Kiedy ceny energii idą w górę, inflacja szaleje, a kryzys klimatyczny jest aktualny, pada pytanie, jak żyć oszczędniej, zdrowo i dbając o przyszłość. Właśnie ruszyła nietypowa akcja społeczna #nietrujSWETRUJ, która ma pokazać, że zmiany mogą nastąpić tu i teraz, a proste działania mają wielką moc.

Wzrost cen prądu stanowi wyzwanie dla przedsiębiorstw, ale również gospodarstw domowych. Zwłaszcza w sezonie zimowym w wielu domach energii dostarczają piece węglowe lub palenie śmieci. To bezpośrednio wpływa negatywnie na klimat. Jak wyliczają eksperci, konsekwencje rosnących cen energii odczuwa 86 proc. mieszkańców kraju. Dodatkowo Europejska Agencja Środowiskowa podaje, że zanieczyszczenie powietrza jest jednym z największych zagrożeń środowiskowych dla zdrowia w Europie.

70 proc. ciepła z prywatnych instalacji

Zjawiska te są ze sobą ściśle powiązane, ponieważ zużywając prąd, zwiększa się emisja dwutlenku węgla. Jak zauważają organizatorzy akcji społecznej #nietrujSWETRUJ, nie tylko decyzje światowych rządów i dużych korporacji mogą coś zmienić, bowiem według danych Polskiego Instytutu Ekonomicznego, 70 proc. ciepła pochodzi z prywatnych instalacji, dlatego każde działanie ma sens, by zadbać o portfel i środowisko (raport Polskiego Instytutu Ekonomicznego, 2019 r.).

Właśnie dlatego ruszyła kampania społeczna #nietrujSWETRUJ, organizowana przez Fundację Ashoka w ramach inicjatywy Influencers4Good. Celem kampanii jest pokazanie, że szukając oszczędności, warto pomyśleć o nietypowych i prostych sposobach, oraz zachęcanie do kształtowania dobrych dla planety nawyków. Jak zauważa Natalia Żaba z Influencers4Good, rok 2022 był trudny, a problemy nie rozwiążą się same w tym, ponieważ nie wystarczą już standardowe działania typu „ustawa”.

– Uważamy, że mądra współpraca bardzo różnych środowisk jest konieczna, by kryzysowi energetycznemu, ale też każdemu innemu móc stawić czoła z głową – mówi Natalia Żaba. – Nie róbmy z domu sauny. Zamiast tego warto włączyć kreatywność i wykorzystać świąteczne prezenty lub przeszukać domowe szafy, ubrać się cieplej i po prostu przykręcić kaloryfer. To proste rozwiązanie pozwoli utrzymać ciepło i zmniejszyć koszt grzania, a jeśli uczyni to masa ludzi, będziemy się cieszyć masowymi oszczędnościami.

Wszyscy zapłacą za mrożenie cen

Eksperci ds. energetyki podkreślają, że proste rozwiązania mogą mieć pozytywne zastosowanie, a długoterminowo warto pomyśleć o odnawialnych źródłach energii. Jak zauważa Michał Smoleń z Fundacji Instrat zajmującej się doradztwem w zakresie polityk publicznych, ogrzewanie powietrza i wody w polskich domach pochłania dużo więcej energii niż praca urządzeń elektrycznych. – Około trzech milionów rodzin dalej ogrzewa się węglem. Jego spalanie w domowych piecach jest szkodliwe dla klimatu, a także powoduje choroby. Z powodu smogu umiera nawet 50 tys. osób rocznie. To też problem dla bezpieczeństwa energetycznego kraju – około połowy takiego węgla sprowadzaliśmy do niedawna z Rosji i przekonaliśmy się, jest trudny jest on do zastąpienia – podkreśla Smoleń.

Nowsze domowe piece węglowe oraz piece gazowe, a także elektrociepłownie zasilające miejskie systemy ciepłownicze, są mniej szkodliwe dla ludzkich płuc. Jednak one także emitują dwutlenek węgla, odpowiadający za zmiany klimatu. – Sprowadzany gaz i węgiel są drogie. Zapłacimy za to w rachunkach i podatkach. Samo zamrożenie cen gazu dla polskich rodzin, szkół czy szpitali ma kosztować budżet państwa ok. 30 mld złotych, czyli ok. 800 złotych na mieszkańca kraju. W innych krajach UE już od wiosny zaleca się m.in. oszczędności na klimatyzacji i ogrzewaniu – mówi Smoleń.

Problem na lata

I zaraz dodaje. – W dłuższej perspektywie Polska potrzebuje inwestować w nowoczesne, ocieplone budynki, które tracą znacznie mniej ciepła. Najlepiej ogrzewać je przy pomocy pomp ciepła, które mogą być zasilane również dachowymi panelami fotowoltaicznymi. Wsparcie finansowe na takie remonty będzie już wkrótce udzielane w ramach programu Czyste Powietrze. Zielone technologie będą też wypierać węgiel i gaz jako źródła ciepła miejskiego, które trafia do kaloryferów – zaznacza Michał Smoleń.

Jak mówi Joanna Flisowska, ekspertka ds. polityki energetycznej i klimatycznej z Instytutu Reform, założenie cieplejszego swetra zimą nie jest wysiłkiem, a może pomóc obniżyć koszty ogrzewania i tym samym zmniejszyć nasze zużycie energii. – Jednak takie coroczne swetrowanie z rodziną i znajomymi nie rozwiąże problemu, bo będzie on długo aktualny. Musimy już teraz myśleć o kolejnych latach i inwestować w długofalowe rozwiązania takie jak odnawialne źródła energii czy wiatraki na lądzie. To właśnie odnawialne źródła energii i inwestycje w efektywność energetyczną mogą stanowić swoisty „sweterek”, który skutecznie może chronić nasz kraj przed kolejnymi skokowymi wzrostami cen paliw. A także zapewnić nam bezpieczeństwo i niezależność energetyczną – mówi Flisowska.

Kampania społeczna Cool Biz

Trafność „swetrowego” rozwiązania została potwierdzona m.in. w nieco innych warunkach klimatycznych. Z powodu wysokich temperatur w Japonii konieczne jest ochładzanie m.in. pomieszczeń biurowych, co generuje jednak duże zużycia energii. Właśnie dlatego w 2005 r. rozpoczęła się kampania społeczna Cool Biz, która zachęcała do zmienienia dress code’u w miejscu pracy. Celem akcji było uświadamianie przedsiębiorców i pracowników o wpływie służbowych ubrań na zwiększanie kosztów klimatyzacji. Pomysłodawcy zdecydowali, że klimatyzacja w biurach będzie ustawiana na 28 stopni C – temperatura była zbliżona do tej na zewnątrz, a pracownicy nie musieli nakładać krawatów, koszul z długimi rękawami, a nawet krytego obuwia. W ten sposób klimatyzacja nie musiała działać z pełną mocą i zmniejszyła się emisja CO2.

Wyniki eksperymentu okazały się zaskakujące. Tylko w pierwszym roku kampanii zatrzymano przedostanie się do atmosfery 460 tys. ton dwutlenku węgla, czyli równowartość energii zużywanej przez milion gospodarstw domowych przez miesiąc. Efekty są na tyle zadowalające, że gubernator Tokio po sukcesie Cool Biz wezwała ludzi do noszenia golfów tej zimy, aby zachować ciepło i zmniejszyć zużycie energii. W ten rozpoczęła się tam akcja Warm Biz (theguardian.com, 2022 r.).

Zdjęcie na Instagramie z #nietrujSwetruj

Do udziału w #nietrujSWETRUJ są zaproszeni wszyscy. Wystarczy przejrzeć szafę lub strych i założyć przyjemny sweter. Organizatorzy zachęcają każdego do wzięcia udziału w akcji i opublikowania zdjęcia w swetrze na swoim profilu Instagram z hashtagiem #nietrujSWETRUJ.

Czytaj więcej

Skomentuj