Dlaczego ptaki śpiewają wiosną? To nie koncert dla ludzi

Jak wyjaśnia Cezary Mitrus, ornitolog z Uniwersytetu Przyrodniczego we Wrocławiu, wiosna to dla ptaków jeden z najbardziej intensywnych okresów w roku.

Wiosna – czas powrotów i rywalizacji

W tym okresie wiele gatunków wraca do Polski z zimowisk w Afryce lub południowej Europie. Ptaki, które spędziły zimę w kraju, rozpoczynają z kolei przygotowania do sezonu lęgowego.

Efekt jest łatwo zauważalny – w parkach, ogrodach, lasach i na łąkach pojawia się coraz więcej ptasich głosów.

Dla ludzi to przyjemny koncert natury, ale dla ptaków oznacza początek bardzo intensywnego życia społecznego i rodzinnego.

Ptasie potyczki i zaloty

Śpiew ptaków ma dwóch głównych odbiorców.

Pierwszym są inne samce. W tym przypadku pieśń pełni funkcję sygnału terytorialnego. Samiec informuje w ten sposób, że zajmuje dany obszar i jest gotowy go bronić.

Można to porównać do swoistej „potyczki słownej”, w której ptaki ogłaszają swoją obecność i kondycję.

Drugim adresatem śpiewu jest samica. Wtedy pieśń pełni funkcję zalotów.

Samiec wysyła sygnał:

• jest zdrowy i silny,
• ma odpowiednie terytorium do wychowania młodych,
• jest gotowy do rozrodu.

Im bardziej złożony i wyraźny śpiew, tym większa szansa na zainteresowanie partnerki.

Dlaczego ptaki śpiewają o świcie?

Większość ptaków rozpoczyna śpiew bardzo wcześnie rano. Wynika to między innymi z warunków akustycznych.

W spokojnym i wilgotniejszym porannym powietrzu dźwięk rozchodzi się dalej i jest lepiej słyszalny.

Poranny śpiew pełni też funkcję komunikatu dla sąsiadów: samiec przeżył noc i nadal kontroluje swoje terytorium.

Ptasie głosy są rozpoznawalne

Ptaki potrafią rozpoznawać się nawzajem po głosie. Każdy osobnik ma nieco inny tembr i strukturę śpiewu.

Samce reagują znacznie bardziej agresywnie na głos nieznanego rywala niż na śpiew sąsiada, którego obecność jest już zaakceptowana.

U wielu gatunków pojawiają się także lokalne „dialekty”. Młode ptaki uczą się śpiewu od dorosłych osobników z najbliższej okolicy, dlatego w różnych regionach mogą powstawać odmienne warianty tej samej pieśni.

Nie tylko śpiew – także gesty i alarmy

Ptaki komunikują się również za pomocą postawy ciała i wyglądu. Samiec może nastroszyć pióra lub wyprostować sylwetkę, aby wyglądać na większego i silniejszego.

Ważną rolę odgrywają też sygnały ostrzegawcze. Jeśli jeden ptak zauważy drapieżnika i wyda alarmowy głos, reagują na niego także inne ptaki w okolicy – często nawet należące do innych gatunków.

Wiosenne koncerty dopiero się zaczynają

Już na początku wiosny można usłyszeć wiele znanych gatunków, m.in.:

• kosy
• szpaki
• drozdy śpiewaki
• dzwońce
• skowronki

Niektóre ptaki komunikują się inaczej – przykładem są dzięcioły, które zamiast śpiewu wykorzystują charakterystyczne bębnienie w pnie drzew.

Najgłośniejszy okres ptasiego śpiewu dopiero nadchodzi. W kwietniu i maju liczba śpiewających gatunków gwałtownie rośnie i o świcie las potrafi wręcz huczeć od ptasich głosów.