Prezes Wód Polskich: Nie sprzeciwiamy się powrotowi taryf do gmin

Nowy prezes Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie, Mateusz Balcerowicz, zapowiada otwartość na zmiany w systemie ustalania taryf za wodę i ścieki. W rozmowie z Polską Agencją Prasową zapewnił, że Wody Polskie nie mają nic przeciwko temu, aby kompetencje w zakresie ustalania taryf powróciły do samorządów. To powrót do modelu obowiązującego przed rokiem 2017.

Zgodnie z przygotowywanym przez Ministerstwo Infrastruktury projektem nowelizacji ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, taryfy miałyby być ustalane przez rady gmin. Wody Polskie pełniłyby funkcję nadzorczą, interweniując wyłącznie w przypadku, gdy średnioroczna podwyżka przekroczyłaby 15 procent.

System progresywny pod znakiem zapytania

Jednym z rozważanych rozwiązań, które pojawiły się w toku prac legislacyjnych, jest również wprowadzenie taryf progresywnych – zakładających wzrost ceny wody w zależności od poziomu jej zużycia. Balcerowicz zaznaczył jednak, że kształtowanie takiego systemu leży w gestii Ministerstwa Infrastruktury, które prowadzi cały proces legislacyjny.

Obecnie resort analizuje blisko 200 uwag, propozycji i opinii zgłoszonych w ramach konsultacji społecznych. Ze względu na szeroki zakres proponowanych zmian, Ministerstwo zapowiada dokładne wyjaśnienie wszelkich wątpliwości, by nowelizacja zapewniła stabilność i sprawność systemu taryfowego.

Finansowanie inwestycji – czas na fundusz wodny

Balcerowicz podkreślił, że kluczowym wyzwaniem dla Wód Polskich jest zmiana podejścia do finansowania inwestycji. Dziś instytucja operuje w systemie rocznym, co znacząco ogranicza efektywność planowania i realizacji projektów hydrotechnicznych.

– Wody Polskie potrzebują narzędzia, które umożliwi finansowanie wieloletnie – mówi prezes. Jako rozwiązanie wskazuje utworzenie specjalnego funduszu wodnego, wzorowanego na Krajowym Funduszu Drogowym. Fundusz mógłby być zasilany z przychodów własnych (szacowanych na około 500 mln zł rocznie), budżetu państwa oraz innych źródeł finansowania.

Dzięki temu – jak tłumaczy Balcerowicz – możliwe byłoby zaciąganie zobowiązań pod konkretne inwestycje rozłożone w czasie. Pozwoliłoby to lepiej wykorzystać dostępne środki, w tym fundusze unijne, środki Banku Światowego, Banku Rozwoju Rady Europy czy krajowe dotacje celowe, m.in. na ochronę przeciwpowodziową.

Współpraca z samorządami jako klucz do skuteczności

Drugim obszarem wymagającym optymalizacji działań jest, zdaniem prezesa, współpraca z samorządami. – Ta współpraca już się rozpoczęła – zapewnia Balcerowicz – podpisaliśmy szereg porozumień, które pozwalają na efektywne współdziałanie przy realizacji zadań.

Model działania jest elastyczny: w zależności od porozumienia, to Wody Polskie mogą finansować utrzymanie urządzeń wodnych, a samorząd odpowiada za przetargi i odbiory prac – lub odwrotnie. Balcerowicz zaznaczył, że ta formuła sprawdziła się m.in. podczas usuwania skutków powodzi z września 2024 roku i może być z powodzeniem rozwijana przy inwestycjach planowych.

Taryfy w rękach Wód Polskich od 2017 roku

Od 2017 roku to Wody Polskie odpowiadają za zatwierdzanie taryf za wodę i ścieki, na podstawie wniosków składanych przez przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjne. Instytucja pełni funkcję regulatora – analizuje zgodność taryf z przepisami oraz interesem odbiorców.

Zatwierdzane taryfy obowiązują przez trzy lata, chyba że przedsiębiorstwo złoży wniosek o ich wcześniejsze skrócenie, uzasadniając to zmianą warunków ekonomicznych lub świadczenia usług. Przed reformą z 2017 roku taryfy zatwierdzane były przez samorządy, co miało swoje zalety i wady.

Ewolucja, nie rewolucja

Balcerowicz deklaruje, że jest zwolennikiem zmian ewolucyjnych, a nie radykalnych. Jego celem jest usprawnienie działania instytucji i zwiększenie jej skuteczności, m.in. poprzez lepsze planowanie inwestycji, nowe formy finansowania oraz pogłębioną współpracę z samorządami.

Jasno wybrzmiewa również jego stanowisko wobec samorządowego modelu ustalania taryf: jeśli gminy miałyby przejąć ten obowiązek, Wody Polskie są na to gotowe – pod warunkiem odpowiedniego nadzoru i zapewnienia stabilności systemu.