Dane satelitarne wesprą bezpieczeństwo wodne Polski

Sygnowali je prezes Polskiej Agencji Kosmicznej (POLSA) dr Marta Wachowicz oraz prezes Wód Polskich Mateusz Balcerowicz. Współpraca obejmie wykorzystanie i upowszechnianie danych z satelitarnej obserwacji Ziemi. Będzie to ważny krok w rozwoju Narodowego Systemu Informacji Satelitarnej (NSIS) jako narzędzia wspierającego realizację zadań publicznych i zwiększającego odporność państwa na zagrożenia środowiskowe i klimatyczne.

Od powodzi, suszy i utraty zasobów wodnych nas zachowają

Obserwacje z kosmosu umożliwiają monitorowanie bardzo rozległych obszarów (m.in. zlewni, dolin rzecznych, zbiorników wodnych i terenów zagrożonych powodzią lub suszą), identyfikowanie zmian zachodzących w środowisku oraz analizowanie zjawisk, których śledzenie wyłącznie metodami naziemnymi jest trudne, czasochłonne i kosztowne. Połączenie ich z pomiarami terenowymi i hydrologicznymi ma dostarczać informacji potrzebnych do planowania działań i reagowania na zagrożenia.

„Współpraca z Polską Agencją Kosmiczną otwiera przed Wodami Polskimi nowe możliwości wykorzystania zaawansowanych technologii w gospodarce wodnej. Dane satelitarne pozwolą nam jeszcze skuteczniej przewidywać zagrożenia, szybciej reagować na sytuacje kryzysowe i trafniej planować działania. To nowoczesne rozwiązania, które przekładają się na większe bezpieczeństwo mieszkańców oraz lepszą ochronę zasobów wodnych kraju” – przekazał w komunikacie Mateusz Balcerowicz.

Jednym z ważniejszych elementów współpracy będzie ochrona przeciwpowodziowa. Szczególne znaczenie mają w niej mieć obserwacje radarowe, które można prowadzić także nocą i przy zachmurzeniu, i które uzupełnią pomiary naziemne podczas intensywnych opadów i powodzi.

Analizy satelitarne mają z kolei pomagać w określaniu zasięgu zalanych terenów, śledzeniu zmian powierzchni wód i dokumentowaniu skutków powodzi. Mogą też wskazywać miejsca, które wymagają dokładniejszego sprawdzenia w terenie. Zimą dane z satelitów posłużą do obserwacji powstawania i ustępowania pokrywy lodowej na rzekach.

W przypadku suszy przydatne zaś będą informacje satelitarne o wilgotności gleby, stanie roślinności i zmianach powierzchni wód. Mają one wspierać ocenę zagrożenia oraz planowanie działań służących zatrzymywaniu wody w środowisku.

Wsparcie dla zagospodarowania terenu i zarządzania nieruchomościami Wód Polskich

Kolejnym obszarem porozumienia ma być planowanie inwestycji hydrotechnicznych i monitorowanie otoczenia infrastruktury wodnej. Zdjęcia satelitarne będą pomagać w analizie zmian zagospodarowania dolin rzecznych oraz rozwoju zabudowy na obszarach istotnych z punktu widzenia gospodarki wodnej.

Współpraca przewiduje również wykorzystanie interferometrii radarowej (InSAR), czyli techniki pozwalającej wykrywać niewielkie przemieszczenia powierzchni terenu lub budowli na podstawie porównania obserwacji radarowych. W odpowiednich warunkach może ona wspierać monitorowanie budowli piętrzących wodę i innych obiektów hydrotechnicznych oraz ich otoczenia. Ma uzupełniać tradycyjne pomiary i ocenę stanu technicznego.

Dane satelitarne mogą także pomóc w zarządzaniu nieruchomościami Skarbu Państwa, którymi administrują Wody Polskie. Porównywanie aktualnych i archiwalnych obrazów pozwoli śledzić zmiany sposobu użytkowania tych terenów.

Rozwój systemu NSIS

Ważnym narzędziem współpracy będzie rozwijany przez POLSA system NSIS. Zapewnia on administracji publicznej dostęp do danych satelitarnych, opracowanych na ich podstawie informacji oraz narzędzi analitycznych. W gospodarce wodnej wykorzystywane mogą być m.in. obrazy z europejskiego programu obserwacji Ziemi Copernicus.

Wody Polskie mają wskazywać, jakich informacji potrzebują, aby na tej podstawie można było rozwijać nowe usługi w NSIS. POLSA wesprze dobór źródeł danych i metod analizy oraz przygotowanie szkoleń dla pracowników.

Za realizację porozumienia odpowiadać będzie wspólny zespół roboczy. Jego zadaniem będzie określenie najważniejszych potrzeb i zastosowań danych satelitarnych oraz przygotowanie propozycji rozwiązań do wdrożenia.

Technologie kosmiczne wzmacniają wiedzę, bezpieczeństwo i sprawność instytucji publicznych

„Technologie kosmiczne nie są już wyłącznie domeną badań naukowych i eksploracji przestrzeni kosmicznej. Coraz częściej stają się elementem infrastruktury informacyjnej państwa, od której zależą bezpieczeństwo obywateli, odporność gospodarki i sprawność instytucji publicznych. Współpraca z Wodami Polskimi jest szczególnie ważna, ponieważ dotyczy jednego z podstawowych obszarów bezpieczeństwa państwa – bezpieczeństwa wodnego. Chcemy wspólnie rozwijać rozwiązania, które pozwolą nie tylko lepiej obserwować zagrożenia, ale przede wszystkim skuteczniej na nie reagować” – zaznaczyła dr Wachowicz.

Sygnatariusze podkreślili, że współpraca stwarza również możliwości dla polskich przedsiębiorstw technologicznych, instytutów badawczych i środowiska naukowego, które rozwijają rozwiązania z zakresu obserwacji Ziemi, przetwarzania danych, modelowania środowiskowego oraz sztucznej inteligencji.