Mieszkańcy kontra kamieniołom. Spór o przyszłość Krainy Wygasłych Wulkanów

Mieszkańcy poprosili marszałka województwa o wsparcie. Przekonują, że odkrywka metabazaltu będzie niszczyć Krainę Wygasłych Wulkanów. Z argumentacją nie zgadza się inwestor.

Skala protestu i argumenty społeczne

Protestujący zorganizowali w piątek na wrocławskim Rynku spotkanie z mediami. Podkreślili, że sprzeciw wobec inwestycji jest szeroki i konsekwentny, a pod petycją podpisało się ponad 5 tys. osób. Przekonywali, że z ich argumentacją zgodzili się samorządowcy z Jawora, Złotoryi i Wojcieszowa.

Podkreślili, że ich protest skupia mieszkańców, przedsiębiorców, rolników, naukowców i samorządowców. Są przekonani, że inwestycja zakładająca wydobycie metabazaltu na terenie Geoparku Kraina Wygasłych Wulkanów oznacza jego degradację.

„Złoże metabazaltu Jurczyce I leży w centrum tego terenu, na granicy europejskiego obszaru Natura 2000 i Parku Krajobrazowego Chełmy. Eksploatacja złoża stoi w rażącej sprzeczności z interesem lokalnej przedsiębiorczości opartej na turystyce zależnej od walorów krajobrazowych i przyrodniczych” – stwierdzili w piątek.

W liście skierowanym do mediów napisali o 248 ciężarówkach dziennie, które mają wozić i przyjeżdżać po urobek z kamieniołomu. Jak podkreślili, oznacza to, że przez sześć dni w tygodniu po drogach bez chodników i poboczy co 3,5 minuty będzie przejeżdżać ciężarówka. Dodali, że wydobyty nakład ziemi będzie zanieczyszczać pyłem całą okolicę, a objętość planowanego zwałowiska można porównać do Stadionu Narodowego w Warszawie.

Przypomnieli przy tym, że Rada Miejska w Świerzawie przyjęła uchwałę wyrażającą sprzeciw mieszkańców wobec kamieniołomu, a jej legalność potwierdziła wojewoda dolnośląska. Jednak kilka miesięcy później uchwała została uchylona przewagą jednego głosu po tym, jak inwestor i właściciele działek złożyli skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. Z kolei mieszkańcy zaskarżyli uchwałę uchylającą ich uchwałę obywatelską do WSA.

Jak podkreślili mieszkańcy, Kraina Wygasłych Wulkanów to 1,3 tys. km kw. unikatowego krajobrazu geologicznego między Złotoryją a Jelenią Górą. W 2024 r. obszar uzyskał status Światowego Geoparku UNESCO – jeden z trzech takich tytułów w Polsce, potwierdzający wyjątkowe dziedzictwo geologiczne regionu, opowiadające 500 milionów lat historii Ziemi. Budowanie tej marki zajęło mieszkańcom ponad dekadę.

Inwestor: działamy zgodnie z prawem

Za inwestycję odpowiedzialna jest francuska firma Colas. Paweł Marek, dyrektor Kopalń Colas Kruszywa, odpowiadając na pytania PAP, podkreślił, że trwa proces administracyjny zmierzający do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla uruchomienia odkrywki złoża Jurczyce I.

– W odpowiedzi na kolejne wezwanie do uzupełnienia raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko i szeregu szczegółowych informacji oraz analiz w lutym bieżącego roku jako inwestor zawnioskowaliśmy o zawieszenie tego postępowania – powiedział Marek.

Podkreślił, że „spółka stanowczo nie zgadza się z zarzutami podważającymi rzetelność raportu oddziaływania środowiskowego, który złożyła w Urzędzie Gminy Świerzawa”.

– Dodatkowo, wychodząc poza obowiązki formalne, przygotowaliśmy szereg analiz uzupełniających, takich jak analiza akustyczna, analiza wpływu transportu na jakość powietrza czy oddziaływanie transportu na obiekty budowlane, aby zapewnić możliwie pełną i transparentną ocenę inwestycji – wyliczał Marek.

Dyrektor zapewnił, że planowana inwestycja nie będzie realizowana na obszarze chronionym Natura 2000 ani w parku krajobrazowym.

– Projekt ma zostać zrealizowany w ramach geoparku, który zgodnie z obowiązującymi przepisami uprawnia do prowadzenia działalności przemysłowej na ściśle określonych zasadach – dodał.

Według analiz firmy „kopalnia nie wpłynie znacząco na stan siedlisk przyrodniczych i populacje chronionych gatunków”.

– Funkcjonowanie kopalni nie wpłynie również na dostępność i jakość wody w kranach ani studniach w okolicznych miejscowościach – zapewnił Marek.

Procedury, które utknęły

Burmistrz miasta i gminy Świerzawa Paweł Kisowski potwierdził PAP, że na wniosek inwestora postępowanie o wydanie decyzji środowiskowej na uruchomienie kopalni odkrywkowej metabazaltu zostało zawieszone. Kisowski powiedział, że nie rozmawiał z inwestorem od roku.

– Wpływają pisma, my na nie odpowiadamy – dodał burmistrz.

Pytany przez PAP, czy gmina chce, aby na jej terenie powstała kopalnia metabazaltu, nie odpowiedział wprost, wskazując, że gmina ma wydać w tej sprawie decyzję środowiskową.

– Jako burmistrz muszę wydać decyzję, dlatego nie przychylam się do żadnej ze stron. Ale warto zauważyć, że skala protestów społecznych towarzysząca planom budowy kopalni jest duża – przyznał burmistrz.

Wskazał, że musi być w tej sprawie bezstronny, bo – jak mówił – „była już próba odebrania gminie postępowania o wydanie decyzji środowiskowej w tej sprawie”.

– Inwestor złożył taki wniosek wiele miesięcy temu do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy. Chciał, aby to inny samorząd wydał w tej sprawie decyzję – powiedział Kisowski, przypominając, że wniosek został przez SKO odrzucony.

Z kolei przedstawiciele Colasu przekazali PAP, że złoże Jurczyce I położone jest w miejscowości Dobków, ponad 700 m od najbliższych zabudowań. Wyrobisko ma mieć obszar prawie 13 ha, a maksymalna planowana ilość urobku to 990 tys. ton rocznie.

Protest przeciwko budowie kamieniołomu trwa od ponad roku.