System kaucyjny na starcie będzie kosztować 11,5 mld zł. Było warto? [WIDEO]

Skąd taki wydatek? Do 2029 r. wszystkie kraje unijne powinny osiągnąć 90% poziomu selektywnej zbiórki odpadów opakowaniowych z butelek na napoje z tworzyw sztucznych. Dotychczas w Polsce był on o wiele niższy i oscylował w okolicy połowy butelek wprowadzanych na rynek. 

Narzędziem, które w założeniu Brukseli może umożliwić spełnienie tego wymogu, jest wspomniany system kaucyjny. Kłopot w tym, że takie rozwiązanie sporo kosztuje – wymaga od nas zbudowania równoległego do komunalnego systemu gospodarki odpadami.

Bilans kaucyjnych zysków i strat. Joanna Leoniewska-Gogola (Deloitte)

Budujemy równoległy system

Wejście w życie systemu kaucyjnego spowoduje też, że instalacje komunalne dotychczas sortujące puszki i butelki stracą sporo pieniędzy. Sprzedaż tej frakcji odpadów gwarantowała im nawet połowę przychodów ze sprzedaży surowców. Teraz strumień opakowań na napoje będzie stopniowo znikać. – Jesteśmy jedynym krajem w Unii, który wprowadza system kaucyjny przed rozszerzoną odpowiedzialnością producenta. UE nakłada na nas poziomy zbiórki oraz wykorzystania recyklatu, jednak powiedziałabym, że my się nieco pospieszyliśmy – komentuje Joanna Leoniewska-Gogola.

To właśnie ROP ma zrekompensować gminom i instalacjom komunalnym koszty gospodarki odpadami.

Butelki pełne powietrza

 – Czy było warto? Pewnie odpowiemy na to pytanie po pierwszym pełnym roku funkcjonowania systemu. Tak robiły też inne kraje europejskie – mówi ekspertka Deloitte. Co ważne, ta firma robiła już podobne audyty po kilkunastu miesiącach funkcjonowania podobnych systemów. Zdaniem Leoniewskiej-Gogoli to będzie dobry moment na zadanie pytania o to, czy nie lepiej było wydać tak duże pieniądze na usprawnienie gminnych systemów oraz procesu sortowania w instalacjach komunalnych.

Trzeba jednak przyznać, że o ile dotychczas bardzo dobrze funkcjonowała selektywna zbiórka puszek aluminiowych i szkła wielorazowego użytku, to mieliśmy kłopot z tworzywami sztucznymi (oraz jednorazowym szkłem, w tym tzw. małpkami, jednak ono nie zostanie objęte kaucją). 

Zegar tyka

Jest jeszcze jedno ważne pytanie: czy jesteśmy gotowi na start systemu? – Tak naprawdę 1 października to nie będzie prawdziwy start. Trzeba będzie jeszcze wyprzedać zapasy napojów nieobjętych kaucją. Zatem rok 2025 to jeden wielki pilotaż – ocenia ekspertka. Dodaje, że konsumenci najpewniej będą się musieli uzbroić w cierpliwość, a kluczowe staną się komunikacja i edukacja mieszkańców – trzeba pokazać, że jest to “rozwojowy system”.

– Wiemy, że pierwszym punktem styku będą sklepy. One też będą miały sporą rolę w nauczeniu nas kaucji, jednak rodzi się pytanie, kto taką edukację sfinansuje. Czy stanie się to w wyniku własnych potrzeb sieci handlowych? – zastanawia się Joanna Leoniewska-Gogola.

W dniach 1-2 października 2025 r. w Warszawie, w Hotelu Airport Okęcie odbędzie się wyjątkowe wydarzenie: 

Forum Recyklingu 2025

Szczegóły i rejestracja na stronie forumrecyklingu.pl

Tyczkowski (Rekopol) o ROP: Pieniądz publiczny to pieniądz nieefektywny