Kazimierz Biskupi może mieć jedną z najcieplejszych geotermii w kraju

Samorząd Kazimierza Biskupiego podpisał w poniedziałek umowę z wykonawcą otworu poszukiwawczo-rozpoznawczego, który ma pozwolić określić rzeczywiste parametry wód termalnych występujących pod gminą. Prace mają sięgnąć około 2620 m w głąb ziemi.

Znacznie ważniejsze od samej głębokości otworu są jednak spodziewane parametry wody. Według założeń jej temperatura może wynosić od 80 do 90 st. C, wydajność około 100 m sześc. na godzinę, a mineralizacja około 150 g/l.

To parametry, które – jeśli zostaną potwierdzone – mogą dać Kazimierzowi Biskupiemu realny potencjał do energetycznego wykorzystania geotermii.

Temperatura wysoka jak na polskie warunki

Na tle działających w Polsce instalacji szczególnie interesująca jest prognozowana temperatura. W większości krajowych systemów ciepłowniczych wykorzystujących geotermię woda ma od około 50 do 90 st. C. Przykładowo w Poddębicach jest to około 68 st. C, w Uniejowie 69 st. C, na Podhalu 82–86 st. C, a w Kole ponad 90 st. C. Według danych Państwowego Instytutu Geologicznego w Stargardzie temperatura sięga około 88 st. C.

Zakładane 80–90 st. C w Kazimierzu Biskupim oznaczałoby więc wodę należącą do tych cieplejszych, wykorzystywanych w krajowej geotermii.

Nie byłoby to zresztą zaskoczeniem z punktu widzenia warunków geologicznych regionu. W pobliskim Koninie, w otworze o głębokości około 2660 m ujmującym – podobnie jak planowane ujęcie w Kazimierzu Biskupim – wody z utworów jury dolnej, stwierdzono temperaturę na wypływie wynoszącą 92 st. C, mineralizację około 150 g/l oraz zasoby eksploatacyjne na poziomie 114 m sześc. na godzinę.

Parametry prognozowane dla Kazimierza Biskupiego są więc bardzo zbliżone do tych rozpoznanych już w sąsiednim Koninie.

Wydajność mniejsza niż w największych instalacjach

Inaczej wygląda porównanie pod względem wydajności. Zakładane około 100 m sześc. wody na godzinę to wartość znacznie niższa niż w największych polskich systemach geotermalnych.

Dla porównania w Poddębicach jest to około 252 m sześc./h, w Kole ponad 300 m sześc./h, w Stargardzie około 340 m sześc./h, a system podhalański osiąga łącznie ponad 1000 m sześc./h. Z drugiej strony w Uniejowie jest to około 120 m sześc./h, a w Mszczonowie około 60 m sześc./h.

O przydatności źródła nie decyduje jednak jeden parametr. Znaczenie ma jednocześnie temperatura, możliwa do utrzymania wydajność, skład chemiczny wody, warunki jej zatłaczania oraz możliwość odbioru wyprodukowanego ciepła. Dopiero wyniki badań pozwolą więc określić, jak duży potencjał energetyczny będzie można rzeczywiście wykorzystać.

– Dopiero po wykonaniu odwiertu i stwierdzeniu, jakiej temperatury mamy wody, na jakiej głębokości, jaki jest skład chemiczny, jaka wydajność, będzie można rozmawiać z przyszłymi inwestorami, żeby wykorzystać w dalszych latach ten odwiert – zaznaczył wójt Kazimierza Biskupiego Grzegorz Maciejewski.

Najpierw ciepło dla przemysłu

Pierwszym odbiorcą energii geotermalnej miałaby być rozwijana w gminie strefa inwestycyjna. Samorząd prowadzi już wstępne rozmowy z przedsiębiorstwami zainteresowanymi wykorzystaniem lokalnego źródła ciepła.

Docelowo gmina chciałaby zbudować ciepłownię geotermalną. W dalszej perspektywie możliwe byłoby również wykorzystanie źródła na potrzeby mieszkańców, jednak wymagałoby to budowy sieci ciepłowniczej. Obecnie Kazimierz Biskupi nie ma systemu ciepłowniczego, a mieszkańcy korzystają z indywidualnych źródeł ogrzewania.

Wykonanie otworu ma kosztować ponad 19 mln zł. Wydatek zostanie pokryty z dofinansowania Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. Kazimierz Biskupi znalazł się w grupie samorządów wspartych w ramach programu poszukiwania i rozpoznawania wód termalnych. Łącznie na projekty m.in. w Kazimierzu Biskupim, Kaliszu, Barlinku, Kruszwicy, Policach, Włocławku i Wrześni przeznaczono ponad 115 mln zł.

Wykonawca ma 18 miesięcy na realizację zadania. Same prace wiertnicze powinny potrwać około pięciu miesięcy, jednak wcześniej konieczne będzie przygotowanie dokumentacji i zaplecza inwestycji.

Polska ma duży potencjał geotermalny, ale wykorzystuje jego niewielką część

Kazimierz Biskupi leży na Niżu Polskim, wskazywanym – obok Podhala – jako obszar o największym potencjale wykorzystania głębokiej geotermii w Polsce. Według danych rządowych zbiorniki geotermalne występują na około 40–55 proc. powierzchni kraju. Na głębokościach od 500 m do 4 km temperatura wód wynosi najczęściej 20–80 st. C, a lokalnie przekracza 100 st. C.

Skala potencjalnych zasobów jest przy tym znacznie większa niż obecny poziom ich gospodarczego wykorzystania. Według najnowszego bilansu Państwowego Instytutu Geologicznego – PIB, według stanu na koniec 2025 r. w Polsce udokumentowanych było 46 złóż wód termalnych. Ich łączne zasoby eksploatacyjne określono na 7896,5 m sześc. na godzinę. Wydobycie prowadzono z 20 złóż.

PIG-PIB zaznacza przy tym, że dla całego kraju nie określono dotychczas perspektywicznych zasobów samych wód termalnych. Oszacowano natomiast ilość energii w nich zmagazynowanej na około 9,01–9,10 × 10¹⁸ J rocznie. To potencjał teoretyczny – nie cała ta energia może zostać technicznie i ekonomicznie wykorzystana.

Dlatego o znaczeniu projektu w Kazimierzu Biskupim przesądzą nie same prognozy geologiczne, lecz odpowiedź na pytanie, czy uda się potwierdzić jednocześnie wysoką temperaturę, odpowiednią wydajność i warunki pozwalające na wieloletnią, ekonomicznie uzasadnioną eksploatację źródła.