Magazyny gazu w Europie niepokojąco puste, Polska w lepszej sytuacji

Notowania gazu ziemnego na europejskich giełdach ponownie idą w górę. Benchmarkowe kontrakty na gaz w holenderskim hubie TTF osiągają poziom około 88–89 euro za MWh, a na początku tygodnia cena surowca przekroczyła chwilowo 90 euro za MWh. To poziomy niewidziane od końca 2022 r., kiedy Europa mierzyła się ze skutkami kryzysu energetycznego wywołanego rosyjską agresją na Ukrainę.

W porównaniu z ubiegłorocznym sezonem zimowym ceny gazu wzrosły niemal trzykrotnie. Wzrost notowań jest efektem kilku nakładających się czynników: niskich zapasów surowca w europejskich magazynach, napiętej sytuacji geopolitycznej na Bliskim Wschodzie oraz rosnącej konkurencji o dostawy skroplonego gazu ziemnego LNG. Dla europejskich gospodarek oznacza to kolejne ryzyko wzrostu kosztów energii, szczególnie w okresie, gdy rozpoczyna się sezon zwiększonego zapotrzebowania na ogrzewanie.

Magazyny gazu w Europie znacznie poniżej średniej

Największy niepokój uczestników rynku budzi obecnie stan europejskich zapasów gazu. Według danych Gas Infrastructure Europe (GIE) poziom zapełnienia podziemnych magazynów w Unii Europejskiej wynosi około 74,6 proc. Znajduje się w nich blisko 845 TWh gazu. Dla porównania pięcioletnia średnia dla tego okresu wynosi około 89 proc. Oznacza to, że Europa rozpoczyna sezon grzewczy z rezerwami niższymi o blisko 15 punktów procentowych od typowego poziomu.

Szczególnie trudna sytuacja występuje w Niemczech, gdzie magazyny są zapełnione w zaledwie 61,1 proc., podczas gdy średnia sezonowa przekracza 88 proc. We Francji poziom zapasów wynosi około 87,4 proc., a w Holandii – niespełna 65 proc.

Polska z niemal pełnymi magazynami. Ale ceny pozostają europejskie

Na tle większości państw Unii Europejskiej Polska znajduje się w zdecydowanie korzystniejszej sytuacji pod względem zgromadzonych rezerw. Według Gas Infrastructure Europe krajowe magazyny gazu są zapełnione w 98,7 proc. Zgromadzono w nich około 36,4 TWh surowca. To poziom zbliżony do pięcioletniej średniej dla tego okresu, wynoszącej 98,4 proc. Wysoki poziom zapasów zwiększa odporność krajowego systemu gazowego na sezonowe wahania zapotrzebowania. Istotne znaczenie ma również rozbudowana w ostatnich latach infrastruktura importowa.

Dywersyfikacja kierunków dostaw ograniczyła ryzyko uzależnienia od jednego dostawcy, ale nie wyeliminowała wpływu sytuacji międzynarodowej na ceny surowca. Polska pozostaje częścią europejskiego rynku gazowego. Wzrost cen na giełdach, zwiększona konkurencja o LNG czy zaburzenia globalnych łańcuchów dostaw mogą wpływać na koszty zakupów gazu przez krajowe przedsiębiorstwa. Dlatego wysoki poziom krajowych zapasów jest ważnym zabezpieczeniem pod względem dostępności paliwa, ale nie gwarantuje stabilności jego cen.

Rosnące ceny gazu wyzwaniem dla przedsiębiorstw komunalnych

Gaz ziemny odgrywa coraz większą rolę w krajowym ciepłownictwie. Według danych Urzędu Regulacji Energetyki w 2024 r. odpowiadał za 15,2 proc. produkcji ciepła w koncesjonowanych przedsiębiorstwach, podczas gdy rok wcześniej jego udział wynosił 13 proc. Jednocześnie udział węgla spadł do 57,4 proc., a odnawialnych źródeł energii wzrósł do 14,7 proc.

W wielu miastach i gminach gaz stał się podstawowym paliwem w zmodernizowanych kotłowniach komunalnych, a także w jednostkach kogeneracyjnych, produkujących jednocześnie energię elektryczną i ciepło. Takie inwestycje pozwalają ograniczać emisję zanieczyszczeń i zwiększać sprawność produkcji energii. Jednocześnie uzależniają część przedsiębiorstw od zmian cen paliwa na rynkach hurtowych.

Wzrost kosztów zakupu gazu może szczególnie mocno dotknąć mniejsze przedsiębiorstwa ciepłownicze, które mają ograniczone możliwości negocjowania warunków kontraktów i zabezpieczania cen na dłuższy okres.Dla spółek komunalnych oznacza to ryzyko pogorszenia rentowności, konieczność aktualizacji planów finansowych, a w niektórych przypadkach również występowania o zmianę taryf za ciepło.

Nie należy jednak utożsamiać bieżącego wzrostu notowań giełdowych z natychmiastową podwyżką rachunków mieszkańców. Ostateczne ceny zależą między innymi od zawartych wcześniej kontraktów, struktury kosztów przedsiębiorstw oraz mechanizmów regulacyjnych.