Płonące hałdy hamują rozwój gmin górniczych i transformację

Problem zapożarowanych zwałowisk był jednym z tematów konferencji „Odpowiedzialność nie kończy się wraz z wydobyciem”, zorganizowanej przez samorząd Rydułtowy. W dyskusji uczestniczyli m.in. burmistrz Pszowa Piotr Kowol, burmistrz Rydułtów Marcin Połomski oraz wiceburmistrz Radlina Marcin Król.

Konieczna współpraca gmin

Jak wskazano, wszystkie te gminy są silnie powiązane z górnictwem – na ich terenie funkcjonuje część kopalni ROW należącej do Polskiej Grupy Górniczej. Wraz z wygaszaniem działalności wydobywczej rośnie ryzyko tzw. szoku transformacyjnego.

Samorządowcy zgodnie podkreślają, że przeciwdziałanie temu zjawisku wymaga współpracy ponad granicami pojedynczych gmin. W ich ocenie rozwój powinien opierać się na zróżnicowanych inwestycjach, szczególnie w sektorze małych i średnich przedsiębiorstw – zarówno przemysłowych, jak i usługowych.

Hałda w Radlinie utrudnia inwestycje

Wiceburmistrz Radlin Marcin Król zwrócił uwagę na szczególną skalę problemu w swoim mieście. Teren kopalni Marcel zajmuje znaczną część powierzchni gminy, co ogranicza możliwości zagospodarowania przestrzeni.

Dodatkowym wyzwaniem jest zapożarowana hałda, która od lat emituje gazy i pyły, a także bywa źródłem osuwisk. Jedno z nich we wrześniu 2023 r. spowodowało powstanie ogromnej chmury pyłu, która rozprzestrzeniła się na kilka kilometrów.

Jak podkreślają władze miasta, obecność hałdy wpływa nie tylko na decyzje mieszkańców o wyprowadzce, ale również na zainteresowanie inwestorów. Firmy z branż wymagających wysokiej czystości środowiska – jak mechanika precyzyjna czy transport – rezygnują z lokalizacji działalności w sąsiedztwie takiego obiektu.

Działania naprawcze i plany PGG

Po zdarzeniach związanych z emisjami pyłów Polska Grupa Górnicza wdrożyła działania naprawcze i profilaktyczne, jednak problem nie został całkowicie rozwiązany. W listopadzie ubiegłego roku doszło do kolejnej, większej emisji, w wyniku której śmiertelnie poszkodowany został pracownik prowadzący rekultywację.

Na początku 2026 r. spółka wypowiedziała umowę dotychczasowemu wykonawcy prac, wskazując na nieprawidłowości w realizacji robót oraz zagrożenie dla bezpieczeństwa ludzi i mienia.

Obecnie przygotowywana jest nowa ekspertyza, którą zlecono Politechnika Śląska. Jej wyniki mają posłużyć do określenia dalszych działań technicznych i reorganizacji prac na hałdzie.

Równolegle prowadzone są działania zabezpieczające oraz przygotowania do wyboru nowego wykonawcy docelowych robót. Wcześniej konieczna będzie aktualizacja projektu budowlanego opracowanego w 2021 r., który stanowi podstawę dalszej rekultywacji zwałowiska.