Czy kaucja pomoże recyklingowi? Raport "Punkt Zero Recyklingu w Polsce 2.0" do pobrania

Za nami pierwsze dni pełnego działania systemu kaucyjnego, który od początku października do końca grudnia znajdował się w okresie przejściowym. Zgodnie z zasadami producenci napojów, którzy przystąpili do systemu kaucyjnego, będą po 1 stycznia 2026 wprowadzać na rynek już tylko napoje w opakowaniach ze znakiem kaucji. Co ważne, nadal jednak możliwe jest sprzedawanie wyprodukowanych wcześniej produktów w opakowaniach bez znaku kaucji, do wyczerpania ich zapasów.

Jakie wnioski wyciągają autorzy publikacji, które można znaleźć w Raporcie? – Informacja o tym, że kaucja to nie bonus, a możliwość odzyskania własnych pieniędzy za trud związany z odniesieniem do punktu zbiórki zużytych opakowań, szybko zmienia proporcje poparcia dla systemu, co widoczne jest chociażby na forach dyskusyjnych – piszą Joanna Leoniewska-Gogola i dr inż. Jacek Pietrzyk z Deloitte. Zauważają, że ostatnie publicznie dostępne raporty świadomości konsumenckiej zbierały dane w sierpniu 2025 roku. Z raportu Biostat wynika, że działanie systemu kaucyjnego popiera niespełna 70% ankietowanych, a głosy na „tak” i „zdecydowanie tak” rozkładają się po równo. Z kolei raport Kaucja.pl wskazuje, że na dostosowanie do nowych nawyków potrzeba czasu.

Pobierz darmowy Raport “Punkt Zero Recyklingu w Polsce 2.0”!

Koszty, perspektywy, szanse

Największą słabością systemu kaucyjnego jest to, że trzeba go zbudować od zera. Raport Deloitte „System kaucyjny w Polsce – koszty, perspektywy, szanse”, opublikowany w 2024 r. i zaktualizowany we wrześniu 2025 r., jako jedyne tak kompleksowe, dostępne publicznie źródło wskazuje wiele scenariuszy, z których najbardziej prawdopodobny mówi o około 40 mld zł kosztów operacyjnych i inwestycyjnych systemów kaucyjnych w perspektywie najbliższych 10 lat. Pełną ocenę efektywności systemów kaucyjnych będzie można jednak przeprowadzić najszybciej po pełnym roku działania całego rynku.

– Natomiast warto zwrócić uwagę, że im dłużej systemy kaucyjne będą w gotowości, a wprowadzający nie będą wprowadzać napojów w opakowaniach objętych kaucją, tym bardziej narastać będą koszty. Ich pokrycie, rozkładane na mniejsze wolumeny, będzie stwarzać wyzwanie dla tych, którzy odważyli się być pionierami – zauważają autorzy publikacji.

Posłuchaj rozmowy towarzyszącej premierze Raportu “Punkt Zero Recyklingu w Polsce 2.0”.

Szklane butelki wielorazowe jednak poza systemem?

Niewykluczone, że już w pierwszych miesiącach działania systemu kaucyjnego doczekamy się jego istotnej zmiany. To dlatego, że włączenie do niego butelek szklanych wielorazowego użytku wzbudziło sporo kontrowersji. Takie opakowania już miały przeznaczony sobie system kaucyjny, budowany konsekwentnie od kilkudziesięciu lat przez przedsiębiorców. Rozwiązanie radziło sobie doskonale, gwarantując bardzo wysoki poziom selektywnej zbiórki – aż 92% (to wynik przewyższający cele unijne wyznaczone na 2029 r.).

– W Polsce funkcjonuje obecnie ok. 1 mld szklanych butelek zwrotnych, stanowiących własność przedsiębiorstw. Trafiają one do obiegu kilka razy w roku, a każda może przejść nawet kilkadziesiąt cykli ponownego napełnienia – pisał na łamach Raportu “Punkt Zero Recyklingu w Polsce 2.0” Bartłomiej Morzycki ze Związku Pracodawców Przemysłu Piwowarskiego – Browary Polskie. W związku z tym członkowie Związku byli przeciwni włączeniu do systemu kaucyjnego butelek zwrotnych, argumentując m.in., że rodzi to ryzyko przechodzenia na opakowania jednorazowe, które w skład systemu nie wejdą.

Teraz, po miesiącach intensywnego dialogu z branżą napojową, Ministerstwo Klimatu i Środowiska jest gotowe do fundamentalnej zmiany w projekcie systemu kaucyjnego. Kluczowym punktem nowelizacji ma być wyłączenie z ogólnokrajowego mechanizmu szklanych opakowań wielokrotnego użytku. W systemie pozostaną zatem butelki PET i puszki aluminiowe.

System kaucyjny 2026. Koniec okresu przejściowego