Idzie nowe w inspekcji ochrony środowiska?

Z głównym inspektorem ochrony środowiska Jerzym Kulińskim rozmawia Katarzyna Błachowicz – zastępca redaktora naczelnego czasopisma „Recykling”.

W ostatnich latach wielokrotnie już wspominano o reformie służb ochrony środowiska. W jakim kierunku powinny one zmierzać, jeśli chodzi o samą strukturę IOŚ? Na jakim etapie znajdują się prace nad reformą Inspekcji?

Jerzy Kuliński: W celu wzmocnienia roli i skuteczności działań Inspekcji Ochrony Środowiska konieczna jest jej konsolidacja poprzez odzespolenie od wojewódzkiej administracji zespolonej. Argumentem przemawiającym za odzespoleniem jest bardziej efektywne i racjonalne wykorzystanie środków w ramach jednego budżetu, przeznaczonych na realizację zadań Inspekcji. Obecne finansowanie przez budżet państwa zadań wykonywanych przez organy Inspekcji nie jest skorelowane i przebiega dwutorowo. GIOŚ i WIOŚ-e finansowane są z odrębnych części budżetu państwa, których dysponentami są różne organy. Istniejący system nie pozwala na alokację środków finansowych, zarówno pomiędzy wojewódzkimi inspektoratami ochrony środowiska, jak i pomiędzy nimi a Głównym Inspektoratem Ochrony Środowiska. Uniemożliwia to zapewnienie efektywności wykorzystania i tak bardzo skromnych środków budżetowych przekazywanych Inspekcji.

Ponadto odzespolenie ułatwi wypełnianie minimalnych kryteriów pracy inspekcji w krajach członkowskich UE, które zostały określone w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady z 4 kwietnia 2001 r. (2001/331/EC). Wymagają one m.in. ujednoliconego planowania działań inspekcyjnych, prowadzenia spójnego rejestru kontrolowanych instalacji, oceny kontroli stanu zgodności kontrolowanych obiektów z wymogami prawnymi UE, zagwarantowania odpowiedniej częstotliwości kontroli poszczególnych rodzajów instalacji i przedkładania KE ogólnych raportów z efektów prowadzonych działań kontrolnych.

Czy będzie próbował Pan wzmocnić swoje służby w obliczu wejścia w życie nowych przepisów okołoodpadowych? Czy nie rodzi to określonych problemów z finansowaniem działań Inspekcji?

Oczywiście, że najprostszym wzmocnieniem służb ochrony środowiska byłoby zwiększenie zatrudnienia i nakładów finansowych. Jednak zdając sobie sprawę z obecnej sytuacji budżetu państwa, mam świadomość braku takiej możliwości. Dlatego będę starał się dokonać wzmocnienia skutecznego oddziaływania obecnego potencjału inspekcji, przede wszystkim poprzez powszechne stosowanie w praktyce Informatycznego Systemu Wspomagania Kontroli, który już jest wdrożony w Inspekcji, i którego cel stanowi planowanie działalności kontrolnej oraz wspomaganie przy wykonywaniu kontroli. System ten przy planowaniu kontroli wykorzystuje analizę ryzyka dla podmiotów działających i korzystających ze środowiska. Uważam, że w ten sposób wytypujemy do kontroli te jednostki, których działalność jest obciążona ryzykiem działania w sprzeczności z przepisami ochrony środowiska. Osiągniemy w ten sposób efekt nieunikalności kary w przypadku prowadzenia działalności z naruszeniem przepisów środowiskowych, a w ten sposób zwiększymy skuteczność kontroli.

Oczywiście dostrzegając problemy w finansowaniu działań inspekcji, wykorzystam wszelkie możliwości pozyskiwania środków na jej funkcjonowanie. Będę zabiegał o finansowanie działań inspekcji ze środków pomocowych Unii Europejskiej, Ministerstwa Finansów, Europejskiego Obszaru Gospodarczego, jak również ze środków Narodowego i wojewódzkich funduszów ochrony środowiska i gospodarki wodnej. Nie zaprzestanę również działań zmierzających do tego, by każde nowe zadanie przypisane do realizacji przez Inspekcję było związane z określeniem środków przeznaczonych na jego realizację z budżetu państwa.