Województwo śląskie wykorzystało już 80 proc. środków FST

Informacje te przekazała podczas poniedziałkowej prezentacji raportu Polskiego Instytutu Ekonomicznego “Wrażliwość regionów górniczych na transformację energetyczną” w Katowicach, dyrektor departamentu rozwoju i transformacji regionu w urzędzie marszałkowskim woj. śląskiego Małgorzata Staś.

Wsparcie dla sprawiedliwej transformacji

Wsparcie transformacji polskich regionów górniczych było w poprzednich latach przygotowywane w pracach nad Terytorialnymi Planami Sprawiedliwej Transformacji, tworzonymi pod kątem unijnego Just Transition Mechanism (JTM). Główne źródło finansowania JTM, czyli Fundusz Sprawiedliwej Transformacji (FST), jest dziś włączone do regionalnych programów operacyjnych. W woj. śląskim środki FST zasilają tzw. działanie 10. programu Fundusze Europejskie dla Śląskiego (FE SL), ukierunkowane wprost na działania mające wspierać transformację obszarów węglowych.

Pytana w poniedziałek o problemy w tych działaniach odpowiedzialna za FE SL dyrektor zasygnalizowała, że to m.in. kwestia samej realizacji, czyli dostępności potencjałów danych beneficjentów, możliwości finansowych zarówno po stronie beneficjenta, jak i po stronie regionu (w kontekście dostępności środków FST).

Potrzeba więcej środków na kształcenie, OZE i wsparcie przedsiębiorstw

– Uruchomiliśmy ponad 80 proc. środków. Zapotrzebowanie przerosło tę liczbę – jest 120 proc. zapotrzebowania, w szczególności w zakresie wsparcia przedsiębiorców, firm okołogórniczych, terenów pogórniczych, odnawialnych źródeł energii czy kształcenia – zarówno w uczelniach wyższych, jak i zawodowego – wymieniła Staś.

– Mamy te potrzeby zmierzone tylko widzimy, że brakuje nam środków. Niektórym beneficjentom brakuje też potencjału: to kwestia wkładów własnych, uregulowań związanych z gruntem, pomocy publicznej. Potrzeba nam też dobrego ustawodawstwa i właściwego ukierunkowania środków europejskich, żebyśmy mogli realizować zaplanowane działania – podkreśliła dyrektor. Wskazała, że widzi w spółkach górniczych i wśród ich załóg dużą chęć przekwalifikowań, dywersyfikacji, tworzenia różnego rodzaju spółek rozwojowych, ale tu barierą są również ramy prawne.

– Tych ludzi, którzy są w górnictwie zaangażowani, można by było przekwalifikować i wykorzystać ich potencjał,. Mamy jednak blokadę zarówno ze strony pomocy publicznej Komisji Europejskiej, jak i ze strony ustawowej. To są sprawy, o których powinniśmy rozmawiać – zaapelowała Staś.

Trzeba zachować FST

Ogółem do woj. śląskiego w obecnej perspektywie finansowej trafia z FST ok. 2,2 mld euro (w priorytecie 10. cały FE SL ma wartość 5,1 mld euro). Obecnie polskie regiony górnicze oraz Ministerstwo Przemysłu starają się o zachowanie FST, zarządzanego z poziomu regionów, w kolejnej europejskiej perspektywie finansowej 2028-34.

– To rozmowa o polityce regionalnej, o funduszach spójnościowych, o FST. Z pozostałymi regionami górniczymi podpisaliśmy stanowisko i rekomendację dla Komisji Europejskiej o kontynuowaniu FST. – uściśliła Małgorzata Staś.