Wymagania dla zbiórki szkła nie są skomplikowane: szkło opakowaniowe w postaci butelek, słoików i szklanych opakowań po kosmetykach ma trafić do zielonego pojemnika lub worka. W praktyce jednak często to, co możemy znaleźć w pojemnikach i workach przeznaczonych na szkło, daleko odbiega od teoretycznych założeń.

Co trafia do pojemników na szkło?

W pojemnikach na szkło możemy bowiem znaleźć ceramikę, porcelanę, szkło żaroodporne, lustra, metale, plastiki, papier, resztki organiczne czy worki foliowe. W ostatnim roku zwiększyła się również ilość tekstyliów, a nawet odpadów gabarytowych, takich jak opony czy dywany. Część problemów wynika z błędów lub niedbałości mieszkańców, część z warunków zbiórki, magazynowania i transportu, a część z samej specyfiki strumienia komunalnego, który nigdy nie jest idealnie jednorodny.

Już na etapie odbioru i wstępnego sortowania okazuje się więc, że szkło deklarowane jako selektywnie zebrane ma zróżnicowaną jakość, niekiedy nawet stwarzając ryzyko dla procesu recyklingu. Branża recyklingu szkła od lat podkreśla, że im bardziej zanieczyszczony surowiec szklany, tym większe straty, niższe poziomy recyklingu oraz wyższe koszty przetwarzania. Szczególnie problematyczne są zanieczyszczenia nieorganiczne, przede wszystkim ceramika i kamienie, ale także domieszki innych rodzajów szkła o odmiennym składzie chemicznym. Dodatkowe wyzwanie stwarzają worki, wtórne zabrudzenie materiału i nadmierne rozdrobnienie. W takim otoczeniu przez lata brakowało wspólnego, uznanego punktu odniesienia, który porządkowałby relacje między gminą, odbierającym, sortownią, recyklerem i hutą. Każdy uczestnik łańcucha miał własne kryteria akceptacji.

Stąd potrzeba usystematyzowania klasyfikacji jakości stłuczki szklanej zbieranej selektywnie oraz wyraźnego określenia, jakie minimalne kryteria musi spełnić surowiec, by mógł być poddany recyklingowi.

Standard ST-ZPPS-01:2025

Opracowany przez branżę szklarską w 2025 roku Standard ST-ZPPS-01:2025 wypełnia tę lukę, wprowadzając wspólny punkt odniesienia dla jakości selektywnie zbieranej stłuczki opakowaniowej. W skrócie: standard wymaga, żeby dostarczana stłuczka była przede wszystkim szkłem opakowaniowym, którego ma być co najmniej 90% wagowo. Łączny udział materiałów niepożądanych nie może przekraczać 10%, przy czym chodzi m.in. o CSP, metale, zanieczyszczenia organiczne, plastiki, tekstylia, papier i inne rodzaje szkła. Bezwzględnie wykluczone są odpady niebezpieczne i medyczne. Standard nie narzuca sortowania na kolory, bo priorytetem jest czystość materiału, a nie jego barwa. Dodatkowo podziarno poniżej 10 mm nie powinno przekraczać 15% wagowo, ponieważ stłuczka poniżej 10 mm znajduje ograniczone zastosowanie w zamkniętym obiegu szkła, czyli hutach. Dodatkowo materiał powinien być magazynowany i transportowany tak, by nie doszło do wtórnego zanieczyszczenia.

Dla gmin to sygnał, że jakość selektywnej zbiórki ma bezpośrednie przełożenie na poziomy recyklingu, a odbierający odpady dostają narzędzie do oceny jakości stłuczki u źródła. Z kolei recyklerzy i końcowi odbiorcy, czyli huty, mogą lepiej planować technologię w oparciu o przewidywalną jakość surowca.

Ma to także wymiar prawny. Unijne rozporządzenie 1179/2012 pozwala, by odpowiednio przetworzona stłuczka utraciła status odpadu, ale tylko po spełnieniu rygorystycznych kryteriów jakościowych. Bez uporządkowania jakości na wejściu coraz trudniej osiągnąć ten stan na wyjściu. Dlatego ST-ZPPS-01:2025 należy traktować nie jako formalność, lecz jako potrzebny fundament dojrzalszego rynku szkła w obiegu zamkniętym.

Damian Korczewski

dyrektor ds. jakości, Sibelco Green Solutions Poland