System kaucyjny. Ile mamy punktów zbiórki opakowań poza sklepami?

– To, co obserwujemy od niedawna, to powstają również inne punkty zbiórki, poza sklepami. Takich punktów mamy 230 i to są na przykład punkty zbiórki na osiedlach, miejscowościach turystycznych, ale także w zakładach pracy – powiedziała wiceszefowa resortu klimatu podczas posiedzenia komisji sejmowej.

Dodała, że rośnie liczba zwracanych butelek i puszek kaucyjnych, coraz więcej producentów lub dystrybutorów napojów przystępuje do systemu kaucyjnego. Obecnie działa w nim blisko 300 takich firm.

Automaty zbierają 87 proc. opakowań kaucyjnych

Wiceszefowa resortu przypomniała, że na koniec czerwca br. w kraju działało 64 tys. punktów zbiórki, z czego 54 proc. to małe sklepy, które zgodnie z przepisami mogą, ale nie muszą prowadzić takich punktów. Ponadto, w blisko 14 tys. punktów zbiórki działają automaty, to 21 proc. wszystkich punktów. Jednocześnie – jak zaznaczyła – te maszyny zbierają 87 proc. opakowań ze znakiem kaucji.

Opłata produktowa dla przedsiębiorców

Sowińska zwróciła uwagę, że liczba producentów i dystrybutorów działających w systemie kaucyjnym rośnie, ponieważ mają oni obowiązek uiszczać opłatę produktową, o ile nie zrealizują unijnego poziomu selektywnej zbiórki odpadów, który obecnie wynosi 77 proc., a od 2029 r. wzrośnie do 90 proc. Przypomniała, że opłata produktowa dla firm, które weszły do systemu kaucyjnego wynosi w tym roku 1 zł za kilogram opakowań. Przedsiębiorstwa, które do systemu nie weszły, płacą zaś 3 zł za kilogram. Od 2027 r. opłata ta wzrośnie do odpowiednio 5 zł i 15 zł za kilogram.

Nowi operatorzy systemu kaucyjnego

Od początku 2027 r. system kaucji będzie prowadziło dwóch nowych operatorów, którzy już otrzymali odpowiednie zezwolenie resortu klimatu – przekazała Sowińska. Dołączą oni do działających sześciu operatorów. – Oceniamy, że operatorzy są dobrze przygotowani do realizacji zadań ustawowych. Obserwujemy też, że cały czas podnoszą jakość, zwiększają liczbę punktów zbiórki, współpracują ze sklepami – dodała.

Zadaniem operatorów jest organizowanie systemu m.in. od strony logistyki i finansów. Zajmują się oni m.in. odbieraniem opakowań z punktów zbiórki, z którymi współpracują, oraz przekazywaniem kaucji pomiędzy uczestnikami systemu.

Jak działa system kaucyjny w Polsce?

System kaucyjny działa w Polsce od 1 października 2025 r. Do napojów w butelkach plastikowych (do 3 l), metalowych puszkach (do 1 l) doliczana jest kaucja w wysokości 50 groszy, którą można odzyskać po oddaniu opakowania. O tym, czy dane opakowanie jest objęte kaucją, informuje znak kaucyjny nadrukowany na etykiecie lub puszce – dwie strzałki tworzące prostokąt z napisem „kaucja” i z jej kwotą. Aby odzyskać kaucję nie trzeba mieć paragonu, ale opakowanie nie może być zgniecione.

Zgodnie z obowiązującymi przepisami w systemie kaucyjnym od 2026 r. są też butelki szklane wielokrotnego użytku do 1,5 l – w ich przypadku kaucja wynosi 1 zł. Producenci napojów w takich butelkach nadal mogą jednak prowadzić własne, niezależne zbiórki takich opakowań. Systemy te od wielu lat mają przede wszystkim producenci piw. Do systemu kaucyjnego nie zostały włączone m.in. opakowania szklane jednorazowe, w tym tzw. małpki, ale resort klimatu zapowiada, że prace legislacyjne w celu ich włączenia mają ruszyć jesienią 2026 r.