada ds. Kompetencji – Odzysk Surowcowy rozpoczyna drugą kadencję, a jednym z jej najważniejszych zadań ma być lepsze dopasowanie edukacji do rzeczywistych potrzeb branży. O planach mówi Krzysztof Kawczyński z Krajowej Izby Gospodarczej.

Gospodarka odpadami zmieniła się technologicznie szybciej niż sposób kształcenia ludzi, którzy mają w niej pracować. Nowoczesne sortownie, instalacje przetwarzania, automatyka i systemy informatyczne wymagają coraz bardziej wyspecjalizowanych kompetencji.

O zmniejszaniu tej luki rozmawialiśmy podczas konferencji Kompleksowa Gospodarka Odpadami w Pobierowie z Krzysztofem Kawczyńskim z Krajowej Izby Gospodarczej.

Lepsi absolwenci dla branży

Sektorowa Rada ds. Kompetencji – Odzysk Surowcowy rozpoczyna drugą kadencję. Jak tłumaczył Krzysztof Kawczyński, jej podstawowym zadaniem jest poprawa jakości przygotowania absolwentów szkół branżowych, technicznych i wyższych do pracy w sektorze gospodarki odpadami.

– Celem głównym sektorowej rady jest zwiększenie dostępności absolwentów szkół branżowych, a także szkolnictwa wyższego dla sektora gospodarki odpadami – podkreślił ekspert.

Rada analizuje również zmiany zachodzące na rynku i wskazuje przedsiębiorstwom oraz instytucjom edukacyjnym, jakich kompetencji będzie potrzebowała branża.

To szczególnie ważne w sektorze, który w ostatnich latach szybko się automatyzuje i cyfryzuje.

Około 8 mln zł na szkolenia

Jednym z najbardziej konkretnych elementów programu są środki przeznaczone na podnoszenie kwalifikacji pracowników.

Według Krzysztofa Kawczyńskiego przedsiębiorcy z sektora gospodarki odpadami będą mogli skorzystać z puli wynoszącej około 8 mln zł.

Szkolenia mają obejmować zarówno kompetencje miękkie, jak i bardzo konkretne kwalifikacje zawodowe — m.in. uprawnienia do obsługi ładowarek, wózków widłowych czy urządzeń gazowych i elektrycznych. Średnie wsparcie na jednego pracownika ma wynosić około 15 tys. zł.

– Do jednego pracownika, którego firmy gospodarki odpadami wydelegują na takie szkolenia, dopłata średnia wyniesie około 15 000 zł – powiedział Krzysztof  Kawczyński.

Technik gospodarki odpadami

Jednym z najważniejszych osiągnięć pierwszej kadencji Rady było stworzenie nowych kierunków kształcenia zawodowego.

Dotychczas podstawowym profilem związanym z branżą był technik ochrony środowiska, kształcony stosunkowo ogólnie.

Rada wraz z administracją oświatową wypracowała podstawy uruchomienia bardziej wyspecjalizowanego kierunku – technika gospodarki odpadami.

Jak mówił Krzysztof Kawczyński, uruchomiono także zawód związany z obsługą urządzeń i maszyn wykorzystywanych w gospodarce odpadami oraz rozwiązanie pomocnicze umożliwiające podejmowanie pracy w sektorze również przez osoby z niepełnosprawnościami.

Pierwsze szkoły już prowadzą nabory

Według Krzysztofa Kawczyńskiego pierwsze szkoły rozpoczęły już nabory. Na razie chodzi o kilka placówek w Polsce, ale system ma być stopniowo rozwijany. Niestety, pojawił się przy tym problem charakterystyczny dla nowych zawodów: kto ma ich uczyć?

Brakowało nauczycieli posiadających odpowiednie przygotowanie branżowe. Dlatego część uczelni rozpoczęła już kształcenie podyplomowe osób, które mają prowadzić zajęcia związane z gospodarką odpadami. Absolwenci tych kierunków mają trafiać do szkół. Duży nacisk ma zostać położony na kształcenie praktyczne.

Rada chce rozwijać współpracę szkół z zakładami gospodarki odpadami, a uczniowie mają odbywać praktyki i staże bezpośrednio w przedsiębiorstwach.

W części szkół zajęcia praktyczne mają prowadzić specjaliści pracujący na co dzień w firmach.

To ważne, ponieważ jeszcze kilka lat temu absolwenci trafiali do przedsiębiorstw bez realnej wiedzy o środowisku, w którym mieli pracować.

Nowy model ma temu zapobiec. Uczeń powinien poznać nie tylko teorię, lecz także działającą sortownię, instalację, park maszynowy i proces technologiczny.

Odczarować „śmieciarza”

Problemem branży jest nie tylko brak fachowców, ale również jej wizerunek.

– Będziemy chcieli odczarować ten zły obraz gospodarki odpadami. Czas rozprawić się z mitami o brudnych śmieciarzach, kiepskich samochodach, odorach i tak dalej – mówił Kawczyński.

Dzisiejsze zakłady coraz częściej wykorzystują automatykę, zaawansowane systemy sortowania, rozwiązania informatyczne oraz specjalistyczne urządzenia.

To oznacza, że konkurują o pracowników nie tylko między sobą, ale również z przemysłem, logistyką czy energetyką.

Najważniejszy wniosek z rozmowy jest prosty: rozwój infrastruktury bez równoległego rozwoju kadr nie wystarczy.

Można wybudować nowoczesną sortownię, kupić systemy automatycznego rozpoznawania odpadów czy zaawansowane maszyny, ale ktoś musi potrafić je obsługiwać, serwisować i rozwijać.

Dlatego druga kadencja Sektorowej Rady ds. Kompetencji ma koncentrować się nie tylko na analizowaniu potrzeb rynku, lecz także na tworzeniu realnego pomostu pomiędzy szkołą i przedsiębiorstwem.

Jeżeli ten model zadziała, technik gospodarki odpadami przestanie być egzotyczną nazwą zawodu, a stanie się jednym z normalnych fachów potrzebnych nowoczesnej gospodarce komunalnej.