Wody Polskie wstępnie proponują likwidację lub przebudowę 5 tys. barier na rzekach

Krajowy Plan Odbudowy Zasobów Przyrodniczych (KPOZP) to narzędzie dla wdrażania europejskiego rozporządzenia Nature Restoration Law (NRL). Nad KPOZP pracuje Ministerstwo Klimatu i Środowiska. Jak poinformowały Wody Polskie, uczestniczą one jako podmiot wspierający w pracach dwóch grup roboczych przygotowujących materiały niezbędne do opracowania planu.

Udrożnienie rzek w ramach KPOZP

W ramach tej współpracy Wody Polskie przygotowały, na podstawie drugiej aktualizacji Planów gospodarowania wodami, wstępny wykaz budowli do likwidacji lub przebudowy. Obejmuje on ponad 5 tys. obiektów hydrotechnicznych, co stanowi około 11 proc. wszystkich budowli znajdujących się na tzw. JCWP (jednolitych częściach wód powierzchniowych), dla których zaplanowano działania na rzecz przywrócenia swobodnego przepływu.

Zgodnie z informacją Wód Polskich, wstępny wykaz JCWP do udrożnienia bazuje na działaniach dotyczących przywracania ciągłości ekologicznej rzek. Obejmuje on także te jednostki, dla których określono cele środowiskowe związane z ochroną ryb dwuśrodowiskowych. Łącznie wskazano:

• 743 (24 proc.) rzecznych jednolitych części wód powierzchniowych,

• 15 (jedna trzecia) zbiornikowych jednolitych części wód.

Nature Restoration Law a polskie cele

Nature Restoration Law to rozporządzenie PE i Rady UE ws. odbudowy zasobów przyrodniczych, które weszło w życie 18 sierpnia 2024 r. W odniesieniu do rzek głównym celem NRL jest przywrócenie swobodnego przepływu na co najmniej 25 tys. km cieków wodnych w całej Unii Europejskiej.

Polska, wdrażając przepisy NRL, planuje udrożnienie co najmniej 1,5 tys. z ok. 150 tys. km cieków wodnych. Jest to kluczowy element strategii poprawy stanu ekologicznego wód.

Priorytety w usuwaniu barier hydrotechnicznych

Jak podkreśliły Wody Polskie, aby osiągnąć ten cel, konieczne jest najpierw sporządzenie szczegółowego wykazu sztucznych barier, z uwzględnieniem ich funkcji społeczno-gospodarczych. Priorytetem będzie usuwanie przestarzałych barier, które nie pełnią już istotnych funkcji w zakresie:

• wytwarzania energii odnawialnej,

• żeglugi śródlądowej,

• zaopatrzenia ludności i przemysłu w wodę,

• ochrony przeciwpowodziowej.

Działania te powinny być uzupełnione o środki służące poprawie naturalnych funkcji powiązanych równin zalewowych, co przyczyni się do zwiększenia retencji korytowej i poprawy bioróżnorodności.